Geniş Kapsamlı SPL Ders Notları

Sermaye Piyasası Lisanslama - Geniş Kapsamlı

42 bölüm İlk 3 bölüm ücretsiz

İçerik Tablosu

  1. 1 Sermaye Piyasası Kanunu ve Temel Kavramlar
  2. 2 Sermaye Piyasası Kurumları, Araçları ve Kaydi Sistem
  3. 3 Sermaye Piyasası Araçlarının İhracı ve Kamuyu Aydınlatma
  4. 4 İhraççılar, Halka Açık Ortaklıklar ve Malvarlıksal Düzen
  5. 5 Halka Açık Ortaklıklar ve Yatırım Faaliyetleri
  6. 6 Yatırım Kuruluşları ve Kolektif Yatırım Kuruluşları
  7. 7 Sermaye Piyasası Finansal Altyapı ve Kurumlar
  8. 8 Sermaye Piyasasında Denetim, Tedbirler ve Yaptırımlar
  9. 9 Sermaye Piyasası Suçları ve İdari Yaptırımlar
  10. 10 Özel Durumlar ve Kamuyu Aydınlatma Esasları
  11. 11 Kurumsal Yönetim ve Kamuyu Aydınlatma Esasları
  12. 12 Anonim Şirketlerde Pay Sahipleri, Yönetim ve Denetim
  13. 13 Kurumsal Yönetim ve İlişkili Taraf İşlemleri
  14. 14 Kurumsal Yönetim İlkeleri ve Kurul Yapısı
  15. 15 Kurumsal Yönetim İlkeleri ve GYO Esasları
  16. 16 GYO Kuruluş, Yönetim ve Yatırım Esasları
  17. 17 GYO Yatırım Faaliyetleri ve Sınırlamaları
  18. 18 GYO ve MKYO Mevzuat Esasları
  19. 19 Sabit Sermayeli Ortaklıklar: Kuruluş, Yönetim ve Denetim
  20. 20 Yatırım Ortaklıkları: Teftiş, Sınırlamalar ve Dönüşüm
  21. 21 Değişken Sermayeli Yatırım Ortaklıkları (DSYO) Mevzuat ve İşleyiş Özeti
  22. 22 Yatırım Ortaklıkları ve Portföy Yönetim Şirketleri Mevzuatı
  23. 23 Portföy Yönetim Şirketleri (PYŞ) Organizasyon ve Faaliyet Esasları
  24. 24 Portföy Yönetim Şirketleri (PYŞ) Organizasyon ve Faaliyet Esasları
  25. 25 Portföy Yönetim Şirketleri Faaliyet ve Yükümlülükleri
  26. 26 Portföy Yönetim Şirketleri ve Yatırım Fonları Esasları
  27. 27 Yatırım Fonları Kuruluş, İşleyiş ve Portföy Sınırlamaları
  28. 28 Yatırım Fonları Operasyonel Sınırlar ve Türlere Özel Esaslar
  29. 29 Yatırım Fonları Giderleri, TEFAS ve Borsa Yatırım Fonları (BYF)
  30. 30 Borsa ve Gayrimenkul Yatırım Fonları Esasları
  31. 31 Gayrimenkul Yatırım Fonları (GYF) Kuruluş, Yönetim ve İşleyiş Esasları
  32. 32 Gayrimenkul Yatırım Fonları (GYF) ve Proje GYF Esasları
  33. 33 Girişim Sermayesi Yatırım Fonları (GSYF) Esasları
  34. 34 Girişim Sermayesi Yatırım Fonları (GSYF) İşleyiş ve Yatırım Esasları
  35. 35 Girişim Sermayesi Yatırım Fonları (GSYF) ve Ortaklıkları (GSYO)
  36. 36 Girişim Sermayesi Yatırım Ortaklıkları (GSYO) Mevzuat Özeti
  37. 37 GSYO Mevzuatı ve TSPB Meslek Kuralları
  38. 38 Sermaye Piyasası Etik İlkeleri ve Davranış Kuralları
  39. 39 Sermaye Piyasasında Davranış Kuralları ve Etik
  40. 40 Sermaye Piyasası Çalışanları Davranış Kuralları
  41. 41 Sermaye Piyasası Çalışanları İçin Davranış Kuralları ve Etik İlkeler
  42. 42 Sermaye Piyasasında Etik Kurallar ve Disiplin Yönetmeliği

Temel Kavramlar

  • Sermaye Piyasası: Orta ve uzun vadeli fonların, sermaye piyasası araçları yoluyla tasarruf sahiplerinden fon talep edenlere aktarıldığı piyasadır.
  • Birincil Piyasa: Sermaye piyasası araçlarının ilk kez ihraç edilerek yatırımcılara satıldığı piyasadır.
  • İkincil Piyasa: Daha önce ihraç edilmiş araçların yatırımcılar arasında el değiştirdiği (Borsa gibi) piyasadır.
  • İhraççı: Sermaye piyasası araçlarını ihraç eden, etmek üzere başvuran tüzel kişiler ve yatırım fonlarıdır (Kitle fonlaması hariç).
  • Nitelikli Yatırımcı: Profesyonel müşteriler ile belirli kriterleri sağladığı için profesyonel kabul edilen yatırımcılardır.
  • Spot Piyasa: Ödeme ve teslimatın işlem anında veya çok kısa süre sonra gerçekleştiği piyasadır.

Önemli Noktalar

  • Sermaye piyasası mevzuatında hüküm yoksa genel hükümler (TTK, TBK vb.) uygulanır.
  • TCMB ve Hazine ihraçları bazı SPKn hükümlerinden (izahname onayı gibi) muaftır.
  • 6362 sayılı Kanun bir 'Çerçeve Kanun'dur; detaylar SPK tebliğleri ile düzenlenir.
  • Bankalar sermaye piyasası faaliyetlerinde BDDK ve SPK'nın ortak denetim alanına girebilir.
  • İkincil piyasalar ihraççıya doğrudan fon sağlamaz, ancak likidite ve fiyat referansı sağlar.

Sık Yapılan Hatalar

  • Birincil piyasa ile ikincil piyasanın fon akış yönünü karıştırmak (İkincil piyasada para ihraççıya değil, satıcı yatırımcıya gider).
  • SPK'nın hapis cezası verebileceğini düşünmek (SPK sadece idari para cezası verir, hapis için suç duyurusunda bulunur).
  • Her türlü nakit alacağın Yatırımcı Tazmin Merkezi kapsamında olduğunu sanmak (Mevduatlar bankacılık kanunu kapsamındadır).
4

İhraççılar, Halka Açık Ortaklıklar ve Malvarlıksal Düzen

Temel Kavramlar

  • İhraççı: Sermaye piyasası araçlarını ihraç eden, ihraç için Kurula başvuran veya araçları halka arz edilen tüzel kişiler ve yatırım fonları.
  • Halka Açık Ortaklık: Payları halka arz edilmiş olan veya pay sahibi sayısı 500'ü aşan anonim ortaklıklar.
  • Kayıtlı Sermaye Sistemi: Esas sözleşmede belirlenen tavan dahilinde, yönetim kurulu kararıyla sermaye artırımına imkan tanıyan sistem.
  • Örtülü Kazanç Aktarımı: İlişkili kişilerle emsallere aykırı işlemler yaparak ortaklık kârının veya malvarlığının azaltılması yasağı.

Önemli Formüller

Kâr Payı Avansı Üst Sınırı: $KPA_{max} = P_{önceki} \times 0.50$
Borçlanma Aracı Kurulu Karar Nisabı: $Olumlu Oy \ge Nominal Tutar \times 0.50$

Tüm ders notlarına erişmek için ücretsiz kayıt olun

5

Halka Açık Ortaklıklar ve Yatırım Faaliyetleri

Temel Kavramlar

  • Yönetim Kontrolü: Oy haklarının %50'den fazlasına sahip olmak veya yönetim kurulu çoğunluğunu seçme hakkına sahip olmak.
  • Zorunlu Pay Alım Teklifi: Yönetim kontrolü değiştiğinde hakim ortağın diğer ortaklara paylarını satın almayı teklif etme yükümlülüğü.
  • Önemli Nitelikteki İşlemler: Birleşme, bölünme, tür değiştirme gibi ortaklık yapısını temelden etkileyen işlemler.
  • Ayrılma Hakkı: Önemli işlemlere karşı olan ortağın, paylarını şirkete adil bedelden satarak ayrılma hakkı.

Tüm ders notlarına erişmek için ücretsiz kayıt olun

6

Yatırım Kuruluşları ve Kolektif Yatırım Kuruluşları

Temel Kavramlar

  • Yatırım Kuruluşu: Aracı kurumlar ile yatırım hizmeti ve faaliyetinde bulunmak üzere yetkilendirilmiş bankaları kapsayan çatı terim.
  • Kolektif Yatırım Kuruluşu: Yatırım fonları ve yatırım ortaklıklarını kapsayan, halktan toplanan parayı profesyonelce yöneten yapılar.
  • DSYO: Sermayesi her zaman net aktif değerine eşit olan, açık uçlu şirket modeli.
  • Portföy Saklama Kuruluşu: Fon varlıklarını saklayan ve yönetimin hukuka uygunluğunu denetleyen bağımsız kurum.

Önemli Formüller

Net Aktif Değer (NAD): $NAD = Toplam Varlıklar - Toplam Borçlar$

Tüm ders notlarına erişmek için ücretsiz kayıt olun

7

Sermaye Piyasası Finansal Altyapı ve Kurumlar

Temel Kavramlar

  • Merkezi Takas Kuruluşu (MTK): Borsalarda gerçekleşen işlemlerin teslimi, ödenmesi ve teminat işlemlerini yürüten kurumdur (Örn: Takasbank).
  • Merkezi Karşı Taraf (CCP): Takas kuruluşunun alıcıya karşı satıcı, satıcıya karşı alıcı rolünü üstlenerek takasın tamamlanmasını taahhüt etmesidir.
  • Merkezi Saklama Kuruluşu (MSK): Sermaye piyasası araçlarının merkezi olarak saklandığı ve haklarının izlendiği kurumdur (Örn: MKK).
  • Yatırımcı Tazmin Merkezi (YTM): Yatırım kuruluşlarının nakit ve araç teslim yükümlülüklerini yerine getirememesi durumunda yatırımcıları tazmin eden kamu tüzel kişisidir.

Önemli Formüller

Azami Tazmin Tutarı: $T = 100.000 \times (1 + RDR)$

Tüm ders notlarına erişmek için ücretsiz kayıt olun

8

Sermaye Piyasasında Denetim, Tedbirler ve Yaptırımlar

Temel Kavramlar

  • Tedrici Tasfiye: Mali durumu bozulan yatırım kuruluşlarının mal varlığının YTM eliyle nakde çevrilerek hak sahiplerine ödenmesi sürecidir.
  • Bilgi Suistimali (Insider Trading): Henüz kamuya açıklanmamış, fiyat etkileyici bilgileri kullanarak menfaat sağlama suçudur.
  • Piyasa Dolandırıcılığı (Manipülasyon): Sermaye piyasası araçlarının fiyatları hakkında yanıltıcı izlenim uyandırmak veya yalan haber yaymak suretiyle menfaat sağlama suçudur.
  • Yatırımcı Tazmin Merkezi (YTM): Yatırım kuruluşlarının tazmin kararı sonrası yatırımcıların nakit ve menkul kıymet alacaklarını belirli bir limite kadar ödeyen kuruluştur.

Tüm ders notlarına erişmek için ücretsiz kayıt olun

9

Sermaye Piyasası Suçları ve İdari Yaptırımlar

Temel Kavramlar

  • İçsel Bilgi: Fiyatı etkileyebilecek, henüz kamuya açıklanmamış bilgi.
  • Örtülü Kazanç Aktarımı: Emsallerine aykırı fiyatlarla şirketin kârını ilişkili kişilere aktarma.
  • Piyasa Bozucu Eylem: Suç teşkil etmeyen ancak piyasanın güven ve istikrarını bozan işlemler.
  • Etkin Pişmanlık: Suç sonrası pişmanlık gösterip zararı karşılayarak ceza indirimi alma.

Önemli Formüller

Tüzel Kişi İdari Para Cezası Üst Sınırı: $Üst Sınır = \max(\%1 \\1 Has\imlat, \%20 \\1 K\\1{a}r)$
Etkin Pişmanlık Ödeme Tutarı (Soruşturma Öncesi): $Ödeme = İade + (2 \\1 Aktar\imlan Tutar)$

Tüm ders notlarına erişmek için ücretsiz kayıt olun

10

Özel Durumlar ve Kamuyu Aydınlatma Esasları

Temel Kavramlar

  • İçsel Bilgi: Fiyatı veya yatırımcı kararını etkileyebilecek, henüz açıklanmamış bilgi.
  • Sürekli Bilgi: İçsel bilgi dışındaki tüm kamuyu aydınlatma konuları.
  • İdari Sorumlu: İhraççının yönetiminde söz sahibi olan ve içsel bilgiye erişen kişiler.
  • MKK: İçsel bilgilere erişenler listesini tutan ve doğrudan pay değişimlerini açıklayan kurum.

Önemli Formüller

İdari Sorumlu İşlem Sınırı: $Toplam İşlem > 112.000.000 TL$

Tüm ders notlarına erişmek için ücretsiz kayıt olun

11

Kurumsal Yönetim ve Kamuyu Aydınlatma Esasları

Temel Kavramlar

  • Kurumsal Yönetim: Şirket yönetimi, yönetim kurulu, hissedarlar ve diğer menfaat sahipleri arasındaki ilişkileri düzenleyen kurallar bütünüdür.
  • Menfaat Sahipleri: Şirket faaliyetlerinden etkilenen çalışanlar, müşteriler, tedarikçiler, devlet ve toplum gibi tüm gruplar.
  • Adillik: Tüm pay sahiplerine (azınlık ve yabancılar dahil) eşit davranılması ve haklarının korunması.
  • Şeffaflık: Ticari sırlar hariç, finansal ve finansal olmayan bilgilerin zamanında, doğru ve erişilebilir şekilde açıklanması.

Önemli Formüller

Azınlık Hakları Pay Oranı: $Pay\ Oranı \ge \%5$ (Halka Açık) veya $\%10$ (Halka Açık Olmayan)

Tüm ders notlarına erişmek için ücretsiz kayıt olun

12

Anonim Şirketlerde Pay Sahipleri, Yönetim ve Denetim

Temel Kavramlar

  • Eşit İşlem İlkesi: Pay sahiplerinin eşit şartlarda eşit işleme tabi tutulması zorunluluğudur.
  • Rüçhan Hakkı: Mevcut pay sahiplerinin yeni çıkarılan payları sermaye oranlarına göre öncelikli alma hakkıdır.
  • Farklılaştırılmış Teselsül: Birden çok kişinin aynı zarardan, sadece kendi kusuru ölçüsünde müteselsilen sorumlu olmasıdır.
  • Azınlık Hakları: Sermayenin 1/10'una (halka açıkta 1/20) sahip olanların genel kurulu çağırma veya denetim isteme gibi haklarıdır.

Önemli Formüller

Halka Açık Şirketlerde Çağrı Eşiği: $Eşik = Toplam Sermaye / 20$
Yönetim Kurulu Sigorta Sınırı: $Sigorta Bedeli > Sermaye imes 0,25$

Tüm ders notlarına erişmek için ücretsiz kayıt olun

13

Kurumsal Yönetim ve İlişkili Taraf İşlemleri

Temel Kavramlar

  • Grup 1 Ortaklıklar: Piyasa değeri > 3 Milyar TL ve Fiili Dolaşım Piyasa Değeri > 750 Milyon TL olan şirketler.
  • Grup 2 Ortaklıklar: Piyasa değeri > 1 Milyar TL ve Fiili Dolaşım Piyasa Değeri > 250 Milyon TL olan şirketler.
  • URF: Gönüllü kurumsal yönetim ilkelerine uyumun raporlandığı şablon (Kurumsal Yönetim Uyum Raporu).
  • KYBF: Mevcut kurumsal yönetim uygulamaları hakkında bilgi sunan merkezi veri tabanı formu.

Önemli Formüller

İlişkili Taraf İşlem Oranı: $Oran = \text{İşlem Tutarı} / \text{Eşik Değer (Varlık Toplamı, Hasılat veya Şirket Değeri)}$

Tüm ders notlarına erişmek için ücretsiz kayıt olun

14

Kurumsal Yönetim İlkeleri ve Kurul Yapısı

Temel Kavramlar

  • Yatırımcı İlişkileri Bölümü: Pay sahipleri ile ortaklık arasındaki iletişimi sağlayan, hakların kullanımını kolaylaştıran zorunlu birim.
  • Bağımsız Üye: Şirket ve ilişkili taraflarıyla hiçbir çıkar bağı bulunmayan, tarafsız karar verebilen yönetim kurulu üyesi.
  • Önemli Nitelikte İşlem: Varlık alım-satımı gibi tutarı toplam varlıkların veya hasılatın %10'unu aşan kritik işlemler.
  • Menfaat Sahibi: Çalışanlar, alacaklılar, müşteriler gibi şirket faaliyetleriyle ilgisi olan tüm kişi ve kurumlar.

Önemli Formüller

Bağımsız Üye Sayısı: $B \\1 \\1{1}{3} \\1 T$ ve $B \\1 2$
Yönetici Sigorta Sınırı: $S > C \\1 0.25$

Tüm ders notlarına erişmek için ücretsiz kayıt olun

15

Kurumsal Yönetim İlkeleri ve GYO Esasları

Temel Kavramlar

  • Bağımsız Üye: Şirketle hiçbir çıkar bağı bulunmayan, kararlarında tarafsız kalabilen yönetim kurulu üyesi.
  • Soğuma Süresi: Bağımsız üye adayının şirketle ilişkisinin kesilmesinden sonra geçmesi gereken 5 yıllık süre.
  • Komite Başkanı: Her zaman bağımsız üyeler arasından seçilmesi gereken, komite çalışmalarını yöneten kişi.
  • GYO (Gayrimenkul Yatırım Ortaklığı): Gayrimenkul portföyü işletmek amacıyla kurulan sermaye piyasası kurumu.

Önemli Formüller

GYO Asgari Sermaye Şartı: $S_{min} = 1.000.000.000$ TL
Altyapı GYO Asgari Sermaye Şartı: $S_{altyapi} = 1.500.000.000$ TL

Tüm ders notlarına erişmek için ücretsiz kayıt olun

16

GYO Kuruluş, Yönetim ve Yatırım Esasları

Temel Kavramlar

  • Ayni Sermaye: Nakit dışındaki, üzerinde ipotek bulunmayan gayrimenkullerin sermaye olarak konulması.
  • Halka Açık Pay: MKK nezdinde borsada işlem görebilir olarak izlenen paylar.
  • Nitelikli Yatırımcı: Belirli kriterleri sağlayan, altyapı GYO'larında veya halka arz öncesi satışlarda pay alabilen profesyonel yatırımcı.
  • İmtiyazlı Pay: GYO'larda sadece yönetim kurulu aday gösterme hakkı tanıyan özel pay türü.

Önemli Formüller

Arsa İpotek Sınırı: $İpotek \leq Arsa Değeri \times 0.50$
Ödünç Verme Sınırı: $Ödünç \leq Portföy Değeri \times 0.50$

Tüm ders notlarına erişmek için ücretsiz kayıt olun

17

GYO Yatırım Faaliyetleri ve Sınırlamaları

Temel Kavramlar

  • Asgari Gayrimenkul Oranı: Standart GYO'larda aktif toplamın %51'i, altyapı GYO'larında %75'idir.
  • Borçlanma Sınırı: Özsermayenin en fazla 5 katı kadar kredi kullanılabilir.
  • İnşaat Yasağı: GYO'lar inşaat işlerini kendileri yapamaz, müteahhit kullanmak zorundadırlar.
  • Mevduat Sınırı: Aktif toplamın en fazla %10'u mevduat/katılma hesaplarında tutulabilir.

Önemli Formüller

Kredi Limiti: $L = E \times 5$

Tüm ders notlarına erişmek için ücretsiz kayıt olun

18

GYO ve MKYO Mevzuat Esasları

Temel Kavramlar

  • Gayrimenkul Değerleme Kuruluşu: SPK tarafından listeye alınmış, GYO portföyündeki varlıkların rayiç değerini belirleyen bağımsız kurum.
  • Lider Sermayedar (MKYO): MKYO sermayesinin en az %25'ine sahip olan ana ortak.
  • Pay Alım Teklifi: GYO statüsünden çıkışta ayrılmak isteyen ortaklara sunulan zorunlu hisse geri alım teklifi.
  • Ekspertiz Değeri: Bir varlığın tarafsız uzmanlarca belirlenen piyasa rayiç değeri.

Önemli Formüller

Satış/Kiralama Bildirim Eşiği: $İşlem Fiyatı < Ekspertiz Değeri \times 0.95$
Pay Alım Teklifi Fiyatı: $Fiyat = Max(Ort_{30gün}, Ort_{6ay})$

Tüm ders notlarına erişmek için ücretsiz kayıt olun

19

Sabit Sermayeli Ortaklıklar: Kuruluş, Yönetim ve Denetim

Temel Kavramlar

  • Lider Sermayedar: Sermayenin en az %25'ine sahip, belirli mali güç ve tecrübe şartlarını taşıyan ortak.
  • Halka Açık Pay Oranı: Çıkarılmış sermayenin asgari %49'u oranında olması gereken halka arz edilmiş kısım.
  • İç Kontrol Sistemi: Hata ve hilelerin önlenmesi, verimliliğin sağlanması için oluşturulan organizasyonel yapı.
  • Risk Yönetim Sistemi: Portföy risklerinin tanımlanması, ölçülmesi ve limitlerin izlenmesi süreci.

Önemli Formüller

Tüzel Kişi Özsermaye Şartı: $Özsermaye \ge 2 \times Ortaklık Sermayesi$
Dış Hizmet Ücret Sınırı: $Toplam Ücret \le NAD \times %2$

Tüm ders notlarına erişmek için ücretsiz kayıt olun

20

Yatırım Ortaklıkları: Teftiş, Sınırlamalar ve Dönüşüm

Temel Kavramlar

  • Teftiş Birimi: Yönetim kuruluna bağlı, iç kontrol ve risk yönetimini denetleyen bağımsız birim.
  • Rayiç Değer: Borsada işlem görenler için borsa fiyatı; borsa dışı işlemlerde ortaklık lehine en avantajlı fiyat.
  • Net Aktif Değer (NAD): Portföydeki varlıkların toplam değerinden borçların düşülmesiyle bulunan özvarlık tutarı.
  • DSYO: Sermayesi her zaman net aktif değerine eşit olan değişken sermayeli yatırım ortaklığı.

Önemli Formüller

Kredi Teminat Sınırı: $T_{max} = NAD \times 0.10$
Asgari Kâr Payı Dağıtımı: $K_{nakit} = K_{dağıtılabilir} \times 0.20$

Tüm ders notlarına erişmek için ücretsiz kayıt olun

21

Değişken Sermayeli Yatırım Ortaklıkları (DSYO) Mevzuat ve İşleyiş Özeti

Temel Kavramlar

  • Değişken Sermaye: Payların net aktif değer üzerinden ihraç ve itfa edilmesiyle sermayenin sürekli değiştiği yapı.
  • Başlangıç Sermayesi: Kuruluşta nakden ödenmesi gereken asgari 30 milyon TL tutarındaki sermaye.
  • Kurucu Payı: Nama yazılı olan, oy hakkı ve yönetim kontrolü sağlayan pay türü.
  • Yatırımcı Payı: Oy hakkı olmayan, sadece kâr payı ve tasfiye payı hakkı veren, itfası talep edilebilen pay.

Önemli Formüller

Pay Başı Net Aktif Değer (NAD): $Pay Başı NAD = \frac{Portföy Değeri + Diğer Aktifler - Toplam Borçlar}{Toplam Pay Sayısı}$

Tüm ders notlarına erişmek için ücretsiz kayıt olun

22

Yatırım Ortaklıkları ve Portföy Yönetim Şirketleri Mevzuatı

Temel Kavramlar

  • Değişken Sermayeli Ortaklık: Sermayesi portföy değerine göre değişen, ana faaliyeti portföy yönetimi olan anonim ortaklık.
  • Nispi Getiri: Portföy getirisinin karşılaştırma ölçütü (benchmark) getirisinden farkı.
  • Önemli Etkiye Sahip Ortak: Sermaye veya oy haklarının dolaylı/doğrudan %5 veya fazlasına sahip olan ortak.
  • Serbest Portföy: Sadece nitelikli yatırımcılara satılan ve yatırım sınırlamalarından büyük ölçüde muaf olan fon türü.

Önemli Formüller

Nispi Getiri: $NG = R_p - R_b$

Tüm ders notlarına erişmek için ücretsiz kayıt olun

23

Portföy Yönetim Şirketleri (PYŞ) Organizasyon ve Faaliyet Esasları

Temel Kavramlar

  • İhtisas Personeli: Araştırma uzmanı, fon müdürü, iç kontrol elemanı, müfettiş, portföy yöneticisi, risk yönetim personeli ve yatırım danışmanından oluşan uzman kadro.
  • Faaliyetleri Sınırlı PYŞ: Münhasıran GSYF, GYF veya yurt dışı yerleşiklere yönelik fon yöneten, sermaye ve personel şartlarında belirli muafiyetleri olan şirketler.
  • İç Kontrol Sistemi: Hata ve hileleri önlemek, mevzuata uyumu sağlamak amacıyla kurulan, yönetim kuruluna aylık raporlama yapan sistem.
  • Risk Yönetim Sistemi: Portföyün maruz kaldığı piyasa, likidite ve operasyonel riskleri ölçen, portföy yönetiminden bağımsız birim.

Önemli Formüller

Sınırlı PYŞ Sermaye Yükümlülüğü: $S_{sınırlı} = S_{standart} \times 0.50$

Tüm ders notlarına erişmek için ücretsiz kayıt olun

24

Portföy Yönetim Şirketleri (PYŞ) Organizasyon ve Faaliyet Esasları

Temel Kavramlar

  • Fon Müdürü: Fon hizmet biriminin koordinasyonundan sorumlu, portföy yöneticiliği yapamayan, en az Düzey 2 lisanslı yönetici.
  • Acentelik: Banka veya aracı kurumlar vasıtasıyla tanıtım ve tahsil/tediye işlemlerinin yürütülmesi; müteselsil sorumluluk esastır.
  • İrtibat Bürosu: Sadece tanıtım yapan, işlem yapma yetkisi olmayan, sorumlusu en az Düzey 1 lisanslı olması gereken birim.
  • Dışarıdan Hizmet Alımı: Operasyonel işlerin uzman kuruluşlara devri; ancak karar alma gücü ve yasal sorumluluk PYŞ'de kalır.

Tüm ders notlarına erişmek için ücretsiz kayıt olun

25

Portföy Yönetim Şirketleri Faaliyet ve Yükümlülükleri

Temel Kavramlar

  • Pay Devri Birleştirme: Eş, çocuk ve %25+ iştirak edilen ortaklık paylarının tek bir kişiye ait sayılmasıdır.
  • Asgari Özsermaye: Yönetilen portföy büyüklüğüne göre kademeli olarak belirlenen (75M - 240M TL arası) sermaye şartıdır.
  • İştirak Sınırı: Şirketin iştirak toplamının öz sermayesinin %25'ini aşamaması kuralıdır.
  • Rayiç Değer: Borsada işlem görmeyenler için alımda en düşük, satımda en yüksek fiyattır.

Önemli Formüller

Asgari Özsermaye Baz Portföy: $P_{baz} = \frac{P_{ay1} + P_{ay2} + P_{ay3}}{3}$
İlave Özsermaye (180 Milyar TL Üstü): $Ö_{ilave} = (P - 180.000.000.000) \times 0,0002$

Tüm ders notlarına erişmek için ücretsiz kayıt olun

26

Portföy Yönetim Şirketleri ve Yatırım Fonları Esasları

Temel Kavramlar

  • Şemsiye Fon: Katılma payları tek bir içtüzük kapsamında ihraç edilen tüm alt fonları kapsayan ana yapı.
  • Hisse Senedi Yoğun Fon: Portföyünün en az %80'i devamlı olarak BİST'te işlem gören paylardan oluşan fon.
  • İçtüzük: Kurucu, saklayıcı ve yatırımcı arasındaki ilişkiyi düzenleyen iltihaki sözleşme.
  • Katılım Fonu: Portföyü tamamen faizsiz finans ilkelerine uygun araçlardan oluşan fon türü.

Önemli Formüller

Fon Toplam Değeri: $FTD = PV + A - B$

Tüm ders notlarına erişmek için ücretsiz kayıt olun

27

Yatırım Fonları Kuruluş, İşleyiş ve Portföy Sınırlamaları

Temel Kavramlar

  • İzahname: Fonun katılma paylarının ihracı için hazırlanan ve Kurulca onaylanan temel kamuyu aydınlatma belgesi.
  • Yatırımcı Bilgi Formu (YBF): Fonun yapısını, stratejisini ve risklerini özetleyen, azami 2 sayfalık form.
  • 5/40 Kuralı: Fonun %5'inden fazla yatırım yaptığı ihraççıların toplam değerinin fonun %40'ını aşamaması kuralı.
  • Birim Pay Değeri: Fon toplam değerinin katılma payı sayısına bölünmesiyle bulunan alım-satım fiyatı.

Önemli Formüller

Birim Pay Değeri: $Birim Pay Değeri = \frac{Fon Toplam Değeri}{Dolaşımdaki Pay Sayısı}$

Tüm ders notlarına erişmek için ücretsiz kayıt olun

28

Yatırım Fonları Operasyonel Sınırlar ve Türlere Özel Esaslar

Temel Kavramlar

  • Kıymetli Maden Ödünç: Portföydeki kıymetli madenlerin en fazla %75'inin borsada ödünç verilmesi işlemidir.
  • Serbest Fon (Hedge Fund): Sadece nitelikli yatırımcılara satılan, yatırım kısıtlamaları oldukça esnek olan fon türüdür.
  • Fon Sepeti Fonu: Toplam değerinin en az %80'i diğer fonların katılma paylarından oluşan fon.
  • Korelasyon Katsayısı: Endeks fonlarında fon fiyatı ile endeks arasındaki uyumu gösteren ve en az %90 olması gereken oran.

Önemli Formüller

Fon Sepeti Tek Fon Sınırı: $Yatırım \le F_{toplam} \times 0,20$
Değiştirme Oranı (Birleşme): $DO = P_{sona\_eren} / P_{birle\_ilen}$

Tüm ders notlarına erişmek için ücretsiz kayıt olun

29

Yatırım Fonları Giderleri, TEFAS ve Borsa Yatırım Fonları (BYF)

Temel Kavramlar

  • Fon Toplam Gider Oranı: Fondan karşılanan tüm giderlerin (yönetim ücreti dahil) fon toplam değerine oranıdır.
  • TEFAS: Yatırım fonu katılma paylarının merkezi olarak alınıp satıldığı elektronik platformdur.
  • Borsa Yatırım Fonu (BYF): Bir endeksi takip eden, payları borsada işlem gören ve birincil piyasada oluşturma/iade imkanı veren fon türüdür.
  • Takip Farkı (Tracking Difference): Fon getirisi ile endeks getirisi arasındaki aritmetik farktır.

Önemli Formüller

Takip Farkı (TD): $TD = R_P - R_B$

Tüm ders notlarına erişmek için ücretsiz kayıt olun

30

Borsa ve Gayrimenkul Yatırım Fonları Esasları

Temel Kavramlar

  • Borsa Yatırım Fonu (BYF): Bir endeksi takip eden, payları borsada işlem gören ve birincil piyasada pay oluşturma/geri alım imkanı sunan yatırım fonu.
  • Yetkilendirilmiş Katılımcı: BYF paylarının birincil piyasada oluşturulması ve iadesi işlemlerine aracılık eden yetkili aracı kurum.
  • Gayrimenkul Yatırım Fonu (GYF): Nitelikli yatırımcılardan toplanan paralarla gayrimenkul ve gayrimenkule dayalı haklara yatırım yapan tüzel kişiliği olmayan malvarlığı.
  • Takip Hatası (Tracking Error): BYF'nin getirisi ile takip ettiği endeksin getirisi arasındaki farkın standart sapması; performans ölçütüdür.

Önemli Formüller

BYF Birim Pay Değeri: $Birim Pay Değeri = \frac{Fon Toplam Değeri}{Dolaşımdaki Pay Sayısı}$

Tüm ders notlarına erişmek için ücretsiz kayıt olun

31

Gayrimenkul Yatırım Fonları (GYF) Kuruluş, Yönetim ve İşleyiş Esasları

Temel Kavramlar

  • Nitelikli Yatırımcı: GYF katılma paylarını satın alabilecek, SPK tarafından belirlenen kriterlere sahip profesyonel yatırımcı grubu.
  • İçtüzük: Fonun inançlı mülkiyet esaslarına göre yönetimini düzenleyen, ticaret siciline tescil edilen temel sözleşme.
  • İhraç Belgesi: Fon paylarının satış şartlarını ve fonun niteliğini içeren, izahname yerine geçen bilgilendirme dokümanı.
  • Yatırım Komitesi: Fonun yatırım kararlarından sorumlu, içinde en az bir 5 yıllık tecrübeli üye ve bir değerleme uzmanı bulunan kurul.

Önemli Formüller

Birim Pay Değeri Hesaplaması: $Birim Pay Değeri = \frac{Fon Toplam Değeri}{Katılma Payı Sayısı}$

Tüm ders notlarına erişmek için ücretsiz kayıt olun

32

Gayrimenkul Yatırım Fonları (GYF) ve Proje GYF Esasları

Temel Kavramlar

  • Asgari Portföy Büyüklüğü: Satış başlangıcından itibaren 1 yıl içinde ulaşılması gereken 200.000.000 TL tutarındaki limit.
  • Proje GYF: Münhasıran konut ağırlıklı (brüt alanın >%50'si) gayrimenkul projelerine yatırım yapan fon türü.
  • Nitelikli Yatırımcı: GYF katılma paylarını satın alabilen, belirli finansal kriterleri sağlayan yatırımcı grubu.
  • Takyidat Sınırı: Üzerinde ipotek/şerh bulunan varlıkların fon toplam değerinin %30'unu aşamaması kuralı.

Önemli Formüller

Kredi Kullanım Sınırı: $Kredi \le Fon Toplam Değeri \times 0,50$
SPK Ücreti Hesaplama: $\text{Ücret} = \text{Fon Toplam Değeri} \times 0,00005$

Tüm ders notlarına erişmek için ücretsiz kayıt olun

33

Girişim Sermayesi Yatırım Fonları (GSYF) Esasları

Temel Kavramlar

  • Girişim Sermayesi Yatırım Fonu (GSYF): Nitelikli yatırımcılardan toplanan paralarla girişim sermayesi yatırımları yapmak amacıyla kurulan tüzel kişiliği olmayan mal varlığı.
  • Nitelikli Yatırımcı: SPK düzenlemelerinde tanımlanan, belirli bir finansal varlık büyüklüğüne veya profesyonel tecrübeye sahip yatırımcı grubu.
  • Kaynak Taahhüdü: Yatırımcıların fona belirli bir süre içinde ödemeyi taahhüt ettikleri toplam sermaye miktarı.
  • İnançlı Mülkiyet: Fon varlıklarının yatırımcılar hesabına, ancak kurucu adına yönetilmesi esası.

Önemli Formüller

Birim Pay Değeri: $Birim Pay Değeri = \frac{Fon Toplam Değeri}{Katılma Payı Sayısı}$

Tüm ders notlarına erişmek için ücretsiz kayıt olun

34

Girişim Sermayesi Yatırım Fonları (GSYF) İşleyiş ve Yatırım Esasları

Temel Kavramlar

  • Girişim Şirketi: Büyüme potansiyeli yüksek, TR merkezli (veya %51 TR varlıklı), A.Ş. veya Ltd. yapısındaki şirketler.
  • Nitelikli Yatırımcı: GSYF katılma paylarını satın alabilecek, belirli kriterleri sağlayan yatırımcı grubu.
  • Kaynak Taahhüdü: Yatırımcıların fona ödemeyi taahhüt ettikleri toplam sermaye tutarı (Asgari 75 Milyon TL).
  • Performans Ücreti: Fonun başarısına bağlı olarak kurucu veya yöneticiye ödenen ek ücret.

Önemli Formüller

Asgari Girişim Yatırım Oranı: $Girişim Yatırımları \geq Fon Toplam Değeri \times %80$
Borçlanma Sınırı: $Kredi Kullanımı \leq Fon Toplam Değeri \times %50$

Tüm ders notlarına erişmek için ücretsiz kayıt olun

35

Girişim Sermayesi Yatırım Fonları (GSYF) ve Ortaklıkları (GSYO)

Temel Kavramlar

  • Performans Ücreti: Fonun başarısına bağlı olarak kurucuya ödenen ücret; belgeleri 5 yıl saklanır.
  • Lider Sermayedar: GSYO'da yönetim kontrolünü sağlayan ve sermayenin en az %25'ine sahip olan ortak.
  • Mezzanine Finance: GSYO'ların girişim şirketlerine borç ve sermaye finansmanı karması şeklinde sağladığı finansman.
  • Nitelikli Yatırımcı: GSYF'lere ve bazı özel GSYO'lara yatırım yapabilen, belirli mali güce sahip profesyonel yatırımcı.

Önemli Formüller

GSYF Kredi Limiti: $L_{max} = FTD \times 0.50$
GSYF Repo Limiti: $R_{max} = V_{rayic} \times 0.10$

Tüm ders notlarına erişmek için ücretsiz kayıt olun

36

Girişim Sermayesi Yatırım Ortaklıkları (GSYO) Mevzuat Özeti

Temel Kavramlar

  • Girişim Şirketi: Türkiye'de kurulu, gelişme potansiyeli olan, sanayi/ticari pazar potansiyeli taşıyan anonim veya limitet şirketler.
  • Nitelikli Yatırımcı: Sermaye piyasası mevzuatında tanımlanan, belirli bir mali güce ve tecrübeye sahip profesyonel yatırımcı grubu.
  • Lider Sermayedar: Ortaklıkta yönetim kontrolünü elinde bulunduran ve belirli nitelikleri haiz ana ortak.
  • Performans Ücreti: Girişim sermayesi yatırımlarından elde edilen kâr üzerinden portföy yöneticisine ödenen başarı primi (Azami %20).

Önemli Formüller

Kısa Vadeli Borç Sınırı: $KV Borç \leq Özsermaye / 2$
Uzun Vadeli Borç Sınırı: $UV Borç \leq Özsermaye \times 2$

Tüm ders notlarına erişmek için ücretsiz kayıt olun

37

GSYO Mevzuatı ve TSPB Meslek Kuralları

Temel Kavramlar

  • GSYO Borçlanma Sınırı: Özsermayenin en fazla 2 katı kadar borçlanma aracı ihraç edilebilir.
  • Pay Alım Teklifi (Statüden Çıkış): GSYO statüsünden çıkışta, 30 günlük ve 6 aylık borsa fiyat ortalamalarından yüksek olanı ile yapılan zorunlu teklif.
  • TSPB (Türkiye Sermaye Piyasaları Birliği): Kamu kurumu niteliğinde meslek kuruluşu; üyeleri arasında aracı kurumlar, bankalar, GSYO ve GYO'lar bulunur.
  • Müşteriyi Tanıma Kuralı (KYC): Hizmet öncesi müşterinin kimlik, mali durum ve risk tercihlerinin belirlenmesi zorunluluğu.

Önemli Formüller

Maksimum Borçlanma Tutarı: $B_{max} = E \times 2$
Statüden Çıkma Teklif Fiyatı: $P_{teklif} = \max(\text{Ort}_{30\text{gün}}, \text{Ort}_{6\text{ay}})$

Tüm ders notlarına erişmek için ücretsiz kayıt olun

38

Sermaye Piyasası Etik İlkeleri ve Davranış Kuralları

Temel Kavramlar

  • SPEK: Sermaye Piyasası Çalışanları Etik İlkeleri ve Davranış Kuralları'nın kısaltmasıdır.
  • İçsel Bilgi: Henüz kamuya açıklanmamış, fiyatları veya yatırım kararlarını etkileyebilecek önemli bilgi.
  • İntihal: Başkasına ait eser veya veriyi kaynak göstermeden kendisininmiş gibi kullanma.
  • Basiretli Kişi: İşlerinde dikkatli, tedbirli ve öngörülü davranan profesyonel standart.

Tüm ders notlarına erişmek için ücretsiz kayıt olun

39

Sermaye Piyasasında Davranış Kuralları ve Etik

Temel Kavramlar

  • İçsel Bilgi: Sermaye piyasası araçlarının değerini etkileyebilecek, henüz kamuya açıklanmamış somut bilgi.
  • Piyasa Dolandırıcılığı: İşlem veya bilgi bazlı olarak piyasa fiyatlarını yapay şekilde etkilemeye yönelik hapis cezası gerektiren adli suç.
  • Piyasa Bozucu Eylemler: Piyasanın etkinliğini ve güvenini zedeleyen, idari para cezası ile cezalandırılan eylemler.
  • Sadakat ve Özen Borcu: Müşteri menfaatini kendi ve kurum çıkarının üstünde tutma, basiretli bir vekil gibi davranma yükümlülüğü.

Tüm ders notlarına erişmek için ücretsiz kayıt olun

40

Sermaye Piyasası Çalışanları Davranış Kuralları

Temel Kavramlar

  • Uygunluk (Suitability): Müşterinin risk/getiri tercihleri, deneyimi ve mali durumu ile sunulan ürünün uyumlu olması zorunluluğu.
  • Gizlilik: Müşteri bilgilerinin yasal zorunluluk veya rıza dışında üçüncü kişilerle paylaşılmaması.
  • Sadakat Borcu: Çalışanın işvereninin menfaatlerini koruma ve çıkar çatışmasından kaçınma yükümlülüğü.
  • Bizzat Çalışma: Sermaye piyasası faaliyetlerinin, lisanslı ve yetkili çalışan tarafından şahsen yerine getirilmesi.

Tüm ders notlarına erişmek için ücretsiz kayıt olun

41

Sermaye Piyasası Çalışanları İçin Davranış Kuralları ve Etik İlkeler

Temel Kavramlar

  • Dışarıdan Sağlanan Menfaat: Çalışanın müşteriden aldığı hediye veya avantajlar; kabul edilmeden önce kurum onayı şarttır.
  • Makul Gayret: Yöneticilerin ihlalleri önlemek ve tespit etmek için göstermesi gereken profesyonel çaba.
  • Özenli ve Basiretli Olma: Faaliyetlerin doğru, kapsamlı ve sağlam araştırmalara dayalı olarak sunulması.
  • Çıkar Çatışması: Müşteri, işveren ve çalışan menfaatlerinin çakışması durumu; açıklanması zorunludur.

Tüm ders notlarına erişmek için ücretsiz kayıt olun

42

Sermaye Piyasasında Etik Kurallar ve Disiplin Yönetmeliği

Temel Kavramlar

  • Çıkar Çatışması: Çalışanın, müşterinin veya işverenin menfaatleri ile kendi menfaatlerinin çelişmesi durumudur; açıklanarak yönetilmelidir.
  • İşlemlerin Öncelik Sırası: Sırasıyla Müşteri > İşveren > Çalışan hiyerarşisine göre işlemlerin gerçekleştirilmesidir.
  • TSPB Disiplin Komitesi: Disiplin soruşturmalarını yürüten, 5 üyeden oluşan ve rapor hazırlayan teknik kuruldur.
  • Uyarı: En hafif disiplin cezasıdır; dikkatsizlik ve ihmal durumlarında verilir.

Tüm ders notlarına erişmek için ücretsiz kayıt olun

Bu Dersi Öğrenmeye Başla

İnteraktif sorular, detaylı açıklamalar ve ilerleme takibi ile sınava hazırlan.