Geniş Kapsamlı SPL Ders Notları

Sermaye Piyasası Lisanslama - Geniş Kapsamlı

SPL sınav konusu: Geniş Kapsamlı Sermaye Piyasası Mevzuatı ve Meslek Kuralları (ders kodu 1002)

Bu Dersin Sorularını Ücretsiz Dene 🎧 Sesli Anlatımı Dinle Ücretsiz PDF özeti indir
60 bölüm İlk 6 bölüm ücretsiz 10 güncelleme

Son gözden geçirme:

60 bölümün ilk 6 bölümü kayıt olmadan açık, kalan 54 bölüm lisansla açılıyor. Ücretsiz PDF özet bu açık bölümleri kapsar.

Resmî kaynak: SPL çalışma notu (ders kodu 1002)

Bu özet, SPL'nin yayımladığı resmî sınav çalışma notlarına göre hazırlanır ve 30.06.2026 tarihli güncellemeyi kapsar. SPL güncelleme tablosu (PDF) · Bu derste neler değişti?

İçerik Tablosu

Ücretsiz PDF özeti indir Geniş Kapsamlı SPL · açık bölümlerin özeti, formül tablosu · kayıt gerekmez
  1. 1 Sermaye Piyasası Temel Kavramlar ve Unsurlar
  2. 2 Sermaye Piyasası Temel Kavramlar ve Unsurlar • Sermaye Piyasasının Unsurları, Kurumları ve Düzenleme Esasları
  3. 3 Sermaye Piyasasının Unsurları, Kurumları ve Düzenleme Esasları • Sermaye Piyasası Araçları, Kaydi Sistem ve İhraç Esasları
  4. 4 Sermaye Piyasası Araçları, Kaydi Sistem ve İhraç Esasları · 3. bölümün tekrarı
  5. 5 Sermaye Piyasası Araçları, Kaydi Sistem ve İhraç Esasları • Kamuyu Aydınlatma Belgeleri, Sorumluluk Rejimi ve Halka Açık Ortaklık Esasları
  6. 6 Kamuyu Aydınlatma Belgeleri, Sorumluluk Rejimi ve Halka Açık Ortaklık Esasları • Halka Açık Ortaklıklarda Sermaye Yapısı, Yönetim ve Pay Sahibi Hakları
  7. 7 Halka Açık Ortaklıklarda Sermaye Yapısı, Yönetim ve Pay Sahibi Hakları
  8. 8 Halka Açık Ortaklıklarda Sermaye Yapısı, Yönetim ve Pay Sahibi Hakları • Halka Açık Ortaklıklar, Yatırım Hizmetleri ve Kolektif Yatırım Kuruluşları
  9. 9 Halka Açık Ortaklıklar, Yatırım Hizmetleri ve Kolektif Yatırım Kuruluşları • Kolektif Yatırım Kuruluşları ve Finansal Altyapı Kuruluşları
  10. 10 Kolektif Yatırım Kuruluşları ve Finansal Altyapı Kuruluşları • Sermaye Piyasasında Kurumsal Yapı, Tazmin ve Denetim Esasları
  11. 11 Sermaye Piyasasında Kurumsal Yapı, Tazmin ve Denetim Esasları
  12. 12 Sermaye Piyasasında Kurumsal Yapı, Tazmin ve Denetim Esasları • Sermaye Piyasasında Tedbirler, Suçlar ve Yaptırımlar
  13. 13 Sermaye Piyasasında Tedbirler, Suçlar ve Yaptırımlar • SPK İdari Yaptırımlar ve Özel Durumlar Kamuyu Aydınlatma Esasları
  14. 14 SPK İdari Yaptırımlar ve Özel Durumlar Kamuyu Aydınlatma Esasları • Kamuyu Aydınlatma Esasları ve Kurumsal Yönetim İlkeleri
  15. 15 Kamuyu Aydınlatma Esasları ve Kurumsal Yönetim İlkeleri
  16. 16 Kamuyu Aydınlatma Esasları ve Kurumsal Yönetim İlkeleri • Kurumsal Yönetim Yaklaşımları ve Türk Ticaret Kanunu Düzenlemeleri
  17. 17 Kurumsal Yönetim Yaklaşımları ve Türk Ticaret Kanunu Düzenlemeleri • TTK ve Kurumsal Yönetim Tebliği Çerçevesinde Şirketler Hukuku ve Yönetim İlkeleri
  18. 18 TTK ve Kurumsal Yönetim Tebliği Çerçevesinde Şirketler Hukuku ve Yönetim İlkeleri
  19. 19 TTK ve Kurumsal Yönetim Tebliği Çerçevesinde Şirketler Hukuku ve Yönetim İlkeleri • Kurumsal Yönetim Raporlaması, İlişkili Taraf İşlemleri ve Yatırımcı İlişkileri
  20. 20 Kurumsal Yönetim Raporlaması, İlişkili Taraf İşlemleri ve Yatırımcı İlişkileri
  21. 21 Kurumsal Yönetim Raporlaması, İlişkili Taraf İşlemleri ve Yatırımcı İlişkileri • Kurumsal Yönetim İlkeleri: Pay Sahipleri, Kamuyu Aydınlatma ve Yönetim Kurulu Yapısı
  22. 22 Kurumsal Yönetim İlkeleri: Pay Sahipleri, Kamuyu Aydınlatma ve Yönetim Kurulu Yapısı • Kurumsal Yönetim Komiteleri ve Gayrimenkul Yatırım Ortaklıkları (GYO) Esasları
  23. 23 Kurumsal Yönetim Komiteleri ve Gayrimenkul Yatırım Ortaklıkları (GYO) Esasları • GYO Faaliyet Esasları, Altyapı Yatırımları ve Yönetim İlkeleri
  24. 24 GYO Faaliyet Esasları, Altyapı Yatırımları ve Yönetim İlkeleri
  25. 25 GYO Faaliyet Esasları, Altyapı Yatırımları ve Yönetim İlkeleri • GYO Yatırım Faaliyetleri, Portföy Sınırlamaları ve Operasyonel Esaslar
  26. 26 GYO Yatırım Faaliyetleri, Portföy Sınırlamaları ve Operasyonel Esaslar • GYO ve Menkul Kıymet Yatırım Ortaklıkları Faaliyet ve Kamuyu Aydınlatma Esasları
  27. 27 GYO ve Menkul Kıymet Yatırım Ortaklıkları Faaliyet ve Kamuyu Aydınlatma Esasları • Sabit Sermayeli Yatırım Ortaklıkları: Kuruluş, Yönetim ve Portföy Sınırlamaları
  28. 28 Sabit Sermayeli Yatırım Ortaklıkları: Kuruluş, Yönetim ve Portföy Sınırlamaları
  29. 29 Sabit Sermayeli Yatırım Ortaklıkları: Kuruluş, Yönetim ve Portföy Sınırlamaları • Yatırım Ortaklıklarında Portföy Sınırlamaları ve Değişken Sermayeli Ortaklıklar
  30. 30 Yatırım Ortaklıklarında Portföy Sınırlamaları ve Değişken Sermayeli Ortaklıklar • Değişken Sermayeli Ortaklıklar ve Portföy Yönetim Esasları
  31. 31 Değişken Sermayeli Ortaklıklar ve Portföy Yönetim Esasları • Portföy Yönetim Şirketleri ve Performans Sunum Esasları
  32. 32 Portföy Yönetim Şirketleri ve Performans Sunum Esasları
  33. 33 Portföy Yönetim Şirketleri ve Performans Sunum Esasları • Portföy Yönetim Şirketlerinde Organizasyonel Yapı, Denetim ve Faaliyet Esasları
  34. 34 Portföy Yönetim Şirketlerinde Organizasyonel Yapı, Denetim ve Faaliyet Esasları
  35. 35 Portföy Yönetim Şirketlerinde Organizasyonel Yapı, Denetim ve Faaliyet Esasları • Portföy Yönetim Şirketleri Faaliyet Esasları ve Teşkilat Yapısı
  36. 36 Portföy Yönetim Şirketleri Faaliyet Esasları ve Teşkilat Yapısı • Portföy Yönetimi, Teminat Esasları ve Yatırım Fonları Düzenlemeleri
  37. 37 Portföy Yönetimi, Teminat Esasları ve Yatırım Fonları Düzenlemeleri
  38. 38 Portföy Yönetimi, Teminat Esasları ve Yatırım Fonları Düzenlemeleri • Yatırım Fonları Kuruluş, Unvan ve Portföy Sınırlamaları
  39. 39 Yatırım Fonları Kuruluş, Unvan ve Portföy Sınırlamaları • Yatırım Fonları Portföy Sınırlamaları ve Özel Fon Türleri
  40. 40 Yatırım Fonları Portföy Sınırlamaları ve Özel Fon Türleri • Yatırım Fonları ve Borsa Yatırım Fonları (BYF) Operasyonel ve Yapısal Esaslar
  41. 41 Yatırım Fonları ve Borsa Yatırım Fonları (BYF) Operasyonel ve Yapısal Esaslar
  42. 42 Yatırım Fonları ve Borsa Yatırım Fonları (BYF) Operasyonel ve Yapısal Esaslar • Borsa Yatırım Fonları (BYF) Kuruluş, İşleyiş ve Portföy Esasları
  43. 43 Borsa Yatırım Fonları (BYF) Kuruluş, İşleyiş ve Portföy Esasları • Borsa ve Gayrimenkul Yatırım Fonları Esasları
  44. 44 Borsa ve Gayrimenkul Yatırım Fonları Esasları
  45. 45 Borsa ve Gayrimenkul Yatırım Fonları Esasları • Gayrimenkul Yatırım Fonları (GYF) İhraç, Portföy ve Operasyonel Esaslar
  46. 46 Gayrimenkul Yatırım Fonları (GYF) İhraç, Portföy ve Operasyonel Esaslar • Gayrimenkul ve Girişim Sermayesi Yatırım Fonları Esasları
  47. 47 Gayrimenkul ve Girişim Sermayesi Yatırım Fonları Esasları • Girişim Sermayesi Yatırım Fonları (GSYF) Kuruluş ve Faaliyet Esasları
  48. 48 Girişim Sermayesi Yatırım Fonları (GSYF) Kuruluş ve Faaliyet Esasları
  49. 49 Girişim Sermayesi Yatırım Fonları (GSYF) Kuruluş ve Faaliyet Esasları • Girişim Sermayesi Yatırım Fonları (GSYF) ve Ortaklıkları (GSYO) Mevzuatı
  50. 50 Girişim Sermayesi Yatırım Fonları (GSYF) ve Ortaklıkları (GSYO) Mevzuatı • Girişim Sermayesi Yatırım Ortaklıkları (GSYO) Kuruluş, Faaliyet ve Portföy Esasları
  51. 51 Girişim Sermayesi Yatırım Ortaklıkları (GSYO) Kuruluş, Faaliyet ve Portföy Esasları
  52. 52 Girişim Sermayesi Yatırım Ortaklıkları (GSYO) Kuruluş, Faaliyet ve Portföy Esasları • GSYO Portföy Sınırlamaları, Borçlanma Esasları ve TSPB Meslek Kuralları
  53. 53 GSYO Portföy Sınırlamaları, Borçlanma Esasları ve TSPB Meslek Kuralları • Sermaye Piyasasında Etik İlkeler ve Meslek Kuralları
  54. 54 Sermaye Piyasasında Etik İlkeler ve Meslek Kuralları
  55. 55 Sermaye Piyasasında Etik İlkeler ve Meslek Kuralları • Sermaye Piyasasında Mesleki Etik, Dürüstlük ve Müşteriye Karşı Görevler
  56. 56 Sermaye Piyasasında Mesleki Etik, Dürüstlük ve Müşteriye Karşı Görevler • Sermaye Piyasası Çalışanları Etik İlkeleri ve Davranış Kuralları
  57. 57 Sermaye Piyasası Çalışanları Etik İlkeleri ve Davranış Kuralları • Sermaye Piyasasında Davranış Kuralları, Yönetici Sorumlulukları ve Çıkar Çatışmaları
  58. 58 Sermaye Piyasasında Davranış Kuralları, Yönetici Sorumlulukları ve Çıkar Çatışmaları
  59. 59 Sermaye Piyasasında Davranış Kuralları, Yönetici Sorumlulukları ve Çıkar Çatışmaları • Sermaye Piyasasında Etik Kurallar ve TSPB Disiplin Yönetmeliği
  60. 60 Sermaye Piyasasında Etik Kurallar ve TSPB Disiplin Yönetmeliği

Temel Kavramlar

  • Sermaye Piyasası: Orta ve uzun vadeli ödünç verilebilir fonların, sermaye piyasası araçlarının alım satımı yoluyla tasarruf sahiplerinden fon talep edenlere aktarıldığı ve taraflar arasında doğrudan finansman köprüsü kuran piyasadır.
  • Birincil Piyasa: Sermaye piyasası araçlarının ihraççısı tarafından ilk defa piyasaya çıkarılarak alıcılara satıldığı, reel piyasaya kaynak girişinin ve mülkiyetin tabana yayılmasının sağlandığı ilk aşama piyasasıdır.
  • İkincil Piyasa: Daha önce ihraç edilmiş sermaye piyasası araçlarının tasarruf sahipleri arasında el değiştirdiği, ihraççıya doğrudan fon akışı sağlamayan ancak likidite ve fiyat tespiti gibi kritik fonksiyonları üstlenen piyasadır.
  • Spot Piyasa: Belirli miktarda bir mal veya kıymetin ve bunların karşılığı olan nakit bedelin, işlemin gerçekleşmesinin hemen ardından el değiştirmesini sağlayan, Borsa İstanbul Pay Piyasası gibi örnekleri bulunan piyasalardır.
  • Vadeli Piyasa: İleri bir tarihte teslimatı yapılmak üzere herhangi bir malın veya finansal aracın bugünden alım satımının yapıldığı, forward, swap, futures ve opsiyon işlemlerinin tamamını kapsayan piyasa türüdür.
  • İhraççı: Kitle fonlaması platformları aracılığıyla para toplayanlar hariç; sermaye piyasası araçlarını ihraç eden, ihraç için Kurula başvuran tüzel kişiler ile tüzel kişiliği olmasa dahi bu Kanuna tabi yatırım fonlarıdır.
  • Nitelikli Yatırımcı: Kurulun yatırım kuruluşlarına ilişkin düzenlemelerinde profesyonel müşteri olarak tanımlanan veya talebe dayalı olarak profesyonel kabul edilen, yüksek yatırım kapasitesine sahip özel kategorideki yatırımcılardır.
  • Kurumsal Yatırımcı: Mesleki bir faaliyet olarak tasarruf sahiplerinden topladıkları fonları sermaye piyasası araçlarına yatıran ve elde edilen getiriyi paylaştıran, kolektif yatırım kuruluşları gibi yapıları içeren profesyonel yatırımcı grubudur.
  • Likidite Fonksiyonu: Yatırımcının elindeki sermaye piyasası aracını nakit ihtiyacı veya portföy değişimi amacıyla ikincil piyasada hızlıca ve adil fiyattan nakde dönüştürebilme imkanını ifade eden piyasa özelliğidir.
  • Fiyat Belirleme Fonksiyonu: Birincil piyasada satılacak araçların fiyatının, ikincil piyasada işlem gören benzer araçların piyasa değerleri dikkate alınarak belirlenmesi sürecini kapsayan, piyasalar arası etkileşim fonksiyonudur.
  • Vade Belirleme Fonksiyonu: Birincil piyasadaki borçlanma araçlarının vadelerinin belirlenmesinde, ikinci el piyasada işlem gören benzer nitelikteki araçların vade yapılarının referans alınması sürecini tanımlayan fonksiyondur.
  • Finansal Piyasa: Tasarruf fazlası olan birimler ile kaynak ihtiyacı içinde olan fon talep eden birimler arasındaki akışı sağlayarak tasarrufları yatırımlara dönüştüren, para ve sermaye piyasalarını kapsayan genel sistemdir.
  • Sermaye Piyasası: Orta ve uzun vadeli fonların arz ve talebinin karşılaştığı piyasadır.
  • Birincil Piyasa: Sermaye piyasası araçlarının ilk defa ihraç edilip satıldığı piyasadır.
  • İkincil Piyasa: İhraç edilmiş araçların yatırımcılar arasında el değiştirdiği piyasadır (Borsa gibi).
  • İhraççı: Sermaye piyasası araçlarını ihraç eden tüzel kişiler ve yatırım fonlarıdır.
  • Nitelikli Yatırımcı: Profesyonel müşteriler ve belirli kıstasları sağlayan büyük ölçekli yatırımcılardır.
  • Spot Piyasa: Ödeme ve teslimatın işlem anında yapıldığı piyasadır.

Önemli Noktalar

  • Yatırım fonları, tüzel kişilikleri olmamasına rağmen 6362 sayılı Kanun kapsamında ihraççı olarak kabul edilen istisnai bir gruptur.
  • Kitle fonlaması platformları aracılığıyla para toplayanlar, Kanun'daki ihraççı tanımının dışında tutulmuştur.
  • İkincil piyasalar, birincil piyasaların aksine ihraççı şirketlere doğrudan yeni bir fon akışı sağlamazlar.
  • Gerçek kişiler ve donatma iştirakleri, mevzuat gereği sermaye piyasası aracı ihraç edemezler; ihraççılar tüzel kişi veya yatırım fonu olmalıdır.
  • Riskleri dağıtmak, mülkiyeti tabana yaymak ve likidite sağlamak fonksiyonları para piyasasından ziyade sermaye piyasasına özgü niteliklerdir.
  • Sermaye piyasası araçları ihraççı tarafından ilk kez satıldığında birincil piyasa işlemi, yatırımcılar arasında el değiştirdiğinde ikincil piyasa işlemi gerçekleşir.
  • Vadeli piyasalar; forward, swap, futures ve opsiyon işlemlerinin tamamını bünyesinde barındıran geniş bir kapsama sahiptir.
  • İkincil piyasalar ihraççıya doğrudan fon sağlamaz ancak likidite ve fiyat referansı sağlar.
  • Yatırım fonları tüzel kişiliği olmamasına rağmen kanunen ihraççı kabul edilir.
  • Gerçek kişiler ve donatma iştirakleri (yatırım fonları hariç tüzel kişiliği olmayanlar) ihraççı olamaz.
  • Vadeli piyasalar forward, swap, futures ve opsiyon işlemlerini kapsar.

Sık Yapılan Hatalar

  • Hata: İkincil piyasadaki işlemlerin şirkete doğrudan nakit girişi sağladığını düşünmek. Doğru: Şirkete fon girişi sadece birincil piyasadaki ilk ihraç aşamasında gerçekleşir.
  • Hata: Sadece tüzel kişilerin ihraççı olabileceğini varsaymak. Doğru: Tüzel kişiliği olmayan yatırım fonları da Kanun kapsamında ihraççı statüsündedir.
  • Hata: Gerçek kişilerin sermaye piyasası aracı ihraç edebileceğini sanmak. Doğru: İhraççılar sadece tüzel kişiler ve yatırım fonları olabilir; gerçek kişiler ihraççı olamaz.
  • Hata: Spot piyasa ile vadeli piyasayı karıştırmak. Doğru: Spot piyasada değişim işlem anında gerçekleşirken, vadeli piyasada teslimat ve ödeme ileri bir tarihte yapılır.
  • Hata: Nitelikli yatırımcının sadece kurumlardan oluştuğunu düşünmek. Doğru: Belirli kriterleri sağlayan veya talebe dayalı profesyonel kabul edilen bireysel yatırımcılar da nitelikli yatırımcı olabilir.
  • İkincil piyasada yapılan işlemlerin şirketin kasasına para soktuğunu düşünmek (Para yatırımcılar arasında el değiştirir).
  • Gerçek kişilerin doğrudan menkul kıymet ihraç edebileceğini sanmak.
  • Sermaye piyasasını kısa vadeli fon piyasası olan para piyasası ile karıştırmak.

Temel Kavramlar

  • İhraççı: Kitle fonlaması platformları hariç, sermaye piyasası araçlarını ihraç eden veya halka arz edilen tüzel kişiler ile bu kanuna tabi yatırım fonlarını ifade eder; gerçek kişiler ihraççı olamaz.
  • Nitelikli Yatırımcı: Kurul düzenlemelerinde tanımlanan profesyonel müşteriler ile portföy büyüklüğü belirli bir tutarın üzerinde olan ve özel koruma statüsünden farklı yararlanan yatırımcı kategorisidir.
  • Kurumsal Yatırımcı: Mesleki bir faaliyet olarak diğer tasarruf sahiplerinden topladıkları fonları sermaye piyasasında yöneten ve getiriyi tasarruf sahiplerine dağıtan kolektif yatırım kuruluşları gibi kurumlardır.
  • Borsa: Sermaye piyasası araçlarının güven ve istikrar içinde alım satımını sağlayan, fiyatları ilan etmeye yetkili, likidite ve itibar sağlama fonksiyonu olan tüzel kişiliği haiz kurumlardır.
  • Çerçeve Kanun: 6362 sayılı SPKn'nun emredici hükümler dışında ana esasları belirleyip detaylı düzenleme yetkisini uzmanlaşmış kamu otoritesi olan Kurul'a bırakan piyasa düzenleyici niteliğidir.
  • Menkul Kıymet: Ortaklık veya alacaklılık hakkı sağlayan, paylar, borçlanma araçları ve menkul kıymetleştirilmiş varlıklara dayalı araçları kapsayan, tek başına hak bahşeden sermaye piyasası araçlarıdır.
  • Depo Sertifikası: Yurt dışındaki ihraççıların kıymetlerini temsil eden ve Türkiye'de kayden izlenmesini sağlayan, temsil ettiği kıymet dışında ek bir hak vermeyen sermaye piyasası aracıdır.
  • Yapılandırılmış Finansman: Kendi başına likit olmayan varlıkların bir havuzda toplanarak bu varlıkların nakit akımlarına dayalı menkul kıymet ihraç edilmesi esasına dayanan finansal tekniktir.
  • Öz Düzenleyici Kuruluş: Borsaların kendi üyeleri için meslek kuralları belirleme ve borsa işlemlerine ilişkin kurallar koyarak sermaye piyasası hukukunun gelişimine katkı sağlama yetkisini ifade eder.
  • Kotasyon Kriterleri: Bir şirketin borsada işlem görebilmesi için sağlaması gereken, belirli ekonomik büyüklüklere ulaşıldığını ve kurumsal itibarın sağlandığını gösteren giriş koşullarıdır.
  • Sermaye Piyasası Kurumları: Yatırım kuruluşları, portföy yönetim şirketleri ve merkezi takas kuruluşları gibi piyasanın etkin çalışması için uzmanlaşmış ve Kurul'dan yetki belgesi almış yardımcı kuruluşlardır.
  • Piyasa Düzenleyici Metin: Uygulama sonuçlarının sürekli izlenmesini gerektiren, piyasa tepkilerine göre Kurul tarafından tebliğ ve ilke kararlarıyla dinamik şekilde güncellenen mevzuat yapısıdır.
  • İhraççı: Sermaye piyasası araçlarını ihraç eden tüzel kişiler ve yatırım fonlarıdır (Kitle fonlaması hariç).
  • Nitelikli Yatırımcı: Profesyonel müşteriler ile talebe dayalı profesyonel kabul edilenleri kapsayan özel yatırımcı kategorisidir.
  • Çerçeve Kanun: Ana esasları belirleyip teknik detayların düzenlenmesini idari otoriteye (SPK) bırakan kanun yapısıdır.
  • Menkul Kıymet: Paylar, borçlanma araçları ve bunlara ilişkin depo sertifikaları gibi ortaklık veya alacaklılık hakkı sağlayan araçlardır.
  • Menkul Kıymetleştirme: Likit olmayan varlıkların havuzlanarak nakit akışına dayalı menkul kıymetlere dönüştürülmesi tekniğidir.

Önemli Noktalar

  • Yatırım fonları hariç olmak üzere, tüzel kişiliği bulunmayan kuruluşlar, gerçek kişiler veya donatma iştirakleri sermaye piyasası aracı ihraç edemez.
  • TCMB, Hazine ve Maliye Bakanlığı ile varlık kiralama şirketlerinin ihraçlarında izahname hazırlama ve Kurul onayı alma zorunluluğu bulunmamaktadır.
  • TCMB ve Hazine ihraçlarında SPKn madde 31'de yer alan borçlanma aracı ihraç limitlerine uyulması zorunlu değildir.
  • Genel hükümlerin uygulanabilmesi için SPKn ve ikincil mevzuatta hüküm bulunmaması ve özel kanunda SPKn'nun uygulanmayacağının belirtilmesi şarttır.
  • Bankalar; kuruluş, gözetim, muhasebe, bağımsız denetim standartları ve temettü dağıtımı konularında SPKn yerine kendi özel mevzuatlarına tabidir.
  • Sermaye piyasası faaliyetinde bulunan bankalar hakkında yatırımcı tazmin kararı verilebilmesi için BDDK'dan uygun görüş alınması zorunludur.
  • TCMB'nin işlemleri ve bünyesindeki piyasalar, sermaye piyasası araçlarını konu alan teminat sözleşmeleri hariç SPKn kapsamı dışındadır.
  • Varantlar, doğrudan ortaklık veya alacaklılık hakkı vermedikleri için menkul kıymet değil, türev araç kategorisinde kabul edilir.
  • TCMB, SPKn hükümlerinden (teminat sözleşmeleri hariç) muaftır.
  • Hazine ihraçlarında izahname hazırlama ve Kurul onayı zorunluluğu yoktur.
  • Bankalar muhasebe ve denetim standartları açısından kendi özel mevzuatına tabidir.
  • Sermaye piyasasında hüküm bulunmayan hallerde 'Genel Hükümler' uygulanır.
  • Borsaların temel fonksiyonları likidite, ekonomik gösterge olma ve itibar sağlamadır.

Sık Yapılan Hatalar

  • Gerçek kişilerin ihraççı olabileceğini düşünmek (Kitle fonlaması hariç ihraççı olamazlar).
  • Depo sertifikalarının temsil ettiği kıymetten farklı ek haklar verdiğini sanmak (Ek hak vermezler).
  • SPK'nın hapis cezası verme yetkisi olduğunu varsaymak (Sadece suç duyurusunda bulunabilir).

Temel Kavramlar

  • Ortaklık Hakkı Sağlayan Menkul Kıymetler: Ortaklığın sermayesinde temsil edilen paylar ile katılma intifa senedi veya kâr zarar ortaklığı belgesi gibi sermayede karşılığı olmasa da pay benzeri haklar sağlayan kıymetlerdir.
  • Depo Sertifikası: Yurt dışında yerleşik ihraççıların kıymetlerini temsil eden ve Türkiye'de kayden izlenmesini sağlayan araç olup, temsil ettiği kıymetlerden ayrı bir hak bahşetmeyen temsilci bir belgedir.
  • Yapılandırılmış Finansman: Likit olmayan varlıkların bir havuzda toplanarak bu varlıkların nakit akımlarına dayalı menkul kıymet ihraç edilmesi tekniğidir; risk transferi ve getiri sağlamayı amaçlayan tüm ürünleri kapsar.
  • Menkul Kıymetleştirme: İşletmelerin kredi veya alacaklarını Özel Amaçlı Kurumlara (SPV) transfer ederek bunlar üzerinden menkul kıymet ihraç etmesi işlemidir; varlığa veya ipoteğe dayalı menkul kıymetler bu kapsamdadır.
  • Türev Araçlar: Değeri bir dayanak varlığa veya göstergeye bağlı olan, genellikle küçük bir başlangıç teminatı ile işleme konu edilen ve net bir sona erme yapısı (teslimat veya nakdi uzlaşı) gerektiren araçlardır.
  • Kaydi Sistem: Sermaye piyasası araçlarının senede bağlanmaksızın Merkezi Kayıt Kuruluşu (MKK) nezdinde bilgisayar ortamında ihraççı, aracı ve hak sahibi bazında izlendiği hukuki sistemdir.
  • Merkezi Kayıt Kuruluşu (MKK): Özel hukuk tüzel kişiliğine sahip, anonim ortaklık şeklinde örgütlenmiş ve kaydi sistemdeki kayıtların güvenli tutulmasından sorumlu, Kurul denetimindeki kamu hizmeti yürüten kuruluştur.
  • Açıklayıcı Kayıt Sistemi: MKK kayıtlarının kural olarak kurucu değil açıklayıcı nitelikte olduğu, kayıtların aksi ispat edilebildiği ve kayda güvenerek iyiniyetle hak iktisabının söz konusu olmadığı hukuki yaklaşımdır.
  • Teminat Yöneticisi: Genel saklama yetkisine sahip, teminata konu varlıkların mülkiyetini devralan veya lehine ayni hak tesis edilen, yatırımcıların haklarını korumakla yükümlü yatırım kuruluşudur.
  • İhraç: Sermaye piyasası araçlarının ihraççılar tarafından çıkarılarak halka arz edilmek suretiyle veya halka arz edilmeksizin yatırımcılara satılmasını ifade eden hukuki süreçtir.
  • Halka Arz: Sermaye piyasası araçlarının satın alınması için her türlü yoldan yapılan genel bir çağrıyı ve bu çağrı neticesinde belirsiz sayıdaki muhatap kitleye gerçekleştirilen satışı ifade eder.
  • İzahname: Halka arzda veya borsada işlem görmede hazırlanan, yatırımcıların ihraççı ve araçlar hakkında bilinçli değerlendirme yapmasını sağlayan ve Kurulca onaylanması zorunlu olan kapsamlı belgedir.
  • İhraç Belgesi: Sermaye piyasası araçlarının halka arz edilmeksizin yapılacak ihraçlarında kullanılan, izahnameye göre daha dar kapsamlı bilgiler içeren kamuyu aydınlatma belgesidir.
  • Kitle Fonlaması (Crowdfunding): Kurulca yetkilendirilmiş platformlar aracılığıyla halktan para toplanması yöntemi olup, bu yöntemle fon toplayan anonim ortaklıklar izahname veya ihraç belgesi hazırlama yükümlülüğünden muaftır.
  • Ortaklık Hakkı Sağlayanlar: Pay, katılma intifa senedi ve kâr zarar ortaklığı belgesi gibi kıymetlerdir.
  • Alacaklılık Hakkı Sağlayanlar: Tahvil ve benzeri borçlanma araçlarıdır.
  • Depo Sertifikası: Yabancı menkul kıymetleri temsil eden ve Türkiye'de kayden izlenmesini sağlayan araçtır.
  • Kaydi Sistem: Sermaye piyasası araçlarının senede bağlanmaksızın MKK nezdinde elektronik ortamda tutulmasıdır.
  • Türev Araçlar: Değeri bir dayanak varlığa bağlı olan, düşük teminatla işlem gören ve net sona erdirme gerektiren araçlardır.
  • Teminat Yöneticisi: Teminatlı ihraçlarda varlıkların yönetiminden sorumlu, genel saklama yetkili yatırım kuruluşudur.

Önemli Noktalar

  • MKK kayıtları kural olarak açıklayıcıdır, ancak üçüncü kişilere karşı ileri sürmede kayıt tarihi esastır.
  • Teminat sözleşmeleri yazılı yapılmak zorundadır, aksi halde geçersizdir.
  • Kitle fonlaması işlemleri izahname hazırlama yükümlülüğünden muaftır.
  • Teminat yöneticisinin mal varlığı ile yönettiği teminatlar kesin olarak ayrıdır; haczedilemez.
  • Teminat yöneticisi için tasarruf amacı dışı kullanımda en az 5 yıl hapis cezası öngörülmüştür.

Sık Yapılan Hatalar

  • MKK kayıtlarının her durumda kurucu (hak yaratıcı) olduğunu düşünmek (Aslında açıklayıcıdır).
  • Teminat sözleşmelerinde mülkiyetin her zaman devredildiğini sanmak (Sözleşmede belirtilmedikçe devredilmez).
  • Türev araçları menkul kıymet kategorisinde değerlendirmek (Ayrı bir sermaye piyasası aracı türüdür).
4

Sermaye Piyasası Araçları, Kaydi Sistem ve İhraç Esasları

Bu bölümün maddeleri 3. bölümde birebir yer alıyor; aynı metni iki kez basmamak için burada tekrarlamadık.

Temel Kavramlar

  • İzahname: İhraççının ve varsa garantörün finansal durumu, performansı ve risklerine dair yatırımcıların bilinçli değerlendirme yapmasını sağlayan, halka arzda zorunlu olan belgedir.
  • İhraç Belgesi: Sermaye piyasası araçlarının halka arz edilmeksizin ihraç edilmesi durumunda hazırlanan, araçların niteliği ve satış şartlarını içeren ve Kurulca onaylanan belgedir.
  • Halka Açık Ortaklık: Payları halka arz edilmiş olan veya pay sahibi sayısı beş yüzü aşarak halka arz edilmiş sayılan anonim ortaklıkları ifade eden temel kavramdır.
  • Kayıtlı Sermaye Sistemi: Anonim ortaklıkların, esas sözleşmedeki tavan dahilinde genel kurul kararına gerek olmaksızın yönetim kurulu kararıyla pay çıkarabildikleri esnek sermaye sistemidir.
  • Tam ve Nakden Ödeme İlkesi: İhraç edilen pay bedellerinin taksitlendirilmeden derhal ödenmesi kuralıdır; birleşme ve bölünme gibi yapılandırmalarda Kurul bu zorunluluğu kaldırmaya yetkilidir.
  • İlliyet Bağı Karinesi: Yanlış veya eksik bilgi içeren belgenin açıklandığı tarih ile gerçeğin ortaya çıktığı tarih arasındaki işlemlerde, zarar ile belge arasında bağın kurulmuş sayılmasıdır.
  • Halka Arz Eden: Sahip olduğu sermaye piyasası araçlarını halka arz etmek üzere Kurula başvuran gerçek veya tüzel kişidir; bu kişi ihraççıdan farklı bir sıfat taşıyabilir.
  • Borçlanma Aracı Sahipleri Kurulu: İhraççının tedavüldeki borçlanma araçlarının sahiplerinden oluşan, ihraç şartlarının değiştirilmesi veya temerrüt gibi durumlarda karar alan kolektif yapıdır.
  • Özet Bölümü: İzahnamenin temel özelliklerini içeren kısa kısımdır; sadece bu bölüme dayanarak sorumluluk doğmaz, ancak izahnamenin bütünüyle çelişmesi halinde sorumluluk yaratır.
  • Çıkarılmış Sermaye: Kayıtlı sermaye sistemine tabi olan anonim ortaklıkların satışı yapılmış paylarını temsil eden ve tamamen ödenmiş olan sermaye tutarıdır.
  • Kitle Fonlaması Muafiyeti: Kurulca yetkilendirilen platformlar aracılığıyla halktan para toplanması işlemi, izahname veya ihraç belgesi hazırlama yükümlülüğünden kanunen muaf tutulmuştur.
  • Müteselsil Sorumluluk: Kamuyu aydınlatma belgelerini imzalayanların veya adına imza atılan tüzel kişilerin, yanlış bilgilerden kaynaklanan zararlardan birlikte ve tamamen sorumlu olmasıdır.
  • İzahname: Halka arzda yatırımcıların bilinçli değerlendirme yapmasını sağlayan kapsamlı kamuyu aydınlatma belgesi.
  • İhraç Belgesi: Halka arz edilmeksizin yapılan ihraçlarda araçların nitelik ve satış şartlarını içeren belge.
  • Halka Açık Ortaklık: Payları halka arz edilmiş veya pay sahibi sayısı 500'ü aşmış anonim ortaklık.
  • Kayıtlı Sermaye Sistemi: Yönetim kuruluna esas sözleşme tavanı kadar sermaye artırma yetkisi veren esnek sistem.
  • Tam ve Nakden Ödeme: Halka açık ortaklıklarda pay bedellerinin taksitsiz (apelsiz) ve nakit olarak ödenmesi ilkesi.

Önemli Formüller

Borçlanma Aracı Sahipleri Kurulu Karar Nisabı
$Nisap = Nominal Tutar \times 0.50$
Nominal Tutar: Tedavüldeki tüm borçlanma araçlarının veya ilgili tertibin toplam nominal bedeli
Örnek: 100 milyon TL nominal değerli borçlanma aracı ihraç edilmişse, kurulda karar alınabilmesi için en az 50 milyon TL'lik temsilcinin olumlu oyu gerekir.
Borçlanma Aracı Sahipleri Kurulu Karar Nisabı
$Nisap = \text{Nominal Tutar} \times 0.50$
Nominal Tutar: Tedavüldeki borçlanma araçlarının toplam bedeli
Örnek: 100 Milyon TL nominal değerli ihraçta karar için 50 Milyon TL olumlu oy gerekir.

Önemli Noktalar

  • İzahnamede yapılan değişiklikler bildirimden itibaren 7 iş günü içinde onaylanır; yatırımcılar bu yayımı takip eden 2 iş günü içinde taleplerini geri çekebilir.
  • Pay sahibi sayısı 500'ü aşan anonim ortaklıklar ile 500 ortaklı kooperatiflerin kontrolündeki 50 milyon TL ciro yapan şirketler halka açık sayılır.
  • Halka açık sayılan ortaklıklar, bu statüyü kazandıktan sonra en geç 2 yıl içinde paylarının işlem görmesi için borsaya başvurmakla yükümlüdür.
  • Onaylanan bir izahname, ilk yayım tarihinden itibaren 12 ay boyunca gerçekleştirilecek yeni sermaye piyasası aracı ihraçları için geçerli kabul edilir.
  • İzahname sorumluluğunda öncelik ihraççınındır; tazmin edilemezse yönetim kurulu üyeleri ve aracılar kusurlarına göre sorumlu tutulabilir.
  • Payların piyasa fiyatı nominal değerin altındaysa, Kurul payların nominal değerin altında bir fiyatla ihraç edilmesine özel izin verebilir.
  • Halka açık ortaklık statüsünden çıkmak için pay sahiplerinin en az 2/3'ünün olumlu oyu veya toplam oyların 3/4'ü ile genel kurul kararı şarttır.
  • İzahnamenin kendisi Ticaret Sicil Gazetesi'nde ilan edilmez; sadece nerede yayımlandığı tescil ve ilan edilerek kamuya duyurulur.
  • İzahname onayı Kurul'un bir tavsiyesi veya bilginin doğruluğuna garanti değildir.
  • İzahnameden doğan zararlardan birincil sorumlu ihraççıdır.
  • İzahnamede değişiklik olursa yatırımcıların 2 iş günü içinde geri alma hakkı bulunur.
  • İzahname yayım tarihinden itibaren 12 ay boyunca geçerlidir.
  • Kitle fonlaması izahname ve ihraç belgesi yükümlülüğünden muaftır.

Sık Yapılan Hatalar

  • İzahnamenin onaylanmasını Kurul'un şirkete kefil olması veya tavsiye vermesi şeklinde yorumlamak.
  • Halka açık sayılan ortaklıklar için gereken 500 ortak sınırını 250 veya 1000 ile karıştırmak.
  • İzahnamenin özet kısmının her durumda tek başına tazminat sorumluluğu doğuracağını düşünmek.

Temel Kavramlar

  • Kayıtlı Sermaye Sistemi: Esas sözleşmede hüküm bulunmak kaydıyla, yönetim kuruluna TTK'nın sermaye artırımı hükümlerine tabi olmaksızın tavan dahilinde pay çıkarma yetkisi veren sistemdir.
  • Çıkarılmış Sermaye: Kayıtlı sermaye sistemine tabi olan anonim ortaklıkların satışı yapılmış paylarını temsil eden, tam ve nakden ödenmiş sermaye tutarını ifade eden kavramdır.
  • Kâr Payı Avansı: Halka açık ortaklıkların ara dönem finansal tablolarına dayanarak dağıtabileceği, bir hesap döneminde toplamı önceki yıl kârının yarısını aşamayan ön ödemedir.
  • Örtülü Kazanç Aktarımı: Ortaklıkların ilişkili oldukları kişilerle emsallere aykırı bedellerle işlem yaparak veya yapmaları gereken faaliyetleri yapmayarak malvarlıklarını azaltmaları yasaktır.
  • İlişkili Taraf İşlemleri: Nitelik ve niceliği Kurulca belirlenen, bağımsız yönetim kurulu üyelerinin onayına tabi olan veya onaylanmazsa genel kurul kararı gerektiren özellikli işlemlerdir.
  • Yönetim Kontrolü: Ortaklık oy haklarının %50'den fazlasına sahip olunması veya yönetim kurulu çoğunluğunu seçme/aday gösterme imtiyazına sahip olunmasıyla elde edilen güçtür.
  • Zorunlu Pay Alım Teklifi: Yönetim kontrolünün değişmesi halinde, kontrolü ele geçirenlerin diğer ortakların paylarını satın almak üzere yapmakla yükümlü oldukları çağrı işlemidir.
  • Önemli Nitelikteki İşlemler: Birleşme, bölünme veya imtiyaz değişikliği gibi yatırımcı kararlarını temelden etkileyen ve muhalif ortaklara ayrılma hakkı tanıyan stratejik kurumsal işlemlerdir.
  • Ayrılma Hakkı: Önemli nitelikteki işlemlere genel kurulda muhalif kalarak şerh koyan pay sahiplerinin, paylarını ortaklığa adil bir bedel üzerinden satarak çıkma hakkıdır.
  • Ortaklıktan Çıkarma Hakkı: Hâkim ortağın oy haklarının %98'ine ulaşması durumunda, azınlıkta kalan pay sahiplerinin paylarının iptalini ve kendisine satılmasını talep edebildiği haktır.
  • Satma Hakkı: Hâkim ortağın pay oranının %98 eşiğine ulaşması halinde, azınlık pay sahiplerinin paylarının adil bedelle satın alınmasını hâkim ortaktan talep etme yetkisidir.
  • Gündeme Bağlılık İstisnası: Halka açık ortaklıklarda SPK'nın görüşülmesini istediği hususların, genel kurul gündeminde olmasa dahi toplantı gündemine alınmasının zorunlu olması durumudur.
  • Kayıtlı Sermaye Sistemi: Yönetim kuruluna, esas sözleşmedeki tavan dahilinde genel kurul kararı olmaksızın sermaye artırma yetkisi veren sistemdir.
  • Çıkarılmış Sermaye: Kayıtlı sermaye sistemindeki ortaklıkların satışı yapılmış paylarını temsil eden sermaye tutarıdır.
  • Örtülü Kazanç Aktarımı: İlişkili kişilerle emsallere aykırı işlemler yaparak ortaklık kârını veya malvarlığını azaltma eylemidir.
  • Ayrılma Hakkı: Önemli nitelikteki işlemlere muhalif kalan ortağın, paylarını ortaklığa adil bir bedelden satıp çıkma hakkıdır.
  • Pay Alım Teklifi: Yönetim kontrolü değiştiğinde, hakim ortağın diğer ortaklara paylarını satın almayı teklif etme zorunluluğudur.

Önemli Formüller

Kâr Payı Avansı Üst Sınırı
$KPA \le (ÖYK / 2)$
KPA: Bir hesap döneminde verilecek toplam kâr payı avansı
ÖYK: Bir önceki yıla ait dönem kârı
Örnek: Önceki yıl kârı 1.000.000 TL olan bir şirket, cari dönemde en fazla 500.000 TL kâr payı avansı dağıtabilir.
Ortaklıktan Çıkarma ve Satma Hakkı Eşiği
$OH \ge \%98$
OH: Ortaklığın toplam oy hakları oranı
Örnek: Bir ortak tek başına veya birlikte hareket ettikleriyle %98 oy hakkına ulaştığında azınlığı çıkarma hakkı kazanır.
Azami Kâr Payı Avansı Limiti
$Avans_{max} = K_{onceki} \times 0,50$
Avans_max: Dağıtılabilecek toplam avans tutarı
K_onceki: Bir önceki yıla ait dönem kârı
Örnek: Önceki yıl kârı 1 Milyon TL ise, cari yılda verilecek toplam avans 500 Bin TL'yi geçemez.

Önemli Noktalar

  • Kayıtlı sermaye sisteminde yönetim kuruluna verilen sermaye artırım yetkisi en çok 5 yıl süreyle geçerlidir.
  • Yönetim kurulu kararlarına karşı iptal davası, kararın ilanından itibaren 30 gün içinde açılmalıdır.
  • İlişkili taraf işlemlerine ilişkin tevsik edici belgelerin en az 8 yıl süreyle saklanması zorunludur.
  • Üst üste 5 yıl zarar eden ortaklıklarda oy hakkı ve yönetim kurulunda temsil edilme imtiyazları Kurul kararıyla kaldırılır.
  • Genel kurul çağrısı, ilan ve toplantı günü hariç en az 3 hafta önce yapılmalıdır.
  • Önemli nitelikteki işlemlerde karar nisabı, katılan oy hakkının 2/3'üdür; ancak sermayenin yarısı hazırsa salt çoğunluk yeterlidir.
  • Zorunlu pay alım teklifi yükümlülüğünü süresinde yerine getirmeyenlerin oy hakları kendiliğinden donar.
  • Halka açık ortaklıkların esas sözleşme değişiklikleri için Sermaye Piyasası Kurulu'nun uygun görüşü alınması şarttır.
  • Yönetim kuruluna sermaye artırma yetkisi en fazla 5 yıl için verilebilir.
  • Ortaklıktan çıkarma ve satma hakları için oy hakkı eşiği %98'dir.
  • İlişkili taraf işlemleri belgeleri en az 8 yıl saklanmalıdır.
  • Genel kurul çağrısı toplantıdan en az 3 hafta önce yapılmalıdır.
  • 5 yıl üst üste zarar eden şirkette imtiyazlar kaldırılabilir.

Sık Yapılan Hatalar

  • Kayıtlı sermaye tavanının yönetim kurulu kararıyla artırılabileceğini sanmak (Genel kurul kararı ve esas sözleşme değişikliği şarttır).
  • Kâr payı avansı limitini cari yıl kârı üzerinden hesaplamak (Bir önceki yıl kârı esas alınır).
  • Ayrılma hakkının her genel kurul kararında doğacağını düşünmek (Sadece kanunda sayılan 'önemli nitelikteki işlemler' için doğar).
7

Halka Açık Ortaklıklarda Sermaye Yapısı, Yönetim ve Pay Sahibi Hakları

Temel Kavramlar

  • Kayıtlı Sermaye Sistemi: Esas sözleşmede hüküm bulunmak kaydıyla, yönetim kuruluna TTK'nın sermaye artırımı hükümlerine tabi olmaksızın tavan dahilinde pay çıkarma yetkisi veren sistemdir.
  • Çıkarılmış Sermaye: Kayıtlı sermaye sistemine tabi olan anonim ortaklıkların satışı yapılmış paylarını temsil eden, tam ve nakden ödenmiş sermaye tutarını ifade eden kavramdır.
  • Kâr Payı Avansı: Halka açık ortaklıkların ara dönem finansal tablolarına dayanarak dağıtabileceği, bir hesap döneminde toplamı önceki yıl kârının yarısını aşamayan ön ödemedir.
  • Örtülü Kazanç Aktarımı: Ortaklıkların ilişkili oldukları kişilerle emsallere aykırı bedellerle işlem yaparak veya yapmaları gereken faaliyetleri yapmayarak malvarlıklarını azaltmaları yasaktır.

Önemli Formüller

Kâr Payı Avansı Üst Sınırı: $KPA \le (ÖYK / 2)$
Ortaklıktan Çıkarma ve Satma Hakkı Eşiği: $OH \ge \%98$

Bu bölüm lisans (premium) ile açılır. Ücretsiz hesap açık bölümleri okumaya ve deneme sorularını çözmeye devam etmenizi sağlar.

8

Halka Açık Ortaklıklarda Sermaye Yapısı, Yönetim ve Pay Sahibi Hakları • Halka Açık Ortaklıklar, Yatırım Hizmetleri ve Kolektif Yatırım Kuruluşları

Temel Kavramlar

  • Kayıtlı Sermaye Sistemi: Esas sözleşmede hüküm bulunmak kaydıyla, yönetim kuruluna TTK'nın sermaye artırımı hükümlerine tabi olmaksızın tavan dahilinde pay çıkarma yetkisi veren sistemdir.
  • Çıkarılmış Sermaye: Kayıtlı sermaye sistemine tabi olan anonim ortaklıkların satışı yapılmış paylarını temsil eden, tam ve nakden ödenmiş sermaye tutarını ifade eden kavramdır.
  • Kâr Payı Avansı: Halka açık ortaklıkların ara dönem finansal tablolarına dayanarak dağıtabileceği, bir hesap döneminde toplamı önceki yıl kârının yarısını aşamayan ön ödemedir.
  • Örtülü Kazanç Aktarımı: Ortaklıkların ilişkili oldukları kişilerle emsallere aykırı bedellerle işlem yaparak veya yapmaları gereken faaliyetleri yapmayarak malvarlıklarını azaltmaları yasaktır.

Önemli Formüller

Kâr Payı Avansı Üst Sınırı: $KPA \le (ÖYK / 2)$
Ortaklıktan Çıkarma ve Satma Hakkı Eşiği: $OH \ge \%98$

Bu bölüm lisans (premium) ile açılır. Ücretsiz hesap açık bölümleri okumaya ve deneme sorularını çözmeye devam etmenizi sağlar.

9

Halka Açık Ortaklıklar, Yatırım Hizmetleri ve Kolektif Yatırım Kuruluşları • Kolektif Yatırım Kuruluşları ve Finansal Altyapı Kuruluşları

Temel Kavramlar

  • Elektronik Genel Kurul: Halka açık anonim ortaklıkların genel kurullarına, MKK tarafından sağlanan sistem üzerinden uzaktan katılım ve oy kullanma imkanı tanıyan platformdur.
  • İmtiyazlı Payların Kaldırılması: Üst üste beş yıl zarar eden ortaklıklarda, oy hakkı ve yönetim kurulunda temsil edilme imtiyazlarının Kurul kararıyla iptal edilmesini sağlayan düzenlemedir.
  • Kendi Paylarını İktisap: Ortaklığın sermayenin korunması ilkesi çerçevesinde, Kurulun belirlediği şartlarla kendi paylarını satın alması veya rehin olarak kabul etmesi işlemidir.
  • Yatırım Kuruluşu: Aracı kurumlar ile yatırım hizmeti ve faaliyetinde bulunmak üzere kuruluş esasları Kurulca belirlenen bankaları ve diğer kurumları kapsayan üst terimdir.

Önemli Formüller

Net Aktif Değer (NAD): $NAD = Varlıklar Toplamı - Borçlar Toplamı$
Net Aktif Değer (DSYO): $NAD = V_{toplam} - B_{toplam}$

Bu bölüm lisans (premium) ile açılır. Ücretsiz hesap açık bölümleri okumaya ve deneme sorularını çözmeye devam etmenizi sağlar.

10

Kolektif Yatırım Kuruluşları ve Finansal Altyapı Kuruluşları • Sermaye Piyasasında Kurumsal Yapı, Tazmin ve Denetim Esasları

Temel Kavramlar

  • Müşterek Sermaye: Küçük tasarruf sahiplerinin birikimlerinin riskin dağıtılması ve profesyonel yönetim ilkeleriyle işletilmesi amacıyla bir araya getirilerek oluşturulan ortak portföy sermayesidir.
  • Yatırım Ortaklığı: Sermaye piyasası araçları ve gayrimenkul gibi varlıklardan oluşan portföyleri işletmek üzere kurulan, kayıtlı sermayeli ve payları nakit karşılığı çıkarılan anonim ortaklıklardır.
  • Değişken Sermayeli Yatırım Ortaklığı (DSYO): Sermayesi her zaman net aktif değerine eşit olan, nominal değeri bulunmayan ve TTK'nın asgari sermaye ile kâr dağıtımı gibi kısıtlamalarına tabi olmayan yeni bir ortaklık türüdür.
  • Yatırım Fonu: İnançlı mülkiyet esaslarına göre portföy işletmek amacıyla portföy yönetim şirketleri tarafından iç tüzükle kurulan, tüzel kişiliği olmayan ancak belirli sicil işlemlerinde tüzel sayılan mal varlığıdır.

Önemli Formüller

Net Aktif Değer (NAD): $NAD = Varlıklar Toplamı - Borçlar Toplamı$
Net Aktif Değer (DSYO): $NAD = V_{toplam} - B_{toplam}$

Bu bölüm lisans (premium) ile açılır. Ücretsiz hesap açık bölümleri okumaya ve deneme sorularını çözmeye devam etmenizi sağlar.

11

Sermaye Piyasasında Kurumsal Yapı, Tazmin ve Denetim Esasları

Temel Kavramlar

  • Yatırımcı Tazmin Merkezi (YTM): Yatırım kuruluşlarının nakit ödeme veya sermaye piyasası aracı teslim yükümlülüklerini yerine getirememesi durumunda yatırımcıları tazmin etmek amacıyla kurulan, kamu tüzel kişiliğine sahip bir kuruluştur.
  • Türkiye Sermaye Piyasaları Birliği (TSPB): Yatırım kuruluşları, kitle fonlama platformları ve kripto varlık hizmet sağlayıcılarının üye olmasının zorunlu olduğu, kamu kurumu niteliğinde bir öz düzenleyici meslek kuruluşudur.
  • Türkiye Değerleme Uzmanları Birliği (TDUB): Gayrimenkul değerleme uzmanları ve değerleme kuruluşlarının üye olmak zorunda olduğu, meslek kurallarını ve değerleme standartlarını oluşturmakla görevli kamu kurumu niteliğinde meslek kuruluşudur.
  • Tedrici Tasfiye: Mali durumu bozulan yatırım kuruluşlarının mal varlığının YTM tarafından yönetilerek, nakde çevrilen varlıkların belirli bir sıra dahilinde hak sahiplerine ödenmesini sağlayan özel bir tasfiye sürecidir.

Bu bölüm lisans (premium) ile açılır. Ücretsiz hesap açık bölümleri okumaya ve deneme sorularını çözmeye devam etmenizi sağlar.

12

Sermaye Piyasasında Kurumsal Yapı, Tazmin ve Denetim Esasları • Sermaye Piyasasında Tedbirler, Suçlar ve Yaptırımlar

Temel Kavramlar

  • Yatırımcı Tazmin Merkezi (YTM): Yatırım kuruluşlarının nakit ödeme veya sermaye piyasası aracı teslim yükümlülüklerini yerine getirememesi durumunda yatırımcıları tazmin etmek amacıyla kurulan, kamu tüzel kişiliğine sahip bir kuruluştur.
  • Türkiye Sermaye Piyasaları Birliği (TSPB): Yatırım kuruluşları, kitle fonlama platformları ve kripto varlık hizmet sağlayıcılarının üye olmasının zorunlu olduğu, kamu kurumu niteliğinde bir öz düzenleyici meslek kuruluşudur.
  • Türkiye Değerleme Uzmanları Birliği (TDUB): Gayrimenkul değerleme uzmanları ve değerleme kuruluşlarının üye olmak zorunda olduğu, meslek kurallarını ve değerleme standartlarını oluşturmakla görevli kamu kurumu niteliğinde meslek kuruluşudur.
  • Tedrici Tasfiye: Mali durumu bozulan yatırım kuruluşlarının mal varlığının YTM tarafından yönetilerek, nakde çevrilen varlıkların belirli bir sıra dahilinde hak sahiplerine ödenmesini sağlayan özel bir tasfiye sürecidir.

Önemli Formüller

Bilgi Suistimali Minimum Adli Para Cezası: $Adli Para Cezası \ge 2 \times Elde Edilen Menfaat$
Tüzel Kişiler İçin İdari Para Cezası Üst Sınırı: $Üst Sınır = \max(\text{Brüt Satış Hasılatı} \times 0.01, \text{Vergi Öncesi Kâr} \times 0.20)$

Bu bölüm lisans (premium) ile açılır. Ücretsiz hesap açık bölümleri okumaya ve deneme sorularını çözmeye devam etmenizi sağlar.

13

Sermaye Piyasasında Tedbirler, Suçlar ve Yaptırımlar • SPK İdari Yaptırımlar ve Özel Durumlar Kamuyu Aydınlatma Esasları

Temel Kavramlar

  • Bilgi Suistimali (İçeriden Öğrenenlerin Ticareti): Henüz kamuya duyurulmamış, sermaye piyasası araçlarının fiyatını etkileyebilecek içsel bilgilere dayalı olarak alım-satım emri vererek menfaat sağlama suçudur; cezası 3-5 yıl hapis veya menfaatin iki katından az olmayan adli para cezasıdır.
  • Piyasa Dolandırıcılığı (Manipülasyon): Sermaye piyasası araçlarının fiyatları ve arz-talebi hakkında yanıltıcı izlenim uyandırmak için işlem yapma veya yalan bilgi yayma suçudur; 3-5 yıl hapis ve 5 bin günden 10 bin güne kadar adli para cezası gerektirir.
  • Etkin Pişmanlık: Piyasa dolandırıcılığı veya örtülü kazanç aktarımı suçlarında, elde edilen menfaatin iki katının Hazineye ödenmesi durumunda soruşturma evresine göre cezada indirim veya cezasızlık sağlayan hukuki müessesedir.
  • Örtülü Kazanç Aktarımı: Halka açık ortaklıkların kârını veya mal varlığını, ilişkili kişilerle emsallerine aykırı fiyat ve şartlarla işlem yaparak azaltma eylemidir; aktif eylemler güveni kötüye kullanma suçu kapsamında cezalandırılır.

Önemli Formüller

Bilgi Suistimali Minimum Adli Para Cezası: $Adli Para Cezası \ge 2 \times Elde Edilen Menfaat$
Tüzel Kişiler İçin İdari Para Cezası Üst Sınırı: $Üst Sınır = \max(\text{Brüt Satış Hasılatı} \times 0.01, \text{Vergi Öncesi Kâr} \times 0.20)$

Bu bölüm lisans (premium) ile açılır. Ücretsiz hesap açık bölümleri okumaya ve deneme sorularını çözmeye devam etmenizi sağlar.

14

SPK İdari Yaptırımlar ve Özel Durumlar Kamuyu Aydınlatma Esasları • Kamuyu Aydınlatma Esasları ve Kurumsal Yönetim İlkeleri

Temel Kavramlar

  • Sır Saklama Yükümlülüğü: Kurul tarafından yürütülen inceleme ve denetim faaliyetleri kapsamında talep edilen bilgi ve belgelerin varlığını ve niteliğini gizli tutma zorunluluğudur; ihlali durumunda bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası öngörülmüştür.
  • İdari Para Cezası (Genel): Kurulun düzenlemelerine, standartlarına ve kararlarına aykırı hareket edenlere uygulanan, menfaat temini halinde elde edilen menfaatin iki katından az olamayacak şekilde düzenlenen mali yaptırımdır.
  • Brüt Satış Hasılatı Kriteri: Tüzel kişilere verilecek idari para cezalarında, aykırılık tarihinden önceki son bağımsız denetimden geçmiş yıllık finansal tablolardaki hasılatın %1'i oranında belirlenebilen üst sınır eşiğidir.
  • Vergi Öncesi Kâr Kriteri: Tüzel kişilere yönelik cezalarda, yıllık finansal tablolardaki vergi öncesi kârın %20'si üzerinden hesaplanan ve brüt satış hasılatı kriteri ile karşılaştırılarak yüksek olanı esas alınan tavan tutardır.

Önemli Formüller

Tüzel Kişi İdari Para Cezası Üst Sınırı: $Max(Brüt Satış Hasılatı * 0.01, Vergi Öncesi Kâr * 0.20)$
Menfaat Temini Halinde Alt Sınır: $Menfaat * 2$

Bu bölüm lisans (premium) ile açılır. Ücretsiz hesap açık bölümleri okumaya ve deneme sorularını çözmeye devam etmenizi sağlar.

15

Kamuyu Aydınlatma Esasları ve Kurumsal Yönetim İlkeleri

Temel Kavramlar

  • Sermaye Yapısı Değişikliği: Gerçek veya tüzel kişilerin pay oranlarının veya oy haklarının belirli eşiklere ulaşması, aşılması veya altına düşmesi durumunda yapılan bildirimdir.
  • Birlikte Hareket Edenler: Açıklama yükümlülüğünün doğmasına neden olan işlemleri ortaklaşa gerçekleştiren ve kimlik bilgilerinin bildirilmesi zorunlu olan taraflardır.
  • Depo Sertifikası: Payların depo edilmesi durumunda, sermaye yapısı değişikliğine ilişkin açıklama yükümlülüğünü yerine getirmekle sorumlu olan sertifika sahipleridir.
  • Bilgilendirme Politikası: İhraççıların kamuyu aydınlatma esaslarını, haber takibi yöntemlerini ve gizlilik tedbirlerini içeren, yönetim kurulunca oluşturulan kurumsal belgedir.

Bu bölüm lisans (premium) ile açılır. Ücretsiz hesap açık bölümleri okumaya ve deneme sorularını çözmeye devam etmenizi sağlar.

16

Kamuyu Aydınlatma Esasları ve Kurumsal Yönetim İlkeleri • Kurumsal Yönetim Yaklaşımları ve Türk Ticaret Kanunu Düzenlemeleri

Temel Kavramlar

  • Sermaye Yapısı Değişikliği: Gerçek veya tüzel kişilerin pay oranlarının veya oy haklarının belirli eşiklere ulaşması, aşılması veya altına düşmesi durumunda yapılan bildirimdir.
  • Birlikte Hareket Edenler: Açıklama yükümlülüğünün doğmasına neden olan işlemleri ortaklaşa gerçekleştiren ve kimlik bilgilerinin bildirilmesi zorunlu olan taraflardır.
  • Depo Sertifikası: Payların depo edilmesi durumunda, sermaye yapısı değişikliğine ilişkin açıklama yükümlülüğünü yerine getirmekle sorumlu olan sertifika sahipleridir.
  • Bilgilendirme Politikası: İhraççıların kamuyu aydınlatma esaslarını, haber takibi yöntemlerini ve gizlilik tedbirlerini içeren, yönetim kurulunca oluşturulan kurumsal belgedir.

Bu bölüm lisans (premium) ile açılır. Ücretsiz hesap açık bölümleri okumaya ve deneme sorularını çözmeye devam etmenizi sağlar.

17

Kurumsal Yönetim Yaklaşımları ve Türk Ticaret Kanunu Düzenlemeleri • TTK ve Kurumsal Yönetim Tebliği Çerçevesinde Şirketler Hukuku ve Yönetim İlkeleri

Temel Kavramlar

  • Dağılmış Mülkiyet Yapısı: Sermayenin çok sayıda küçük hissedara dağıldığı, yönetimin ise profesyonellere bırakıldığı; likit sermaye piyasalarına olanak tanıyan Anglo-Sakson modelidir.
  • Mülkiyet Yoğunluğu: Hakim ortağın şirket kontrolünde ve nakit yönetiminde söz sahibi olduğu, denetim zafiyetini azaltsa da küçük hissedarların aleyhine işbirliği riski taşıyan yapıdır.
  • Anglo-Sakson Sistem: Çok ortaklı mülkiyetin yaygın olduğu, sermaye piyasalarının şeffaf ve gelişmiş olduğu, piyasanın şirketleri kontrol ettiği ABD ve İngiltere merkezli yaklaşımdır.
  • Kıta Avrupası Sistemi: Hakim ortakların, bankaların veya finans dışı kuruluşların ana ortak olduğu, sermaye piyasalarında şeffaflığın ve gelişmişliğin daha az olduğu yönetim modelidir.

Önemli Formüller

Yönetim Kurulu Sigorta Eşiği: $Sigorta Bedeli > Sermaye \times 0.25$
SPK Birinci Grup Eşikleri: $PD > 3 Milyar TL$ VE $FDPD > 750 Milyon TL$

Bu bölüm lisans (premium) ile açılır. Ücretsiz hesap açık bölümleri okumaya ve deneme sorularını çözmeye devam etmenizi sağlar.

18

TTK ve Kurumsal Yönetim Tebliği Çerçevesinde Şirketler Hukuku ve Yönetim İlkeleri

Temel Kavramlar

  • Denkleştirme: Hâkim şirketin talimatı sonucu bağlı şirkette oluşan kaybın, o hesap yılı içinde fiilen giderilmesi veya şirkete denk bir istem hakkı tanınarak telafi edilmesidir.
  • Güvenden Doğan Sorumluluk: Hâkim şirketin, topluluk itibarının toplumda veya tüketicide uyandırdığı güven düzeyine ulaştığı hallerde, bu itibarın kullanılmasından dolayı sorumlu tutulmasıdır.
  • Fesih Davası: Şirketin kurulmasında kanuna aykırılık veya organ eksikliği durumunda, Bakanlık veya pay sahipleri tarafından asliye ticaret mahkemesinde açılan ve şirketin sona ermesini hedefleyen davadır.
  • Yönetimin Devri İç Yönergesi: Yönetim kurulunun yönetimi kısmen veya tamamen devretmek için hazırladığı, istem üzerine pay sahiplerine ve haklı gerekçesi olan alacaklılara yazılı olarak bildirilen düzenlemedir.

Önemli Formüller

Yönetim Kurulu Sigorta Eşiği: $Sigorta Bedeli > Sermaye \times 0.25$
SPK Birinci Grup Eşikleri: $PD > 3 Milyar TL$ VE $FDPD > 750 Milyon TL$

Bu bölüm lisans (premium) ile açılır. Ücretsiz hesap açık bölümleri okumaya ve deneme sorularını çözmeye devam etmenizi sağlar.

19

TTK ve Kurumsal Yönetim Tebliği Çerçevesinde Şirketler Hukuku ve Yönetim İlkeleri • Kurumsal Yönetim Raporlaması, İlişkili Taraf İşlemleri ve Yatırımcı İlişkileri

Temel Kavramlar

  • Denkleştirme: Hâkim şirketin talimatı sonucu bağlı şirkette oluşan kaybın, o hesap yılı içinde fiilen giderilmesi veya şirkete denk bir istem hakkı tanınarak telafi edilmesidir.
  • Güvenden Doğan Sorumluluk: Hâkim şirketin, topluluk itibarının toplumda veya tüketicide uyandırdığı güven düzeyine ulaştığı hallerde, bu itibarın kullanılmasından dolayı sorumlu tutulmasıdır.
  • Fesih Davası: Şirketin kurulmasında kanuna aykırılık veya organ eksikliği durumunda, Bakanlık veya pay sahipleri tarafından asliye ticaret mahkemesinde açılan ve şirketin sona ermesini hedefleyen davadır.
  • Yönetimin Devri İç Yönergesi: Yönetim kurulunun yönetimi kısmen veya tamamen devretmek için hazırladığı, istem üzerine pay sahiplerine ve haklı gerekçesi olan alacaklılara yazılı olarak bildirilen düzenlemedir.

Önemli Formüller

Yönetim Kurulu Sigorta Eşiği: $Sigorta Bedeli > Sermaye \times 0.25$
SPK Birinci Grup Eşikleri: $PD > 3 Milyar TL$ VE $FDPD > 750 Milyon TL$

Bu bölüm lisans (premium) ile açılır. Ücretsiz hesap açık bölümleri okumaya ve deneme sorularını çözmeye devam etmenizi sağlar.

20

Kurumsal Yönetim Raporlaması, İlişkili Taraf İşlemleri ve Yatırımcı İlişkileri

Temel Kavramlar

  • Kurumsal Yönetim Bilgi Formu (KYBF): Mevcut kurumsal yönetim uygulamaları hakkında veriye dayalı bilgi sunan, yıl sonunda gözlemlenen uygulamaların Türkçe olarak raporlandığı merkezi veri tabanı formudur.
  • Uyum Raporu Formatı (URF): Gönüllü kurumsal yönetim ilkelerine uyum durumunu gösteren ve uyum durumunda dönem içi değişiklik olması halinde KAP üzerinden güncellenmesi gereken raporlama formatıdır.
  • Sürdürülebilirlik İlkeleri Uyum Çerçevesi: Yıldız, Ana ve Alt Pazar'da işlem gören ortaklıkların çevresel ve sosyal risk yönetim etkilerini 'uygula, uygulamıyorsan açıkla' prensibiyle beyan ettikleri gönüllü çerçevedir.
  • İkinci Taraf Görüşü: Yeşil borçlanma aracı çerçeve belgesinin rehberle uyumlu olduğunun uluslararası kabul görmüş dış değerlendirme kuruluşlarınca incelenip onaylanması zorunluluğudur.

Önemli Formüller

İlişkili Taraf İşlemi Değerleme Eşiği Oranı: $Oran = (İşlem Tutarı / Esas Alınan Kriter) \times 100$
Kiralama İşlemleri İşlem Tutarı Hesabı: $İşlem Tutarı = \sum (Nakit Akışları / (1 + r)^n)$

Bu bölüm lisans (premium) ile açılır. Ücretsiz hesap açık bölümleri okumaya ve deneme sorularını çözmeye devam etmenizi sağlar.

21

Kurumsal Yönetim Raporlaması, İlişkili Taraf İşlemleri ve Yatırımcı İlişkileri • Kurumsal Yönetim İlkeleri: Pay Sahipleri, Kamuyu Aydınlatma ve Yönetim Kurulu Yapısı

Temel Kavramlar

  • Kurumsal Yönetim Bilgi Formu (KYBF): Mevcut kurumsal yönetim uygulamaları hakkında veriye dayalı bilgi sunan, yıl sonunda gözlemlenen uygulamaların Türkçe olarak raporlandığı merkezi veri tabanı formudur.
  • Uyum Raporu Formatı (URF): Gönüllü kurumsal yönetim ilkelerine uyum durumunu gösteren ve uyum durumunda dönem içi değişiklik olması halinde KAP üzerinden güncellenmesi gereken raporlama formatıdır.
  • Sürdürülebilirlik İlkeleri Uyum Çerçevesi: Yıldız, Ana ve Alt Pazar'da işlem gören ortaklıkların çevresel ve sosyal risk yönetim etkilerini 'uygula, uygulamıyorsan açıkla' prensibiyle beyan ettikleri gönüllü çerçevedir.
  • İkinci Taraf Görüşü: Yeşil borçlanma aracı çerçeve belgesinin rehberle uyumlu olduğunun uluslararası kabul görmüş dış değerlendirme kuruluşlarınca incelenip onaylanması zorunluluğudur.

Önemli Formüller

İlişkili Taraf İşlemi Değerleme Eşiği Oranı: $Oran = (İşlem Tutarı / Esas Alınan Kriter) \times 100$
Kiralama İşlemleri İşlem Tutarı Hesabı: $İşlem Tutarı = \sum (Nakit Akışları / (1 + r)^n)$

Bu bölüm lisans (premium) ile açılır. Ücretsiz hesap açık bölümleri okumaya ve deneme sorularını çözmeye devam etmenizi sağlar.

22

Kurumsal Yönetim İlkeleri: Pay Sahipleri, Kamuyu Aydınlatma ve Yönetim Kurulu Yapısı • Kurumsal Yönetim Komiteleri ve Gayrimenkul Yatırım Ortaklıkları (GYO) Esasları

Temel Kavramlar

  • İcrada Görevli Olmayan Üye: Şirkette üyelik haricinde idari görevi bulunmayan, günlük iş akışına müdahil olmayan ve kendisine bağlı icrai bir birim bulunmayan yönetim kurulu üyesidir.
  • Bağımsız Üye: Hiçbir etki altında kalmaksızın karar verebilen, son 5 yılda şirketle yönetici veya sermaye ilişkisi kurmamış, 10 yılda en fazla 6 yıl görev yapmış üyedir.
  • Menfaat Sahipleri: Şirketin hedeflerine ulaşmasında veya faaliyetlerinde ilgisi olan çalışanlar, alacaklılar, müşteriler, tedarikçiler ve sivil toplum kuruluşları gibi kişi ve gruplardır.
  • Azlık Hakları: Sermayenin en az yirmide birine sahip olanlara tanınan haklardır; bu oran esas sözleşme ile daha düşük bir seviyeye çekilerek kapsamı genişletilebilir.

Önemli Formüller

Bağımsız Üye Sayısı Hesaplaması: $\text{Toplam Üye Sayısı} / 3$
Önemli Ticari İlişki Eşiği: $(\text{İlişkiden Elde Edilen Ciro} / ext{Toplam Ciro}) \ge \%20$

Bu bölüm lisans (premium) ile açılır. Ücretsiz hesap açık bölümleri okumaya ve deneme sorularını çözmeye devam etmenizi sağlar.

23

Kurumsal Yönetim Komiteleri ve Gayrimenkul Yatırım Ortaklıkları (GYO) Esasları • GYO Faaliyet Esasları, Altyapı Yatırımları ve Yönetim İlkeleri

Temel Kavramlar

  • Denetimden Sorumlu Komite: Şirketin muhasebe sistemi, finansal bilgilerinin kamuya açıklanması ve bağımsız denetim sürecinin gözetiminden sorumlu olup, en az üç ayda bir olmak üzere yılda en az dört kez toplanan komitedir.
  • Riskin Erken Saptanması Komitesi: Şirketin varlığını tehlikeye düşürebilecek risklerin erken teşhisi ve yönetimi amacıyla çalışmalar yapan, risk yönetim sistemlerini yılda en az bir kez gözden geçiren yapıdır.
  • Ücret Komitesi: Yönetim kurulu üyeleri ve idari sorumluluğu bulunan yöneticilerin ücretlendirme ilkelerini şirketin uzun vadeli hedeflerine göre belirleyen ve performans kriterlerini değerlendiren komitedir.
  • Bağımsız Yönetim Kurulu Üyesi Ücreti: Bağımsızlıklarını koruyacak düzeyde olması gereken bu ücretler; kâr payı, pay opsiyonları veya şirketin performansına dayalı ödeme planlarını kesinlikle içeremez.

Önemli Formüller

GYO Asgari Sermaye Şartı: $S \ge 1.500.000.000$ TL (Standart) veya $S \ge 2.250.000.000$ TL (Altyapı)
Maksimum Ödünç Verme Tutarı: $OV_{max} = PVD \times 0.50$

Bu bölüm lisans (premium) ile açılır. Ücretsiz hesap açık bölümleri okumaya ve deneme sorularını çözmeye devam etmenizi sağlar.

24

GYO Faaliyet Esasları, Altyapı Yatırımları ve Yönetim İlkeleri

Temel Kavramlar

  • Nitelikli Yatırımcıya Satış Eşiği: Altyapı projelerine işletme döneminden önce yatırım yapılması veya bu projelerin aktif toplamının %60'ından az olması durumunda paylar sadece nitelikli yatırımcılara satılabilir.
  • GYO Statüsünden Çıkış Süreci: Şartları kaybeden ortaklıklar, durumun kesinleştiği tarihten itibaren en geç üç ay içinde esas sözleşmelerini GYO faaliyetini kapsamayacak şekilde değiştirmekle yükümlüdür.
  • Borsa Kotasyon Süresi: Halka arz edilen payların satış süresinin bitiminden itibaren 15 gün içinde Kurula, ardından 15 gün içinde Borsa İstanbul'a kotasyon başvurusu yapılması zorunludur.
  • Yönetim Kurulu Aday Gösterme İmtiyazı: GYO'larda sadece yönetim kurulu üyeliğine aday gösterme imtiyazı tanınabilir; halka açılma sonrasında ise hiçbir şekilde yeni bir imtiyaz oluşturulamaz.

Önemli Formüller

Maksimum Ödünç Verme Tutarı: $OV_{max} = PVD \times 0.50$
Ödünç İşlemi Teminat Oranı: $T_{min} = OV_{piyasa} \times 1.00$

Bu bölüm lisans (premium) ile açılır. Ücretsiz hesap açık bölümleri okumaya ve deneme sorularını çözmeye devam etmenizi sağlar.

25

GYO Faaliyet Esasları, Altyapı Yatırımları ve Yönetim İlkeleri • GYO Yatırım Faaliyetleri, Portföy Sınırlamaları ve Operasyonel Esaslar

Temel Kavramlar

  • Nitelikli Yatırımcıya Satış Eşiği: Altyapı projelerine işletme döneminden önce yatırım yapılması veya bu projelerin aktif toplamının %60'ından az olması durumunda paylar sadece nitelikli yatırımcılara satılabilir.
  • GYO Statüsünden Çıkış Süreci: Şartları kaybeden ortaklıklar, durumun kesinleştiği tarihten itibaren en geç üç ay içinde esas sözleşmelerini GYO faaliyetini kapsamayacak şekilde değiştirmekle yükümlüdür.
  • Borsa Kotasyon Süresi: Halka arz edilen payların satış süresinin bitiminden itibaren 15 gün içinde Kurula, ardından 15 gün içinde Borsa İstanbul'a kotasyon başvurusu yapılması zorunludur.
  • Yönetim Kurulu Aday Gösterme İmtiyazı: GYO'larda sadece yönetim kurulu üyeliğine aday gösterme imtiyazı tanınabilir; halka açılma sonrasında ise hiçbir şekilde yeni bir imtiyaz oluşturulamaz.

Önemli Formüller

Maksimum Ödünç Verme Tutarı: $OV_{max} = PVD \times 0.50$
Ödünç İşlemi Teminat Oranı: $T_{min} = OV_{piyasa} \times 1.00$

Bu bölüm lisans (premium) ile açılır. Ücretsiz hesap açık bölümleri okumaya ve deneme sorularını çözmeye devam etmenizi sağlar.

26

GYO Yatırım Faaliyetleri, Portföy Sınırlamaları ve Operasyonel Esaslar • GYO ve Menkul Kıymet Yatırım Ortaklıkları Faaliyet ve Kamuyu Aydınlatma Esasları

Temel Kavramlar

  • Altyapı GYO: Münhasıran altyapı yatırım ve hizmetlerinden oluşan portföyü işleten, aktif toplamının en az %75'ini bu alanlara yatırmak zorunda olan özel tipte gayrimenkul yatırım ortaklığıdır.
  • İşletmeci Şirket: Ortaklık ile yapılan sözleşme çerçevesinde, portföydeki altyapı tesislerini veya gayrimenkulleri ticari maksatla işleten, danışman şirket sıfatıyla aynı kişide birleşemeyen kuruluştur.
  • Danışman Şirket: GYO'ya proje geliştirme, kontrol, mali veya hukuki konularda uzmanlık sunan, ancak portföydeki tesislerin işletmeciliğini aynı anda üstlenemeyen hizmet sağlayıcı firmadır.
  • Asgari Portföy Oranı: Standart GYO'ların aktif toplamlarının en az %51'ini gayrimenkuller, projeler ve haklardan oluşturma zorunluluğunu ifade eden temel yatırım eşiğidir.

Önemli Formüller

Maksimum Kredi Limiti: $Kredi \le Özsermaye \times 5$
Standart GYO Portföy Uyumluluk Oranı: $(\text{Gayrimenkul Yatırımları} / \text{Aktif Toplamı}) \ge \%51$

Bu bölüm lisans (premium) ile açılır. Ücretsiz hesap açık bölümleri okumaya ve deneme sorularını çözmeye devam etmenizi sağlar.

27

GYO ve Menkul Kıymet Yatırım Ortaklıkları Faaliyet ve Kamuyu Aydınlatma Esasları • Sabit Sermayeli Yatırım Ortaklıkları: Kuruluş, Yönetim ve Portföy Sınırlamaları

Temel Kavramlar

  • Kira Ekspertiz Karşılaştırması: GYO portföyündeki gayrimenkullerden elde edilen kira gelirinin, hesap dönemi sonunda ekspertiz kira bedeliyle mukayese edilerek kamuya açıklanması ve genel kurulda ortaklara bilgi verilmesi işlemidir.
  • Düzeltilmiş Ekspertiz Kira Bedeli: Kısmi veya değişken doluluğa sahip gayrimenkullerde, toplam ekspertiz kira bedelinin yıl içerisindeki ortalama doluluk oranı dikkate alınarak hesaplanan ve kira geliriyle kıyaslanan baz değerdir.
  • Lider Sermayedar: MKYO'da halka arz sonrası pay edinimleri hariç, sermayenin asgari %25'ine sahip olan, mali güç ve finansal piyasa tecrübesi şartlarını taşıyan, ortaklığın yönetiminde belirleyici olan ana ortaktır.
  • GYO Statüsünden Çıkma Fiyatı: Statü değişikliğinde, ayrılma hakkı yerine uygulanan ve ilandan önceki 30 günlük ile 6 aylık ağırlıklı ortalama borsa fiyatlarından yüksek olanı üzerinden yapılan pay alım teklifi bedelidir.

Önemli Formüller

Düzeltilmiş Ekspertiz Kira Bedeli Formülü: $\text{Düzeltilmiş Bedel} = \text{Toplam Ekspertiz Kira Bedeli} \times \text{Yıl İçi Ortalama Doluluk Oranı}$
MKYO Lider Sermayedar Tüzel Kişi Özsermaye Şartı: $\text{Özsermaye} \geq \text{MKYO Çıkarılmış Sermayesi} \times 2$

Bu bölüm lisans (premium) ile açılır. Ücretsiz hesap açık bölümleri okumaya ve deneme sorularını çözmeye devam etmenizi sağlar.

28

Sabit Sermayeli Yatırım Ortaklıkları: Kuruluş, Yönetim ve Portföy Sınırlamaları

Temel Kavramlar

  • Sabit Sermayeli Ortaklık Halka Arzı: Kuruluş tescilini izleyen 3 ay içinde çıkarılmış sermayenin asgari %49'unun halka arzı için Kurula başvurulması zorunludur; aksi halde faaliyet hakkı sona erer.
  • İmtiyazlı Pay Kısıtlaması: Ortaklıklar imtiyazlı menkul kıymet ihraç edemezler; mevcut imtiyazlar ise üst üste 5 yıl dönem zararı edilmesi durumunda Kurul kararıyla kaldırılır.
  • Lider Sermayedar Devir Yasağı: Lider sermayedarın asgari sermaye oranını temsil eden payları, halka arz satış süresinin bitiminden itibaren 2 yıl boyunca başkasına devredilemez.
  • Genel Müdür Nitelikleri: Münhasıran bu görev için istihdam edilen genel müdürün 4 yıllık üniversite mezunu, 7 yıl finans tecrübesine ve SPF Düzey 3 Lisansına sahip olması şarttır.

Önemli Formüller

Dış Hizmet ve Personel Gider Sınırı: $\text{Yıllık Toplam Ücret} \le \text{Günlük Ortalama Net Aktif Değer} \times 0.02$
Dış Hizmet Gider Sınırı: $G_{max} = NAD_{ort} \times 0,02$

Bu bölüm lisans (premium) ile açılır. Ücretsiz hesap açık bölümleri okumaya ve deneme sorularını çözmeye devam etmenizi sağlar.

29

Sabit Sermayeli Yatırım Ortaklıkları: Kuruluş, Yönetim ve Portföy Sınırlamaları • Yatırım Ortaklıklarında Portföy Sınırlamaları ve Değişken Sermayeli Ortaklıklar

Temel Kavramlar

  • Sabit Sermayeli Ortaklık Halka Arzı: Kuruluş tescilini izleyen 3 ay içinde çıkarılmış sermayenin asgari %49'unun halka arzı için Kurula başvurulması zorunludur; aksi halde faaliyet hakkı sona erer.
  • İmtiyazlı Pay Kısıtlaması: Ortaklıklar imtiyazlı menkul kıymet ihraç edemezler; mevcut imtiyazlar ise üst üste 5 yıl dönem zararı edilmesi durumunda Kurul kararıyla kaldırılır.
  • Lider Sermayedar Devir Yasağı: Lider sermayedarın asgari sermaye oranını temsil eden payları, halka arz satış süresinin bitiminden itibaren 2 yıl boyunca başkasına devredilemez.
  • Genel Müdür Nitelikleri: Münhasıran bu görev için istihdam edilen genel müdürün 4 yıllık üniversite mezunu, 7 yıl finans tecrübesine ve SPF Düzey 3 Lisansına sahip olması şarttır.

Önemli Formüller

Dış Hizmet ve Personel Gider Sınırı: $\text{Yıllık Toplam Ücret} \le \text{Günlük Ortalama Net Aktif Değer} \times 0.02$
Dış Hizmet Gider Sınırı: $G_{max} = NAD_{ort} \times 0,02$

Bu bölüm lisans (premium) ile açılır. Ücretsiz hesap açık bölümleri okumaya ve deneme sorularını çözmeye devam etmenizi sağlar.

30

Yatırım Ortaklıklarında Portföy Sınırlamaları ve Değişken Sermayeli Ortaklıklar • Değişken Sermayeli Ortaklıklar ve Portföy Yönetim Esasları

Temel Kavramlar

  • Sabit Sermayeli Ortaklık Mevduat Sınırı: Net aktif değerin en fazla %10'u, 12 ayı aşmayan vadeli mevduatlarda tutulabilirken tek bir banka nezdindeki tutarın %3'ü aşmaması zorunludur.
  • Yatırım Fonu Katılma Payı Sınırı: Net aktif değerin en fazla %20'si yatırım fonlarına yatırılabilir; ancak tek bir fon için bu sınır %5 olup giriş-çıkış komisyonu ödenemez.
  • Borsa Dışı Ters Repo Sınırı: Borsa dışında taraf olunan ters repo sözleşmelerine net aktif değerin en fazla %10'una kadar yatırım yapılabilir ve karşı tarafın derecelendirme notu olmalıdır.
  • Sermaye Piyasası Aracı Ödünç Verme: Portföydeki araçların piyasa değerinin en fazla %50'si, en az %100 teminat karşılığında ve en fazla 90 iş günü süreyle ödünç verilebilir.

Önemli Formüller

Pay Başı Net Aktif Değer Formülü: $PBNAD = (PD + HD + A - TB) / (YPS + KPS)$
Pay Başı Net Aktif Değer: $P_n = \frac{PD + A - B}{N}$

Bu bölüm lisans (premium) ile açılır. Ücretsiz hesap açık bölümleri okumaya ve deneme sorularını çözmeye devam etmenizi sağlar.

31

Değişken Sermayeli Ortaklıklar ve Portföy Yönetim Esasları • Portföy Yönetim Şirketleri ve Performans Sunum Esasları

Temel Kavramlar

  • Kurucu Payları: Nama yazılı olması zorunlu olan, sahibine kâr payı, oy hakkı ve azlık hakları gibi geniş yetkiler tanıyan ancak yeni pay alma hakkı bulunmayan paylardır.
  • Yatırımcı Payları: Sahibine sadece kâr payı ve tasfiyeden pay alma hakkı tanıyan, genel kurula katılım veya oy hakkı gibi yönetsel yetkiler içermeyen pay grubudur.
  • Kurucu Payı Devri: Yatırımcı payı ihracından önce her oranda Kurul iznine tabi olan, ihraçtan sonra ise sadece yönetim kontrolü sağlayan miktardaki devirlerde izin gerektiren işlemdir.
  • İtfa Fiyatı: Kurucu paylarının itfa edilmesi durumunda esas alınan, itfanın gerçekleşeceği tarihte geçerli olan pay başına net aktif değer tutarıdır.

Önemli Formüller

Nispi Getiri Hesaplaması: $NG = \Delta NAD - R_b$
Nispi Getiri: $NG = R_p - R_b$

Bu bölüm lisans (premium) ile açılır. Ücretsiz hesap açık bölümleri okumaya ve deneme sorularını çözmeye devam etmenizi sağlar.

32

Portföy Yönetim Şirketleri ve Performans Sunum Esasları

Temel Kavramlar

  • Nispi Getiri: Birim pay başına net aktif değerdeki yüzdesel değişimin, karşılaştırma ölçütü veya eşik değer getirisinden çıkarılmasıyla bulunan ve sermaye hareketlerine göre düzeltilen değerdir.
  • Yetersiz Performans: Menkul kıymet yatırım ortaklıklarının yıllık performans sunum raporlarında nispi getirinin negatif olması durumunda portföy yönetiminin Kurulca kabul edilen statüsüdür.
  • Önemli Etkiye Sahip Ortak: Şirket sermayesinin veya oy haklarının dolaylı/doğrudan %5 veya fazlasına sahip olan ya da yönetim kurulu çoğunluğunu belirleme yetkisi veren imtiyazlı pay sahipleridir.
  • Portföy Yönetim Şirketi (PYŞ): Ana faaliyet konusu yatırım fonlarının kurulması ve yönetimi olan, anonim ortaklık şeklinde kurulan ve paylarının tamamı nama yazılı olan sermaye piyasası kurumudur.

Önemli Formüller

Nispi Getiri Hesaplaması: $Nispi Getiri = \Delta NAV_{pay} - R_{benchmark}$
Nispi Getiri Formülü: $NG = \Delta NAD_{\%} - R_{eşik}$

Bu bölüm lisans (premium) ile açılır. Ücretsiz hesap açık bölümleri okumaya ve deneme sorularını çözmeye devam etmenizi sağlar.

33

Portföy Yönetim Şirketleri ve Performans Sunum Esasları • Portföy Yönetim Şirketlerinde Organizasyonel Yapı, Denetim ve Faaliyet Esasları

Temel Kavramlar

  • Nispi Getiri: Birim pay başına net aktif değerdeki yüzdesel değişimin, karşılaştırma ölçütü veya eşik değer getirisinden çıkarılmasıyla bulunan ve sermaye hareketlerine göre düzeltilen değerdir.
  • Yetersiz Performans: Menkul kıymet yatırım ortaklıklarının yıllık performans sunum raporlarında nispi getirinin negatif olması durumunda portföy yönetiminin Kurulca kabul edilen statüsüdür.
  • Önemli Etkiye Sahip Ortak: Şirket sermayesinin veya oy haklarının dolaylı/doğrudan %5 veya fazlasına sahip olan ya da yönetim kurulu çoğunluğunu belirleme yetkisi veren imtiyazlı pay sahipleridir.
  • Portföy Yönetim Şirketi (PYŞ): Ana faaliyet konusu yatırım fonlarının kurulması ve yönetimi olan, anonim ortaklık şeklinde kurulan ve paylarının tamamı nama yazılı olan sermaye piyasası kurumudur.

Önemli Formüller

Nispi Getiri Hesaplaması: $Nispi Getiri = \Delta NAV_{pay} - R_{benchmark}$
Nispi Getiri Formülü: $NG = \Delta NAD_{\%} - R_{eşik}$

Bu bölüm lisans (premium) ile açılır. Ücretsiz hesap açık bölümleri okumaya ve deneme sorularını çözmeye devam etmenizi sağlar.

34

Portföy Yönetim Şirketlerinde Organizasyonel Yapı, Denetim ve Faaliyet Esasları

Temel Kavramlar

  • Girişim Sermayesi PYŞ Yatırım Komitesi: YK üyesi, genel müdür ve 4 yıllık yükseköğrenim mezunu 5 yıl tecrübeli bir kişiden oluşan, en az üç kişilik zorunlu karar organıdır.
  • Fon Hizmet Birimi: Fon muhasebesi, nakit mutabakatı ve raporlama işlemlerini yürüten; bünyesinde fon müdürü ve yeterli teknik donanım bulundurması zorunlu birimdir.
  • Fon Müdürü: Fon hizmet biriminin koordinasyonundan sorumlu olan, portföy yöneticiliği yapması yasaklanan ve ayrılması halinde 6 iş günü içinde yenisi atanan yöneticidir.
  • İç Kontrol Elemanı: Sermaye piyasalarında en az 3 yıl tecrübeli, ilgili lisans belgesine sahip ve iç kontrol dışında başka bir görev üstlenemeyen ihtisas personelidir.

Bu bölüm lisans (premium) ile açılır. Ücretsiz hesap açık bölümleri okumaya ve deneme sorularını çözmeye devam etmenizi sağlar.

35

Portföy Yönetim Şirketlerinde Organizasyonel Yapı, Denetim ve Faaliyet Esasları • Portföy Yönetim Şirketleri Faaliyet Esasları ve Teşkilat Yapısı

Temel Kavramlar

  • Girişim Sermayesi PYŞ Yatırım Komitesi: YK üyesi, genel müdür ve 4 yıllık yükseköğrenim mezunu 5 yıl tecrübeli bir kişiden oluşan, en az üç kişilik zorunlu karar organıdır.
  • Fon Hizmet Birimi: Fon muhasebesi, nakit mutabakatı ve raporlama işlemlerini yürüten; bünyesinde fon müdürü ve yeterli teknik donanım bulundurması zorunlu birimdir.
  • Fon Müdürü: Fon hizmet biriminin koordinasyonundan sorumlu olan, portföy yöneticiliği yapması yasaklanan ve ayrılması halinde 6 iş günü içinde yenisi atanan yöneticidir.
  • İç Kontrol Elemanı: Sermaye piyasalarında en az 3 yıl tecrübeli, ilgili lisans belgesine sahip ve iç kontrol dışında başka bir görev üstlenemeyen ihtisas personelidir.

Önemli Formüller

İlave Özsermaye Hesaplaması: $İlave Özsermaye = (Yönetilen Portföy - 360.000.000.000) \times 0,0002$
Asgari Özsermayeye Esas Portföy Büyüklüğü: $Ortalama Portföy = (AUM_{t} + AUM_{t-1} + AUM_{t-2}) / 3$

Bu bölüm lisans (premium) ile açılır. Ücretsiz hesap açık bölümleri okumaya ve deneme sorularını çözmeye devam etmenizi sağlar.

36

Portföy Yönetim Şirketleri Faaliyet Esasları ve Teşkilat Yapısı • Portföy Yönetimi, Teminat Esasları ve Yatırım Fonları Düzenlemeleri

Temel Kavramlar

  • Kolektif Portföy Yöneticiliği: Müşterilere ait portföylerin, her bir müşteri adına maddi menfaat sağlamak üzere vekil sıfatıyla yönetilmesini kapsayan faaliyetler bütünüdür.
  • Dışarıdan Hizmet Alımı: Fon hizmet birimi ve bilgi sistemleri hizmetlerinin Kurul izniyle uzman kuruluşlardan temin edilmesidir; sorumluluk her zaman şirkette kalır.
  • Genel Müdür: Finansal piyasalarda en az 7 yıl tecrübeye ve Düzey 3 Lisans Belgesine sahip olması gereken, tam zamanlı ve münhasıran istihdam edilen yöneticidir.
  • Fon Müdürü: Sermaye piyasası alanında en az 7 yıl tecrübe ve Düzey 2 Lisans Belgesi şartı aranan, fon hizmet biriminin yönetiminden sorumlu tam zamanlı personeldir.

Önemli Formüller

İlave Özsermaye Hesaplaması: $İlave Özsermaye = (Yönetilen Portföy - 360.000.000.000) \times 0,0002$
Asgari Özsermayeye Esas Portföy Büyüklüğü: $Ortalama Portföy = (AUM_{t} + AUM_{t-1} + AUM_{t-2}) / 3$

Bu bölüm lisans (premium) ile açılır. Ücretsiz hesap açık bölümleri okumaya ve deneme sorularını çözmeye devam etmenizi sağlar.

37

Portföy Yönetimi, Teminat Esasları ve Yatırım Fonları Düzenlemeleri

Temel Kavramlar

  • Rayiç Bedel: Borsada işlem gören varlıklar için borsa fiyatını, işlem görmeyenler için ise alımda en düşük, satımda en yüksek fiyatı ifade eden ve portföy işlemlerinde esas alınan değerdir.
  • İnançlı Devir Esası: Müşterinin portföy yönetimini, portföy yönetim şirketine belirli esaslar ve özen yükümlülüğü çerçevesinde devretmesini sağlayan, portföy yönetim sözleşmesinin temel hukuki dayanağıdır.
  • Şemsiye Fon: Katılma payları tek bir içtüzük kapsamında ihraç edilen ve bünyesinde farklı yatırım stratejilerine sahip birden fazla fonu barındırabilen yatırım fonu yapısıdır.
  • Katılım Fonu: Portföyünün tamamı kira sertifikaları, katılma hesapları ve altın gibi faize dayalı olmayan para ve sermaye piyasası araçlarından oluşan, faizsiz yatırım prensiplerine uygun fondur.

Önemli Formüller

Fon Toplam Değeri: $FTD = FPV + DVA - B$
Fon Toplam Değeri: $FTD = FPD + V + A - B$

Bu bölüm lisans (premium) ile açılır. Ücretsiz hesap açık bölümleri okumaya ve deneme sorularını çözmeye devam etmenizi sağlar.

38

Portföy Yönetimi, Teminat Esasları ve Yatırım Fonları Düzenlemeleri • Yatırım Fonları Kuruluş, Unvan ve Portföy Sınırlamaları

Temel Kavramlar

  • Rayiç Bedel: Borsada işlem gören varlıklar için borsa fiyatını, işlem görmeyenler için ise alımda en düşük, satımda en yüksek fiyatı ifade eden ve portföy işlemlerinde esas alınan değerdir.
  • İnançlı Devir Esası: Müşterinin portföy yönetimini, portföy yönetim şirketine belirli esaslar ve özen yükümlülüğü çerçevesinde devretmesini sağlayan, portföy yönetim sözleşmesinin temel hukuki dayanağıdır.
  • Şemsiye Fon: Katılma payları tek bir içtüzük kapsamında ihraç edilen ve bünyesinde farklı yatırım stratejilerine sahip birden fazla fonu barındırabilen yatırım fonu yapısıdır.
  • Katılım Fonu: Portföyünün tamamı kira sertifikaları, katılma hesapları ve altın gibi faize dayalı olmayan para ve sermaye piyasası araçlarından oluşan, faizsiz yatırım prensiplerine uygun fondur.

Önemli Formüller

Fon Toplam Değeri: $FTD = FPV + DVA - B$
Fon Toplam Değeri: $FTD = FPD + V + A - B$

Bu bölüm lisans (premium) ile açılır. Ücretsiz hesap açık bölümleri okumaya ve deneme sorularını çözmeye devam etmenizi sağlar.

39

Yatırım Fonları Kuruluş, Unvan ve Portföy Sınırlamaları • Yatırım Fonları Portföy Sınırlamaları ve Özel Fon Türleri

Temel Kavramlar

  • Şemsiye Fon İçtüzüğü: Katılma payı sahipleri ile kurucu ve saklayıcı arasında fonun inançlı mülkiyet esaslarına göre yönetimini düzenleyen genel işlem şartlarını içeren iltihaki bir sözleşmedir.
  • Yatırımcı Bilgi Formu (YBF): Yatırımcıların fonun yapısını ve risklerini anlaması için hazırlanan, azami 2 sayfa ve 12 punto sınırlaması olan, Kurul onayı gerektirmeyen özet bilgilendirme dokümanıdır.
  • Fon Birim Pay Değeri: Fon toplam değerinin dolaşımdaki katılma payı sayısına bölünmesiyle hesaplanan ve payların alım satımına esas teşkil eden, günlük olarak ilan edilmesi zorunlu fiyattır.
  • Yabancı Fon: Fon toplam değerinin en az %80'i oranında yabancı para ve sermaye piyasası araçlarına yatırım yapan ve unvanında bu ibareyi taşıması zorunlu olan fon türüdür.

Önemli Formüller

Fon Birim Pay Değeri Formülü: $Fon Birim Pay Değeri = Fon Toplam Değeri / Katılma Payı Sayısı$
Birim Pay Değeri: $Birim Pay Değeri = \frac{Fon Toplam Değeri}{Katılma Payı Sayısı}$

Bu bölüm lisans (premium) ile açılır. Ücretsiz hesap açık bölümleri okumaya ve deneme sorularını çözmeye devam etmenizi sağlar.

40

Yatırım Fonları Portföy Sınırlamaları ve Özel Fon Türleri • Yatırım Fonları ve Borsa Yatırım Fonları (BYF) Operasyonel ve Yapısal Esaslar

Temel Kavramlar

  • İpotek ve Varlık Finansmanı Fonu İstisnası: Konut finansmanı fonları ve tüketici kredisi dayanaklı varlık finansmanı fonları ihraçlarında genel ihraççı sınırları uygulanmaz; ancak tek bir varlığa yatırım fon toplam değerinin %35'ini aşamaz.
  • Derecelendirme Notu Zorunluluğu: Fon portföyüne alınacak varlığa veya ipoteğe dayalı menkul kıymetlerin, yetkili kuruluşlarca yatırım yapılabilir seviyenin ilk üç kademesinde not almış olması ve bu seviyenin altına düşmemesi esastır.
  • İhraççı Sermaye ve Oy Hakkı Sınırı: Bir fon tek başına bir ihraççının sermayesinin veya oy haklarının %10'undan fazlasına; aynı yöneticinin tüm fonları ise toplamda %20'sinden fazlasına sahip olamaz.
  • Grup Şirketi Yatırım Sınırı: Yöneticinin yönetim hakimiyetine sahip olduğu veya ilişkili olduğu ihraççıların para ve sermaye piyasası araçlarının toplam değeri, fon toplam değerinin %20'sini geçemez.

Önemli Formüller

İskontolu Sermaye Piyasası Araçları Vade Hesaplaması: $Vade = İtfa Tarihine Kalan Süre$
Sabit Kuponlu Araçlar Vade Hesaplaması (Macaulay Duration): $Vade = Anapara ve Kalan Kupon Ödemelerinin Zaman Ağırlıklı Tahsil Süresi$

Bu bölüm lisans (premium) ile açılır. Ücretsiz hesap açık bölümleri okumaya ve deneme sorularını çözmeye devam etmenizi sağlar.

41

Yatırım Fonları ve Borsa Yatırım Fonları (BYF) Operasyonel ve Yapısal Esaslar

Temel Kavramlar

  • Borsa Dışı Ters Repo Sınırı: Fonların borsa dışında taraf olduğu ters repo sözleşmeleri için uygulanan %10'luk limit, garantili ve koruma amaçlı fonlar için bir istisna olarak uygulanmaz.
  • Karşı Taraf Riski Sınırı: Fonların borsa dışı türev araçlar nedeniyle maruz kalabileceği risk, fon toplam değerinin %20'sini aşamaz; bu sınır sadece varlıkların portföye dahil edildiği aşamada kontrol edilir.
  • Feshi İhbar Süresi: Süresiz fonlarda kurucunun fonu sona erdirmek istemesi durumunda, Kurul'un uygun görüşünü alarak en az altı ay öncesinden feshi ihbar etmesi zorunludur.
  • Müteselsil Sorumluluk: Fonun başka bir kurucuya devri durumunda, devir tarihinden önceki mevzuat yükümlülüklerinden hem eski hem de yeni kurucu birlikte ve zincirleme olarak sorumludur.

Önemli Formüller

Takip Farkı (TD): $TD = RP - RB$
Takip Hatası (TE): $TE = \sqrt{\frac{\sum(RP-RB)^2}{N-1}}$

Bu bölüm lisans (premium) ile açılır. Ücretsiz hesap açık bölümleri okumaya ve deneme sorularını çözmeye devam etmenizi sağlar.

42

Yatırım Fonları ve Borsa Yatırım Fonları (BYF) Operasyonel ve Yapısal Esaslar • Borsa Yatırım Fonları (BYF) Kuruluş, İşleyiş ve Portföy Esasları

Temel Kavramlar

  • Borsa Dışı Ters Repo Sınırı: Fonların borsa dışında taraf olduğu ters repo sözleşmeleri için uygulanan %10'luk limit, garantili ve koruma amaçlı fonlar için bir istisna olarak uygulanmaz.
  • Karşı Taraf Riski Sınırı: Fonların borsa dışı türev araçlar nedeniyle maruz kalabileceği risk, fon toplam değerinin %20'sini aşamaz; bu sınır sadece varlıkların portföye dahil edildiği aşamada kontrol edilir.
  • Feshi İhbar Süresi: Süresiz fonlarda kurucunun fonu sona erdirmek istemesi durumunda, Kurul'un uygun görüşünü alarak en az altı ay öncesinden feshi ihbar etmesi zorunludur.
  • Müteselsil Sorumluluk: Fonun başka bir kurucuya devri durumunda, devir tarihinden önceki mevzuat yükümlülüklerinden hem eski hem de yeni kurucu birlikte ve zincirleme olarak sorumludur.

Önemli Formüller

Takip Farkı (TD): $TD = RP - RB$
Takip Hatası (TE): $TE = \sqrt{\frac{\sum(RP-RB)^2}{N-1}}$

Bu bölüm lisans (premium) ile açılır. Ücretsiz hesap açık bölümleri okumaya ve deneme sorularını çözmeye devam etmenizi sağlar.

43

Borsa Yatırım Fonları (BYF) Kuruluş, İşleyiş ve Portföy Esasları • Borsa ve Gayrimenkul Yatırım Fonları Esasları

Temel Kavramlar

  • Takip Farkı ve Takip Hatası: BYF performansının endeksle uyumunu ölçen, her ay sonu itibarıyla son bir yıllık dönem için hesaplanarak KAP'ta duyurulması zorunlu olan verilerdir.
  • Tam Kopyalama Yöntemi: Endeks bileşenlerinin tamamının, endeksteki ağırlıkları ölçüsünde birebir BYF portföyüne dahil edildiği, endeksin aynen yansıtıldığı yatırım yöntemidir.
  • Örnekleme (Optimizasyon) Yöntemi: Endeks bileşenlerinin tamamı yerine, endeks değişimleriyle en yüksek korelasyon katsayısına sahip seçilmiş bir kısmının portföye dahil edildiği yöntemdir.
  • Yetkilendirilmiş Katılımcı: BYF katılma payı oluşturma ve geri alım işlemlerine aracılık eden, kurucuyla sözleşme imzalamış ve Kuruldan izin almış aracı kurumdur.

Önemli Formüller

BYF Birim Pay Değeri: $Birim Pay Değeri = \frac{BYF Toplam Değeri}{Dolaşımdaki Katılma Paylarının Sayısı}$
BYF Birim Pay Değeri: $Birim Pay Değeri = \frac{Fon Toplam Değeri}{Dolaşımdaki Pay Sayısı}$

Bu bölüm lisans (premium) ile açılır. Ücretsiz hesap açık bölümleri okumaya ve deneme sorularını çözmeye devam etmenizi sağlar.

44

Borsa ve Gayrimenkul Yatırım Fonları Esasları

Temel Kavramlar

  • Borsa Yatırım Fonu (BYF): Toplam değerinin en az %80'ini devamlı olarak takip ettiği endeks kapsamındaki varlıklara yatıran ve payları borsada işlem gören yatırım fonudur.
  • Gayrimenkul Yatırım Fonu (GYF): Nitelikli yatırımcılardan toplanan paralarla gayrimenkuller, gayrimenkul projeleri veya haklarından oluşan portföyü işletmek amacıyla kurulan tüzel kişiliği olmayan malvarlığıdır.
  • Nitelikli Yatırımcı: Gayrimenkul yatırım fonu katılma paylarını satın alma yetkisine sahip olan, belirli kriterleri sağlayan kurumsal veya bireysel yatırımcı grubudur.
  • Takip Hatası: BYF'nin portföy getirisi ile takip ettiği endeks getirisi arasındaki standart sapmayı ifade eden ve her ayın sonunda hesaplanıp kamuya açıklanan risk göstergesidir.

Önemli Formüller

BYF Asgari Yatırım Sınırı: $Y_{endeks} \ge %80$

Bu bölüm lisans (premium) ile açılır. Ücretsiz hesap açık bölümleri okumaya ve deneme sorularını çözmeye devam etmenizi sağlar.

45

Borsa ve Gayrimenkul Yatırım Fonları Esasları • Gayrimenkul Yatırım Fonları (GYF) İhraç, Portföy ve Operasyonel Esaslar

Temel Kavramlar

  • Borsa Yatırım Fonu (BYF): Toplam değerinin en az %80'ini devamlı olarak takip ettiği endeks kapsamındaki varlıklara yatıran ve payları borsada işlem gören yatırım fonudur.
  • Gayrimenkul Yatırım Fonu (GYF): Nitelikli yatırımcılardan toplanan paralarla gayrimenkuller, gayrimenkul projeleri veya haklarından oluşan portföyü işletmek amacıyla kurulan tüzel kişiliği olmayan malvarlığıdır.
  • Nitelikli Yatırımcı: Gayrimenkul yatırım fonu katılma paylarını satın alma yetkisine sahip olan, belirli kriterleri sağlayan kurumsal veya bireysel yatırımcı grubudur.
  • Takip Hatası: BYF'nin portföy getirisi ile takip ettiği endeks getirisi arasındaki standart sapmayı ifade eden ve her ayın sonunda hesaplanıp kamuya açıklanan risk göstergesidir.

Önemli Formüller

BYF Asgari Yatırım Sınırı: $Y_{endeks} \ge %80$
Fon Birim Pay Değeri: $Birim Pay Değeri = Fon Toplam Değeri / Katılma Payı Sayısı$

Bu bölüm lisans (premium) ile açılır. Ücretsiz hesap açık bölümleri okumaya ve deneme sorularını çözmeye devam etmenizi sağlar.

46

Gayrimenkul Yatırım Fonları (GYF) İhraç, Portföy ve Operasyonel Esaslar • Gayrimenkul ve Girişim Sermayesi Yatırım Fonları Esasları

Temel Kavramlar

  • Katılma Payı: İtibari değeri bulunmayan, fon toplam değerinin pay sayısına bölünmesiyle birim değeri hesaplanan ve sadece nitelikli yatırımcılara satılabilen yatırım aracıdır.
  • İhraç Belgesi: Kurulca onaylanan ancak ticaret siciline tescil edilmeyen, katılma paylarının satış başlangıç tarihini ve dağıtım kanallarını belirleyen temel dokümandır.
  • Fon İhraç Sözleşmesi: Nitelikli yatırımcı ile kurucu arasında imzalanması zorunlu olan, yatırımcı haklarını koruyan ve borsa dışı alımlarda asgari unsurları içeren sözleşmedir.
  • Nitelikli Yatırımcı: GYF katılma paylarını satın alabilen, vasıfları satış ve devir aşamasında kontrol edilen ve buna dair belgeleri 5 yıl saklanan profesyonel yatırımcı grubudur.

Önemli Formüller

Fon Birim Pay Değeri: $Birim Pay Değeri = Fon Toplam Değeri / Katılma Payı Sayısı$
Türev Araç Açık Pozisyon Sınırı: $Açık Pozisyon Tutarı \le Fon Toplam Değeri \times 0.20$

Bu bölüm lisans (premium) ile açılır. Ücretsiz hesap açık bölümleri okumaya ve deneme sorularını çözmeye devam etmenizi sağlar.

47

Gayrimenkul ve Girişim Sermayesi Yatırım Fonları Esasları • Girişim Sermayesi Yatırım Fonları (GSYF) Kuruluş ve Faaliyet Esasları

Temel Kavramlar

  • Kredi Kullanma Sınırı: Fonlar, fon toplam değerinin azami %50’si oranında kredi veya faizsiz finansman kullanabilir; bu oran hesap dönemi sonundaki fiyat raporlarında sağlanmalıdır.
  • Repo İşlem Sınırı: Fon portföyündeki repo işlemine konu olabilecek varlıkların rayiç değerinin en fazla %10’una kadar borsada veya borsa dışında repo yapılabilmektedir.
  • Performans Ücreti: Fon ihraç sözleşmesinde hüküm bulunması şartıyla, portföy yöneticisi tarafından fona veya doğrudan katılma payı sahiplerine tahakkuk ettirilebilen ücrettir.
  • Değerleme Kuruluşu Rotasyonu: Fonlar, portföylerindeki her bir varlık için aynı gayrimenkul değerleme kuruluşundan üst üste en fazla 3 yıl hizmet alabilir; tekrar alım için 2 yıl geçmelidir.

Önemli Formüller

Azami Kredi Kullanım Limiti: $\text{Kredi Tutarı} \leq \text{Fon Toplam Değeri} \times 0.50$
Kurul Ücreti Hesaplaması: $\text{Ücret} = \text{Fon Toplam Değeri} \times 0.00005$

Bu bölüm lisans (premium) ile açılır. Ücretsiz hesap açık bölümleri okumaya ve deneme sorularını çözmeye devam etmenizi sağlar.

48

Girişim Sermayesi Yatırım Fonları (GSYF) Kuruluş ve Faaliyet Esasları

Temel Kavramlar

  • Girişim Sermayesi Yatırım Fonu (GSYF): Nitelikli yatırımcılardan toplanan paralarla girişim şirketlerine yatırım yapmak amacıyla süreli olarak kurulan, tüzel kişiliği olmayan mal varlığıdır.
  • Yatırım Komitesi: Fonun yatırım kararlarını alan; asgari olarak tecrübeli bir yönetim kurulu üyesi, genel müdür ve uzman personelden oluşan zorunlu karar organıdır.
  • Nitelikli Yatırımcı: GSYF katılma paylarını satın alabilen, belirli mali güce veya tecrübeye sahip, fon ihraç sözleşmesini imzalaması zorunlu olan profesyonel yatırımcı grubudur.
  • Şemsiye Fon: Katılma payları tek bir içtüzük kapsamında, her biri için ayrı ihraç belgesi düzenlenerek farklı fonlar şeklinde ihraç edilebilen esnek fon yapısını ifade eder.

Önemli Formüller

Fon Birim Pay Değeri: $Birim Pay Değeri = Fon Toplam Değeri / Katılma Payı Sayısı$
Borçlanma Aracı İhraç Limiti: $L = A \times 5$

Bu bölüm lisans (premium) ile açılır. Ücretsiz hesap açık bölümleri okumaya ve deneme sorularını çözmeye devam etmenizi sağlar.

49

Girişim Sermayesi Yatırım Fonları (GSYF) Kuruluş ve Faaliyet Esasları • Girişim Sermayesi Yatırım Fonları (GSYF) ve Ortaklıkları (GSYO) Mevzuatı

Temel Kavramlar

  • Girişim Sermayesi Yatırım Fonu (GSYF): Nitelikli yatırımcılardan toplanan paralarla girişim şirketlerine yatırım yapmak amacıyla süreli olarak kurulan, tüzel kişiliği olmayan mal varlığıdır.
  • Yatırım Komitesi: Fonun yatırım kararlarını alan; asgari olarak tecrübeli bir yönetim kurulu üyesi, genel müdür ve uzman personelden oluşan zorunlu karar organıdır.
  • Nitelikli Yatırımcı: GSYF katılma paylarını satın alabilen, belirli mali güce veya tecrübeye sahip, fon ihraç sözleşmesini imzalaması zorunlu olan profesyonel yatırımcı grubudur.
  • Şemsiye Fon: Katılma payları tek bir içtüzük kapsamında, her biri için ayrı ihraç belgesi düzenlenerek farklı fonlar şeklinde ihraç edilebilen esnek fon yapısını ifade eder.

Önemli Formüller

Fon Birim Pay Değeri: $Birim Pay Değeri = Fon Toplam Değeri / Katılma Payı Sayısı$
Borçlanma Aracı İhraç Limiti: $L = A \times 5$

Bu bölüm lisans (premium) ile açılır. Ücretsiz hesap açık bölümleri okumaya ve deneme sorularını çözmeye devam etmenizi sağlar.

50

Girişim Sermayesi Yatırım Fonları (GSYF) ve Ortaklıkları (GSYO) Mevzuatı • Girişim Sermayesi Yatırım Ortaklıkları (GSYO) Kuruluş, Faaliyet ve Portföy Esasları

Temel Kavramlar

  • Kaynak Taahhüdü: Nitelikli yatırımcıların fona ödemeyi taahhüt ettiği, asgari 95 milyon TL olan ve satış başlangıcından itibaren 1 yıl içinde tahsil edilmesi gereken tutardır.
  • Lider Sermayedar: GSYO'da yönetim kontrolünü sağlayan, sermayenin en az %25'ine sahip olan ve belirli mali yeterlilik ile tecrübe şartlarını taşıyan ortak veya ortaklardır.
  • Pay Sahipliği Sözleşmesi: Fon ile girişim şirketi ortakları arasında imzalanan, yönetim ve çıkış haklarını düzenleyen; ancak payların tamamı alınırsa zorunlu olmayan sözleşmedir.
  • Performans Ücreti: Fonun başarısına bağlı olarak kurucuya ödenen, yatırımcıdan yazılı onay alınması zorunlu olan ve belgeleri 5 yıl boyunca saklanan ücrettir.

Önemli Formüller

Türev Araç Açık Pozisyon Sınırı: $AP \le FTD \times 0.20$
Kredi ve Faizsiz Finansman Sınırı: $K \le FTD \times 0.50$

Bu bölüm lisans (premium) ile açılır. Ücretsiz hesap açık bölümleri okumaya ve deneme sorularını çözmeye devam etmenizi sağlar.

51

Girişim Sermayesi Yatırım Ortaklıkları (GSYO) Kuruluş, Faaliyet ve Portföy Esasları

Temel Kavramlar

  • Lider Sermayedar: GSYO kuruluşunda özsermayesi ortaklık sermayesinin 2 katı (maks. 1,17 Milyar TL), aktif toplamı ise 3 katı (maks. 2,34 Milyar TL) olması gereken ana ortaktır.
  • Girişim Şirketi: Türkiye'de kurulu, gelişme potansiyeli olan, kaynak ihtiyacı duyan ve sınai, zirai veya ticari pazar potansiyeli taşıyan anonim veya limitet şirketlerdir.
  • Nitelikli Yatırımcı GSYO: Payları sadece nitelikli yatırımcılara satılan, lider sermayedar şartı aranmayan ve başlangıç sermayesi en az 120.000.000 TL olan özel ortaklık türüdür.
  • Girişim Sermayesi Yatırımı: Girişim şirketlerine doğrudan veya dolaylı sermaye aktarımı, borçlanma aracı alımı veya yapılandırılmış finansman sağlama yoluyla yapılan yatırımlardır.

Önemli Formüller

Lider Sermayedar Özsermaye Eşiği: $Özsermaye \ge (GSYO Sermayesi \times 2)$
Lider Sermayedar Aktif Toplamı Eşiği: $Aktif Toplamı \ge (GSYO Sermayesi \times 3)$

Bu bölüm lisans (premium) ile açılır. Ücretsiz hesap açık bölümleri okumaya ve deneme sorularını çözmeye devam etmenizi sağlar.

52

Girişim Sermayesi Yatırım Ortaklıkları (GSYO) Kuruluş, Faaliyet ve Portföy Esasları • GSYO Portföy Sınırlamaları, Borçlanma Esasları ve TSPB Meslek Kuralları

Temel Kavramlar

  • Lider Sermayedar: GSYO kuruluşunda özsermayesi ortaklık sermayesinin 2 katı (maks. 1,17 Milyar TL), aktif toplamı ise 3 katı (maks. 2,34 Milyar TL) olması gereken ana ortaktır.
  • Girişim Şirketi: Türkiye'de kurulu, gelişme potansiyeli olan, kaynak ihtiyacı duyan ve sınai, zirai veya ticari pazar potansiyeli taşıyan anonim veya limitet şirketlerdir.
  • Nitelikli Yatırımcı GSYO: Payları sadece nitelikli yatırımcılara satılan, lider sermayedar şartı aranmayan ve başlangıç sermayesi en az 120.000.000 TL olan özel ortaklık türüdür.
  • Girişim Sermayesi Yatırımı: Girişim şirketlerine doğrudan veya dolaylı sermaye aktarımı, borçlanma aracı alımı veya yapılandırılmış finansman sağlama yoluyla yapılan yatırımlardır.

Önemli Formüller

Lider Sermayedar Özsermaye Eşiği: $Özsermaye \ge (GSYO Sermayesi \times 2)$
Lider Sermayedar Aktif Toplamı Eşiği: $Aktif Toplamı \ge (GSYO Sermayesi \times 3)$

Bu bölüm lisans (premium) ile açılır. Ücretsiz hesap açık bölümleri okumaya ve deneme sorularını çözmeye devam etmenizi sağlar.

53

GSYO Portföy Sınırlamaları, Borçlanma Esasları ve TSPB Meslek Kuralları • Sermaye Piyasasında Etik İlkeler ve Meslek Kuralları

Temel Kavramlar

  • Girişim Sermayesi Yatırımı Sınırı: GSYO'ların girişim sermayesi yatırımlarının, yıl sonu bireysel finansal tablosundaki aktif toplamına oranının asgari %51 olması zorunludur.
  • KOBİ Yatırım İstisnası: KOBİ şartlarını taşıyan girişim şirketlerine yapılan yatırımların aktif toplamın %5’ini geçmesi halinde, belirli portföy sınırlaması %35 olarak uygulanır.
  • Mevduat ve Katılma Hesabı Sınırı: GSYO'lar, TL veya döviz cinsinden vadeli/vadesiz mevduat ve katılma hesaplarına ortaklık aktif toplamının azami %20'si oranında yatırım yapabilirler.
  • Pay Sahipliği Sözleşmesi: Girişim şirketinin yönetimi, ortakların hak ve yükümlülükleri ile çıkış olanaklarını belirleyen, yönetim kontrolü sağlanmadıkça imzalanması zorunlu olan sözleşmedir.

Önemli Formüller

Kısa Vadeli Borçlanma Limiti: $KVFB \leq Özsermaye \times 0,50$
Uzun Vadeli Borçlanma Limiti: $UVFB \leq Özsermaye \times 2$

Bu bölüm lisans (premium) ile açılır. Ücretsiz hesap açık bölümleri okumaya ve deneme sorularını çözmeye devam etmenizi sağlar.

54

Sermaye Piyasasında Etik İlkeler ve Meslek Kuralları

Temel Kavramlar

  • Mesleki Yeterlilik: Üstlenilen görevin gerektirdiği eğitim ve mesleki deneyime sahip olmayı, mevzuatın öngördüğü lisansları almayı ve etik kurallara uyumu ifade eder.
  • Mesleki Özen ve Titizlik: Dikkatli ve basiretli bir çalışanın aynı koşullar altında ayrıntılara vereceği önemi, göstereceği dikkat ve gayreti tanımlayan mesleki standarttır.
  • Haksız Rekabet: Müşterileri aldatıcı, subjektif veya 'en iyi', 'en çok kazandıran' gibi abartılı ifadeler kullanarak diğer üyelerin ticari itibarını zedeleyen faaliyetlerdir.
  • İade Sistemi: Kampanyalarda müşteriye yapılan iadenin, müşterinin ödediği komisyon tutarını aşmamasını zorunlu kılan, maliyetlerin müşteriye yansıtılmadığı bir sistemdir.

Bu bölüm lisans (premium) ile açılır. Ücretsiz hesap açık bölümleri okumaya ve deneme sorularını çözmeye devam etmenizi sağlar.

55

Sermaye Piyasasında Etik İlkeler ve Meslek Kuralları • Sermaye Piyasasında Mesleki Etik, Dürüstlük ve Müşteriye Karşı Görevler

Temel Kavramlar

  • Mesleki Yeterlilik: Üstlenilen görevin gerektirdiği eğitim ve mesleki deneyime sahip olmayı, mevzuatın öngördüğü lisansları almayı ve etik kurallara uyumu ifade eder.
  • Mesleki Özen ve Titizlik: Dikkatli ve basiretli bir çalışanın aynı koşullar altında ayrıntılara vereceği önemi, göstereceği dikkat ve gayreti tanımlayan mesleki standarttır.
  • Haksız Rekabet: Müşterileri aldatıcı, subjektif veya 'en iyi', 'en çok kazandıran' gibi abartılı ifadeler kullanarak diğer üyelerin ticari itibarını zedeleyen faaliyetlerdir.
  • İade Sistemi: Kampanyalarda müşteriye yapılan iadenin, müşterinin ödediği komisyon tutarını aşmamasını zorunlu kılan, maliyetlerin müşteriye yansıtılmadığı bir sistemdir.

Bu bölüm lisans (premium) ile açılır. Ücretsiz hesap açık bölümleri okumaya ve deneme sorularını çözmeye devam etmenizi sağlar.

56

Sermaye Piyasasında Mesleki Etik, Dürüstlük ve Müşteriye Karşı Görevler • Sermaye Piyasası Çalışanları Etik İlkeleri ve Davranış Kuralları

Temel Kavramlar

  • Emir İletimine Aracılık: Müşteri emirlerinin alınarak bir işlem veya portföy aracısına iletilmesi faaliyetidir; bu yetki belgesine sahip olanlar her türlü sermaye piyasası faaliyetini yürütemezler.
  • Yatırımcıları Tazmin Merkezi (YTM): Aracı kurumların iflası gibi durumlarda yatırımcı varlıklarını koruyan sistemdir; ancak kaldıraçlı işlemler gibi ürünlerde tazminat için belirli bir üst sınır bulunmaktadır.
  • Mesleki Uzmanlığa Uygun Olmayan Davranış: Mevzuata açıkça aykırı olmasa dahi, profesyonel dürüstlüğü, itibarı veya yetkinliği zedeleyerek sermaye piyasasına olan güveni sarsan her türlü eylem ve tutumdur.
  • İçsel Bilgi: Sermaye piyasası araçlarının değerini veya yatırımcı kararlarını etkileyebilecek, henüz kamuya açıklanmamış, kaynağına göre güvenilirliği ve önem düzeyi değişen bilgidir.

Bu bölüm lisans (premium) ile açılır. Ücretsiz hesap açık bölümleri okumaya ve deneme sorularını çözmeye devam etmenizi sağlar.

57

Sermaye Piyasası Çalışanları Etik İlkeleri ve Davranış Kuralları • Sermaye Piyasasında Davranış Kuralları, Yönetici Sorumlulukları ve Çıkar Çatışmaları

Temel Kavramlar

  • Uygunluk Testi: Müşterinin yatırım deneyimi, risk-getiri hedefleri ve finansal kısıtlarını belirlemek amacıyla kullanılan, hizmet sunumu öncesinde yapılması ve düzenli güncellenmesi zorunlu olan standart değerlendirme aracıdır.
  • Adil Davranma Kuralı: Sermaye piyasası aracının ihracı ve dağıtımı sırasında müşteriler arasında ayrım yapılmamasını, belirli kişilere veya kurumun kendi hesabına öncelik verilmemesini sağlayan temel etik ilkedir.
  • Performans Sunumu: Yatırım sonuçlarının tam, doğru ve karşılaştırmalı olarak iletilmesi; geçmiş getirilerin gelecek için taahhüt sayılmaması ve 'en iyi' gibi öznel ifadelerin kullanılmaması esasına dayanan bilgilendirme sürecidir.
  • Gizliliğin Korunması: Müşteri bilgilerinin yasal zorunluluk, suç bildirimi veya müşteri izni hariç saklanmasıdır; bu yükümlülük müşteri ile kurumun ilişkisi kesilse dahi süresiz olarak geçerliliğini korur.

Bu bölüm lisans (premium) ile açılır. Ücretsiz hesap açık bölümleri okumaya ve deneme sorularını çözmeye devam etmenizi sağlar.

58

Sermaye Piyasasında Davranış Kuralları, Yönetici Sorumlulukları ve Çıkar Çatışmaları

Temel Kavramlar

  • Menfaatlerin Bildirilmesi: Çalışanın işverenin yazılı izni olmadan üçüncü kişilerden hediye veya ücret kabul etmemesi, kabul öncesinde e-posta gibi yollarla bildirim yapması kuralıdır.
  • Yöneticilerin Sorumluluğu: Yöneticinin kendi gözetimindeki kişilerin mevzuat ihlallerini önlemek için makul gayret göstermesi ve ihlal şüphesinde personelin faaliyetlerini sınırlamasıdır.
  • Özenli ve Basiretli Olma: Yatırım tavsiyelerinin yeterli araştırma ve makul gerekçelere dayandırılması, kullanılan modellerin varsayımlarının ve mantığının kavranmış olması zorunluluğudur.
  • Üçüncü Taraf Çalışmaları: Dışarıdan alınan raporların güvenilirliği, kaynağı ve güncelliği konusunda makul çaba gösterilerek doğruluğunun ve tarafsızlığının sorgulanması sürecidir.

Bu bölüm lisans (premium) ile açılır. Ücretsiz hesap açık bölümleri okumaya ve deneme sorularını çözmeye devam etmenizi sağlar.

59

Sermaye Piyasasında Davranış Kuralları, Yönetici Sorumlulukları ve Çıkar Çatışmaları • Sermaye Piyasasında Etik Kurallar ve TSPB Disiplin Yönetmeliği

Temel Kavramlar

  • Menfaatlerin Bildirilmesi: Çalışanın işverenin yazılı izni olmadan üçüncü kişilerden hediye veya ücret kabul etmemesi, kabul öncesinde e-posta gibi yollarla bildirim yapması kuralıdır.
  • Yöneticilerin Sorumluluğu: Yöneticinin kendi gözetimindeki kişilerin mevzuat ihlallerini önlemek için makul gayret göstermesi ve ihlal şüphesinde personelin faaliyetlerini sınırlamasıdır.
  • Özenli ve Basiretli Olma: Yatırım tavsiyelerinin yeterli araştırma ve makul gerekçelere dayandırılması, kullanılan modellerin varsayımlarının ve mantığının kavranmış olması zorunluluğudur.
  • Üçüncü Taraf Çalışmaları: Dışarıdan alınan raporların güvenilirliği, kaynağı ve güncelliği konusunda makul çaba gösterilerek doğruluğunun ve tarafsızlığının sorgulanması sürecidir.

Bu bölüm lisans (premium) ile açılır. Ücretsiz hesap açık bölümleri okumaya ve deneme sorularını çözmeye devam etmenizi sağlar.

60

Sermaye Piyasasında Etik Kurallar ve TSPB Disiplin Yönetmeliği

Temel Kavramlar

  • Çıkar Çatışması Yönetimi: Sermaye piyasası çalışanının, müşteri veya işveren çıkarlarıyla kendi çıkarlarının çeliştiği durumlarda, tarafları tam ve doğru bilgilendirerek dürüstlük ilkesini korumasıdır.
  • İşlemlerin Öncelik Sırası: Sermaye piyasası faaliyetlerinde çalışanların, gerçekleştirdikleri işlemlerde öncelikle müşterilerin, ardından işverenin ve en son kendi menfaatlerini gözetme yükümlülüğüdür.
  • Çıkarların Açıklanması: Çalışanların üçüncü taraflardan sağladıkları komisyon, iskonto veya ücretsiz yararlanma gibi menfaatleri işverene ve müşterilere bildirmesiyle sağlanan etik uyum kuralıdır.
  • Uyarı Cezası: Üyenin mesleki yükümlülüklerinde daha dikkatli davranması gerektiğinin yazı ile bildirilmesidir; genellikle kayıtsızlık ve dikkatsizlik durumlarında uygulanır.

Bu bölüm lisans (premium) ile açılır. Ücretsiz hesap açık bölümleri okumaya ve deneme sorularını çözmeye devam etmenizi sağlar.

Bu Dersi Öğrenmeye Başla

İnteraktif sorular, detaylı açıklamalar ve ilerleme takibi ile sınava hazırlan.