İçerik Tablosu

1 Kredi Derecelendirmesi ve Yasal Mevzuat (Seri: VIII, No: 51)
2 Kredi Riski Ölçümü ve Derecelendirme
3 Kredi Skorlama Modelleri ve Finansal Analiz
4 Finansal Analiz ve Kredi Derecelendirmesi
5 Banka Derecelendirme ve Düzenleme Çerçevesi
6 Basel Sermaye Uzlaşıları ve Risk Yönetimi
7 Piyasa ve Operasyonel Risk Yönetimi (Basel II ve II.5)
8 Basel Düzenlemeleri ve Risk Yönetimi
9 Risk Yönetimi ve Kredi Derecelendirme

Temel Kavramlar

Kredi Derecelendirmesi: Borçlunun finansal yükümlülüklerini zamanında ödeme kapasitesi ve istekliliği hakkındaki bağımsız görüştür.
Nisbi (Relatif) Görüş: Kredi notlarının mutlak bir değer değil, borçluların birbirine göre risk düzeyini ifade etmesidir.
Temsil Maliyeti (Agency Costs): Bilgi asimetrisi nedeniyle taraflar arasında oluşan maliyetlerdir; derecelendirme bunu azaltır.
Kontrolör: Derecelendirme kuruluşunun iç denetiminden sorumlu, doğrudan yönetim kuruluna raporlayan görevlidir.
Soğuma Süresi: Bir uzmanın derecelendirdiği kurumda çalışabilmesi için geçmesi gereken 2 yıllık süredir.

Önemli Formüller

Borç Maliyeti Formülü

$k_{borc} = R_f + DR + VR + LR + UR$

R_f: Risksiz Faiz Oranı

DR: Geri Ödenmeme (Default) Riski

VR: Vade Riski

LR: Likidite Riski

UR: Ülke Riski

Örnek: Rf=%10, DR=%2 ise k_borc en az %12 olur.

Önemli Noktalar

Kredi derecelendirmesi bir yatırım tavsiyesi değildir.
Kurumsal yönetim derecelendirmesi 1-10 arası notla yapılır.
Asgari sermaye 200.000 TL, uzman deneyimi 3 yıl, komite deneyimi 5 yıldır.
Bir müşteriden gelen gelir toplam gelirin %20'sini 3 yıl üst üste aşamaz.
Yabancı uzman sınırı %50, yabancı komite üyesi sınırı 1/3'tür.

Sık Yapılan Hatalar

Kredi notunu bir garanti veya sigorta gibi düşünmek.
Notların kesin bir iflas yüzdesi verdiğini sanmak.
Reklam yasağını sadece televizyon reklamı sanmak (kıyaslama yapmak da yasaktır).
Yatırım fonu alım satımının bağımsızlığı bozduğunu düşünmek (istisnadır, bozmaz).

Temel Kavramlar

Kredi Notlaması (Scoring): İstatistiksel modellerle müşterinin temerrüt olasılığını (PD) hesaplayan sayısal süreç.
Kredi Derecelendirmesi (Rating): Bağımsız kuruluşlarca borçlunun ödeme kapasitesi hakkında verilen uzman görüşü.
Beklenen Kayıp (BK): PD, LGD ve EAD parametrelerinin çarpımı ile hesaplanan olası zarar tutarı.
Altman Z-Skoru: Şirketlerin iflas riskini 5 finansal oran kullanarak ölçen diskriminant modeli.
Gini Katsayısı: Modelin iyi ve kötü müşterileri birbirinden ayırma gücünü ölçen 0-1 arası değer.

Önemli Formüller

Beklenen Kayıp Formülü

$BK = PD \times LGD \times EAD$

PD: Temerrüt Olasılığı

LGD: Temerrüt Halinde Zarar Oranı

EAD: Temerrüt Anında Risk Bakiyesi

Örnek: PD=%1, LGD=%50, EAD=100.000 TL ise BK = 0,01 * 0,50 * 100.000 = 500 TL

Altman Z-Skoru (Üretim İşletmeleri)

$Z = 1,2X_1 + 1,4X_2 + 3,3X_3 + 0,6X_4 + 1,0X_5$

X1: İşletme Sermayesi/Toplam Varlıklar

X2: Dağıtılmayan Kârlar/Toplam Varlıklar

X3: FVÖK/Toplam Varlıklar

X4: Özsermaye Pazar Değeri/Borç Defter Değeri

X5: Satışlar/Toplam Varlıklar

Önemli Noktalar

Derecelendirme kuruluşlarının reklam yapması yasaktır; ancak tanıtıcı broşür ve eğitim verebilirler.
Perakende kredilerde risk kontrolü fiyatla değil, miktar (tayınlama) ile yapılır.
2001 krizi Türkiye'de BDDK'nın kurulmasına ve bankacılık reformuna yol açmıştır.
Logit modeller, lineer modellere göre olasılığı 0-1 aralığında tuttuğu için daha çok tercih edilir.
Validasyon süreci: Backtesting, Benchmarking, Kalibrasyon ve Stres Testi aşamalarından oluşur.

Sık Yapılan Hatalar

Scoring ve Rating kavramlarını karıştırmak (Scoring matematiktir, Rating görüştür).
I. Tip Hata ve II. Tip Hatayı karıştırmak (Banka için en tehlikelisi II. tip hatadır; kötü müşteriye iyi demek).
Gini katsayısı yüksekliğinin batık oranının yüksekliği sanılması (Gini sadece ayrıştırma başarısını ölçer).

Temel Kavramlar

Gini Katsayısı: Modelin batan ve batmayanları ayrıştırma gücünü 0-1 arasında ölçen katsayı.
ROC (AUC): Hata türleri arasındaki dengeyi gösteren eğri ve altında kalan alan; 0.5 ayrıştırma yok, 1.0 mükemmel.
Oto-red Kuralları: Puanlama yapılmadan başvurunun doğrudan reddedilmesine neden olan kritik risk kriterleri.
Cari Oran: Dönen varlıkların kısa vadeli borçlara oranı; likidite gücünü ölçer.
Finansal Kaldıraç: Borç maliyetinin aktif kârlılığından düşük olması durumunda özsermaye kârlılığının artması.
LGD: Batma Halinde Zarar; temerrüt durumunda alacağın tahsil edilemeyen kısmının oranı.

Önemli Formüller

Cari Oran

$Cari Oran = \frac{Dönen Varlıklar}{Kısa Vadeli Borçlar}$

Dönen Varlıklar: 1 yıl içinde nakde dönecek varlıklar

Kısa Vadeli Borçlar: 1 yıl içinde ödenecek yükümlülükler

Asit Test Oranı

$Asit Test = \frac{Dönen Varlıklar - Stoklar}{Kısa Vadeli Borçlar}$

Stoklar: Likiditesi en düşük dönen varlık grubu

Önemli Noktalar

Modelin AUC değeri 0.5 ise yazı tura atmaktan farksızdır.
Davranış modelleri, başvuru modellerinden daha yüksek öngörü gücüne sahiptir.
Finansman giderlerinin aktifleştirilmesi kârı suni olarak yüksek gösterir.
Reel satış artışı, nominal artışın enflasyondan arındırılmasıyla bulunur.

Sık Yapılan Hatalar

Cari oranı hesaplarken maddi duran varlıkları dönen varlıklara dahil etmek.
Gini katsayısının 1 olmasını 'kötü' bir durum sanmak (1 mükemmel ayrıştırmadır).
Amortismanın nakit çıkışı gerektiren bir gider olduğunu düşünmek.

Finansal Analiz ve Kredi Derecelendirmesi

Temel Kavramlar

Dikey Analiz: Bilanço kalemlerinin aktif toplamına, gelir tablosu kalemlerinin net satışlara oranlanarak yüzdeyle ifade edilmesi.
Yatırım Yapılabilir Seviye: Moody's'de Baa3, S&P/Fitch'te BBB- ve üzeri notları kapsayan güvenli yatırım kategorisi.
Spekülatif (Junk) Notlar: Yatırım yapılabilir seviyenin altındaki, yüksek riskli ve yüksek getirili tahviller.
FFO (Funds From Operations): EBITDA'dan faiz ve vergi nakit çıkışlarının düşülmesiyle bulunan faaliyet nakit akışı göstergesi.

Önemli Formüller

FFO (Faaliyetlerden Yaratılan Fonlar): $FFO = EBITDA - Faiz - Vergi$

Nakit Bazlı Faiz Karşılama Oranı: $Oran = \\1{Faaliyetlerden Yaratılan Nakit}{Faiz Giderleri}$

Tüm ders notlarına erişmek için ücretsiz kayıt olun

Ücretsiz Kayıt Ol Lisans Satın Al

Banka Derecelendirme ve Düzenleme Çerçevesi

Temel Kavramlar

Stand-alone Rating: Bankanın dış destek (devlet/ortak) olmaksızın kendi finansal gücüyle yükümlülüklerini yerine getirme kapasitesi.
All-in Rating: Bankanın kendi gücüne ek olarak dışarıdan alabileceği finansal desteği de içeren nihai kredi notu.
EBITDA: Faiz, Vergi, İtfa ve Amortisman Öncesi Kâr; operasyonel nakit yaratma kapasitesini gösterir.
FFO (Funds from Operations): EBITDA'dan faiz ve vergi düşüldükten sonra kalan, işletme sermayesi öncesi fon akışı.

Önemli Formüller

EBITDA: $EBITDA = FVÖK + Amortisman$

FFO: $FFO = EBITDA - Faiz - Vergi$

Tüm ders notlarına erişmek için ücretsiz kayıt olun

Ücretsiz Kayıt Ol Lisans Satın Al

Basel Sermaye Uzlaşıları ve Risk Yönetimi

Temel Kavramlar

SYSO (Sermaye Yeterliliği Standart Oranı): Bankanın sermaye tabanının risk ağırlıklı varlıklara oranı. Asgari %8 olmalıdır.
PD (Probability of Default): Borçlunun bir yıl içinde temerrüde düşme (borcunu ödeyememe) olasılığı.
LGD (Loss Given Default): Temerrüt gerçekleştiğinde, maruz kalınan tutarın yüzde kaçının kaybedileceği.
EAD (Exposure at Default): Temerrüt anında bankanın risk altında olan toplam bakiyesi.

Önemli Formüller

Sermaye Yeterliliği Oranı (Basel II): $SYO = \frac{Sermaye}{KRET + PRET + ORET} \geq \%8$

Beklenen Kayıp (Expected Loss): $EL = PD \times LGD \times EAD$

Tüm ders notlarına erişmek için ücretsiz kayıt olun

Ücretsiz Kayıt Ol Lisans Satın Al

Piyasa ve Operasyonel Risk Yönetimi (Basel II ve II.5)

Temel Kavramlar

Riske Maruz Değer (RMD/VaR): Belirli bir güven seviyesinde ve elde tutma süresinde oluşabilecek maksimum zarar tahmini.
Modifiye Süre (Modified Duration): Faiz oranındaki %1'lik değişimin varlık fiyatında yol açtığı yaklaşık yüzde değişim.
Tarihsel Simülasyon: Geçmiş piyasa hareketlerini mevcut portföye uygulayarak risk ölçen non-parametrik yöntem.
Operasyonel Risk: İnsan, sistem, süreç hataları veya dış olaylardan kaynaklanan zarar riski.

Önemli Formüller

N Günlük RMD: $RMD_N = RMD_1 \times \sqrt{N}$

Modifiye Süre (Dmod): $D_{mod} = D / (1 + r)$

Tüm ders notlarına erişmek için ücretsiz kayıt olun

Ücretsiz Kayıt Ol Lisans Satın Al

Basel Düzenlemeleri ve Risk Yönetimi

Temel Kavramlar

sRMD (Stres RMD): Finansal kriz dönemlerine ait 250 günlük verilerle hesaplanan, %99 güven aralığındaki risk ölçüsü.
CET1 (Çekirdek Sermaye): En yüksek kaliteli sermaye; ödenmiş sermaye ve dağıtılmamış kârlardan oluşur.
LCR (Likidite Karşılama Oranı): 30 günlük stres senaryosunda nakit çıkışlarını karşılayacak yüksek kaliteli likit varlık stoğu.
Durasyon (Süre): Varlığın tüm nakit akışlarının bugünkü değer ağırlıklı ortalama vadesi; faiz duyarlılığı ölçüsü.

Önemli Formüller

Basel III Toplam Sermaye Yeterliliği: $\frac{Ana\ Sermaye + Katkı\ Sermaye}{Risk\ Ağırlıklı\ Varlıklar} \geq \%8$

Değiştirilmiş Durasyon: $D_{mod} = \frac{D}{1+R}$

Tüm ders notlarına erişmek için ücretsiz kayıt olun

Ücretsiz Kayıt Ol Lisans Satın Al

Risk Yönetimi ve Kredi Derecelendirme

Temel Kavramlar

Gini Katsayısı: Modelin batan ve batmayanları ayırma gücü (1=Mükemmel, 0=Güçsüz).
AUC (Alan Altındaki Değer): ROC eğrisi altındaki alan. 0.5 ayrıştırma yok, 1 mükemmel ayrıştırma.
Altman Z-Skoru: İşletmelerin iflas riskini ölçen çok değişkenli diskriminant modeli.
VaR (Riske Maruz Değer): Belirli bir güven düzeyinde ve sürede oluşabilecek maksimum zarar.