Deneyiminizi iyileştirmek, site trafiğini analiz etmek ve reklamları kişiselleştirmek için çerezler kullanıyoruz.
Detaylar için Gizlilik Politikası'nı inceleyebilirsiniz.
Muhasebe: Finansal nitelikli ve para ile ifade edilebilen işlemlere ait bilgilerin toplanması, kaydedilmesi, sınıflandırılması ve raporlanarak analiz edilmesini sağlayan bir bilgi sistemidir.
Ticari İşlem: Muhasebenin konusunu oluşturan, para ile ifade edilebilen ve işletmenin ekonomik yapısında değişim meydana getiren her türlü değer hareketidir.
Sosyal Sorumluluk Kavramı: Muhasebe uygulamalarında belirli bir grubun değil, tüm toplumun çıkarlarının gözetilerek bilginin tarafsız, dürüst ve gerçeğe uygun sunulması gerekliliğidir.
Kişilik Kavramı: İşletmenin sahip veya ortaklarından ayrı bir kişiliğe sahip olduğunu, muhasebe işlemlerinin sadece bu tüzel kişilik adına yürütülmesi gerektiğini öngören kavramdır.
İşletmenin Sürekliliği Kavramı: İşletmenin faaliyetlerini sınırsız bir süre boyunca sürdüreceği varsayımıdır; bu kavram maliyet esası ilkesinin temel dayanağını oluşturur.
Dönemsellik Kavramı: Sınırsız kabul edilen işletme ömrünün belirli dönemlere bölünmesi ve her dönemin faaliyet sonuçlarının diğerlerinden bağımsız olarak saptanmasıdır.
Parayla Ölçülme Kavramı: Ticari işlemlerin muhasebeye ortak bir ölçü birimi olan ulusal para birimiyle yansıtılmasını ve raporlanmasını ifade eden temel kavramdır.
Maliyet Esası Kavramı: Para mevcudu ve alacaklar hariç, edinilen varlık ve hizmetlerin muhasebeleştirilmesinde bunların elde edilme maliyetlerinin esas alınması gerekliliğidir.
Tutarlılık Kavramı: Seçilen muhasebe politikalarının birbirini izleyen dönemlerde değiştirilmeden uygulanmasını, böylece finansal tabloların karşılaştırılabilir olmasını sağlayan kavramdır.
Tam Açıklama Kavramı: Finansal tabloların, kullanıcıların doğru karar vermesine yardımcı olacak ölçüde yeterli, açık ve anlaşılır olması ile muhtemel olaylara yer verilmesidir.
İhtiyatlılık Kavramı: İşletmenin karşılaşabileceği risklerin göz önüne alınarak muhtemel giderler için karşılık ayrılması, ancak gerçekleşmemiş gelirlerin kaydedilmemesi ilkesidir.
Önemlilik Kavramı: Bir hesap kaleminin veya finansal olayın, tablo kullanıcılarının kararlarını etkileyebilecek düzeyde ağırlığa ve değere sahip olması durumunu ifade eder.
Özün Önceliği Kavramı: İşlemlerin muhasebeye yansıtılmasında hukuki biçimlerinden ziyade, ekonomik özlerinin ve gerçek mahiyetlerinin esas alınması gerektiğini savunan kavramdır.
Varlık (Aktif): İşletmenin kontrolünde olan, gelecekte ekonomik yarar sağlaması beklenen ve güvenilir şekilde ölçülebilen ekonomik değerlerin tamamıdır.
Muhasebe: Finansal nitelikli işlemleri kaydeden, sınıflandıran, raporlayan ve analiz eden bir bilgi sistemidir.
Sosyal Sorumluluk: Tüm toplumun çıkarlarının gözetilmesi ve tarafsız bilgi üretilmesi gereğidir.
Kişilik Kavramı: İşletmenin sahip ve ortaklarından ayrı bir kişiliğe sahip olmasıdır.
İşletmenin Sürekliliği: İşletme ömrünün sınırsız kabul edilmesi ve tasfiye niyetinin olmamasıdır.
İşletmenin sürekliliği ile dönem sonu tasfiye işlemlerini karıştırmak.
İhtiyatlılık kavramını 'gizli yedek' oluşturma hakkı olarak yorumlamak.
Varlıklar = Kaynaklar eşitliğini sadece nakit mevcudu olarak düşünmek.
Temel Kavramlar
Muhasebe: Finansal nitelikli ve para ile ifade edilebilen işlemlere ait bilgilerin toplanması, kaydedilmesi, sınıflandırılması ve raporlanarak analiz edilmesini sağlayan bir bilgi sistemidir.
Ticari İşlem: Muhasebenin konusunu oluşturan, para ile ifade edilebilen ve işletmenin ekonomik yapısında değişim meydana getiren her türlü değer hareketidir.
Sosyal Sorumluluk Kavramı: Muhasebe uygulamalarında belirli bir grubun değil, tüm toplumun çıkarlarının gözetilerek bilginin tarafsız, dürüst ve gerçeğe uygun sunulması gerekliliğidir.
Kişilik Kavramı: İşletmenin sahip veya ortaklarından ayrı bir kişiliğe sahip olduğunu, muhasebe işlemlerinin sadece bu tüzel kişilik adına yürütülmesi gerektiğini öngören kavramdır.
İşletmenin Sürekliliği Kavramı: İşletmenin faaliyetlerini sınırsız bir süre boyunca sürdüreceği varsayımıdır; bu kavram maliyet esası ilkesinin temel dayanağını oluşturur.
Dönemsellik Kavramı: Sınırsız kabul edilen işletme ömrünün belirli dönemlere bölünmesi ve her dönemin faaliyet sonuçlarının diğerlerinden bağımsız olarak saptanmasıdır.
Parayla Ölçülme Kavramı: Ticari işlemlerin muhasebeye ortak bir ölçü birimi olan ulusal para birimiyle yansıtılmasını ve raporlanmasını ifade eden temel kavramdır.
Maliyet Esası Kavramı: Para mevcudu ve alacaklar hariç, edinilen varlık ve hizmetlerin muhasebeleştirilmesinde bunların elde edilme maliyetlerinin esas alınması gerekliliğidir.
Tutarlılık Kavramı: Seçilen muhasebe politikalarının birbirini izleyen dönemlerde değiştirilmeden uygulanmasını, böylece finansal tabloların karşılaştırılabilir olmasını sağlayan kavramdır.
Tam Açıklama Kavramı: Finansal tabloların, kullanıcıların doğru karar vermesine yardımcı olacak ölçüde yeterli, açık ve anlaşılır olması ile muhtemel olaylara yer verilmesidir.
İhtiyatlılık Kavramı: İşletmenin karşılaşabileceği risklerin göz önüne alınarak muhtemel giderler için karşılık ayrılması, ancak gerçekleşmemiş gelirlerin kaydedilmemesi ilkesidir.
Önemlilik Kavramı: Bir hesap kaleminin veya finansal olayın, tablo kullanıcılarının kararlarını etkileyebilecek düzeyde ağırlığa ve değere sahip olması durumunu ifade eder.
Özün Önceliği Kavramı: İşlemlerin muhasebeye yansıtılmasında hukuki biçimlerinden ziyade, ekonomik özlerinin ve gerçek mahiyetlerinin esas alınması gerektiğini savunan kavramdır.
Varlık (Aktif): İşletmenin kontrolünde olan, gelecekte ekonomik yarar sağlaması beklenen ve güvenilir şekilde ölçülebilen ekonomik değerlerin tamamıdır.
Muhasebe: Finansal nitelikli işlemleri kaydeden, sınıflandıran, raporlayan ve analiz eden bir bilgi sistemidir.
Sosyal Sorumluluk: Tüm toplumun çıkarlarının gözetilmesi ve tarafsız bilgi üretilmesi gereğidir.
Kişilik Kavramı: İşletmenin sahip ve ortaklarından ayrı bir kişiliğe sahip olmasıdır.
İşletmenin Sürekliliği: İşletme ömrünün sınırsız kabul edilmesi ve tasfiye niyetinin olmamasıdır.
Özün Önceliği: İşlemlerde hukuki biçimden çok ekonomik gerçeğin esas alınmasıdır.
İhtiyatlılık: Muhtemel giderler için karşılık ayrılması, kârlar için ise gerçekleşmenin beklenmesidir.
Aktif (Varlıklar): İşletmenin sahip olduğu, kontrolü altında bulundurduğu, gelecekte ekonomik yarar sağlaması beklenen ve güvenilir bir biçimde ölçülebilen ekonomik değerlerin tamamıdır.
Pasif (Kaynaklar): İşletme varlıklarının hangi finansal kaynaklarla (borç veya özsermaye) sağlandığını gösteren ve bu varlıklar üzerindeki hukuki hakları temsil eden finansal yapıdır.
Özsermaye: Ortakların işletmeye fiilen getirdikleri sermaye ile ek yatırım amacıyla işletmede bıraktıkları dağıtılmamış kârlardan oluşan, varlıklar üzerindeki ortaklık haklarını ifade eden kısımdır.
Bilanço: İşletmenin belli bir andaki finansal durumunu (parasal fotoğrafını) gösteren, aktif ve pasif eşitliğine dayanan statik nitelikli temel bir finansal tablodur.
Gelir Tablosu: İşletmenin belli bir döneme ait faaliyet sonuçlarını, gelir ve gider kalemlerini ayrıntılı göstererek dönem net kâr veya zararına ulaşan dinamik nitelikli bir tablodur.
Hesap: Ticari işlemlerin saptanmasına ve izlenmesine yarayan, aktif, borç ve özsermayedeki artış ve azalışları cebrik yolla izleyen, aynı nitelikteki değerleri bir başlıkta toplayan çizelgedir.
Düzenleyici Hesaplar: Aslî hesapların zayıf yönlerini gidererek aktif ve pasif değerlerin gerçek değerleriyle gösterilmesini sağlayan, ilgili ana hesabın indirim kalemi olarak çalışan hesaplardır.
Nazım Hesaplar: İşletme varlıkları arasında yer alan ancak mülkiyeti işletmeye ait olmayan değerlerin ve koşullu işlemlerin muhasebede izlenmesi için kullanılan karşılıklı hesaplardır.
Günlük Defter (Yevmiye): Ticari işlemlerin belgelerden çıkarılarak tarih sırasıyla ve madde halinde düzenli olarak kaydedildiği, büyük defterle bağlantısı folyo sütunu üzerinden kurulan zorunlu defterdir.
Envanter Defteri: İşe başlama tarihinde ve her muhasebe dönemi sonunda düzenlenen envanterler ile bilançoların kaydedildiği, her muhasebe döneminde genellikle bir kez kayıt yapılan resmi defterdir.
Geçici ve Ara Hesaplar: Aslî hesaplar kesinleşen işlemleri gösterirken, yoldaki veya gümrükteki mallar gibi henüz tamamlanmamış işlemlerin izlenmesinde kullanılan ve finansal tabloların gerçeği yansıtmasını sağlayan hesaplardır.
Mahsup Fişi: İşletmeye nakit girişi veya çıkışı sağlamayan, yalnızca hesaplar arası aktarma veya düzeltme işlemlerinde kullanılan, borç ve alacak sütunları bulunan muhasebe belgesidir.
Varlıklar: İşletmenin sahip olduğu ekonomik değerler (Aktif)
Borçlar: Yabancı kaynaklar
Özsermaye: Öz kaynaklar
Örnek: Bir işletmenin 100.000 TL varlığı ve 40.000 TL borcu varsa, özsermayesi 60.000 TL'dir.
Gelir Tablosu Denklemi
$Gelirler - Giderler = Kâr veya Zarar$
Gelirler: İşletmeye kaynak akışını sağlayan tutarlar
Giderler: Gelir elde etmek için harcanan kaynakların parasal tutarı
Örnek: Dönem içinde 50.000 TL gelir elde eden ve 30.000 TL gideri olan işletmenin dönem kârı 20.000 TL'dir.
Bilanço Denklemi
$Varlıklar = Borçlar + Özsermaye$
Varlıklar: Ekonomik yapı / Aktif
Borçlar: Yabancı kaynaklar
Özsermaye: Öz kaynaklar
Örnek: Varlıklar 500, Borçlar 200 ise Özsermaye 300'dür.
Gelir Tablosu Denklemi
$Kâr/Zarar = Gelirler - Giderler$
Gelirler: Hasılat ve diğer artışlar
Giderler: Maliyet ve harcamalar
Örnek: Gelir 100, Gider 80 ise Kâr 20'dir.
Sık Yapılan Hatalar
İşletmenin sürekliliği ile dönem sonu tasfiye işlemlerini karıştırmak.
İhtiyatlılık kavramını 'gizli yedek' oluşturma hakkı olarak yorumlamak.
Varlıklar = Kaynaklar eşitliğini sadece nakit mevcudu olarak düşünmek.
Aktif hesaplarda azalışların borca yazılması (Doğrusu: Alacağa yazılır).
Gelir tablosunun statik bir tablo sanılması (Doğrusu: Dinamiktir).
Düzenleyici hesapların karakterinin karıştırılması (Aktifi düzenleyen pasif, pasifi düzenleyen aktif tarafta eksi olarak yer alır).
Fatura ile fişin karıştırılması (Fatura dış belgedir, fiş işletme içi kayıt aracıdır).
Temel Kavramlar
Aktif (Varlıklar): İşletmenin sahip olduğu, kontrolü altında bulundurduğu, gelecekte ekonomik yarar sağlaması beklenen ve güvenilir bir biçimde ölçülebilen ekonomik değerlerin tamamıdır.
Pasif (Kaynaklar): İşletme varlıklarının hangi finansal kaynaklarla (borç veya özsermaye) sağlandığını gösteren ve bu varlıklar üzerindeki hukuki hakları temsil eden finansal yapıdır.
Özsermaye: Ortakların işletmeye fiilen getirdikleri sermaye ile ek yatırım amacıyla işletmede bıraktıkları dağıtılmamış kârlardan oluşan, varlıklar üzerindeki ortaklık haklarını ifade eden kısımdır.
Bilanço: İşletmenin belli bir andaki finansal durumunu (parasal fotoğrafını) gösteren, aktif ve pasif eşitliğine dayanan statik nitelikli temel bir finansal tablodur.
Gelir Tablosu: İşletmenin belli bir döneme ait faaliyet sonuçlarını, gelir ve gider kalemlerini ayrıntılı göstererek dönem net kâr veya zararına ulaşan dinamik nitelikli bir tablodur.
Hesap: Ticari işlemlerin saptanmasına ve izlenmesine yarayan, aktif, borç ve özsermayedeki artış ve azalışları cebrik yolla izleyen, aynı nitelikteki değerleri bir başlıkta toplayan çizelgedir.
Düzenleyici Hesaplar: Aslî hesapların zayıf yönlerini gidererek aktif ve pasif değerlerin gerçek değerleriyle gösterilmesini sağlayan, ilgili ana hesabın indirim kalemi olarak çalışan hesaplardır.
Nazım Hesaplar: İşletme varlıkları arasında yer alan ancak mülkiyeti işletmeye ait olmayan değerlerin ve koşullu işlemlerin muhasebede izlenmesi için kullanılan karşılıklı hesaplardır.
Günlük Defter (Yevmiye): Ticari işlemlerin belgelerden çıkarılarak tarih sırasıyla ve madde halinde düzenli olarak kaydedildiği, büyük defterle bağlantısı folyo sütunu üzerinden kurulan zorunlu defterdir.
Envanter Defteri: İşe başlama tarihinde ve her muhasebe dönemi sonunda düzenlenen envanterler ile bilançoların kaydedildiği, her muhasebe döneminde genellikle bir kez kayıt yapılan resmi defterdir.
Geçici ve Ara Hesaplar: Aslî hesaplar kesinleşen işlemleri gösterirken, yoldaki veya gümrükteki mallar gibi henüz tamamlanmamış işlemlerin izlenmesinde kullanılan ve finansal tabloların gerçeği yansıtmasını sağlayan hesaplardır.
Mahsup Fişi: İşletmeye nakit girişi veya çıkışı sağlamayan, yalnızca hesaplar arası aktarma veya düzeltme işlemlerinde kullanılan, borç ve alacak sütunları bulunan muhasebe belgesidir.
Bilanço: İşletmenin belli bir andaki finansal durumunu (fotoğrafını) gösteren statik tablo.
Gelir Tablosu: Belli bir döneme ait faaliyet sonuçlarını (gelir-gider farkı) gösteren dinamik tablo.
Aktif Hesaplar: Varlıkları izleyen, borç tarafından çalışan ve borç kalanı veren hesaplar.
Pasif Hesaplar: Kaynakları izleyen, alacak tarafından çalışan ve alacak kalanı veren hesaplar.
Düzenleyici Hesaplar: Asli hesapların değerini netleştiren (amortisman, reeskont vb.) hesaplar.
Yevmiye Defteri: İşlemlerin tarih sırasıyla madde madde kaydedildiği günlük defter.
e-İrsaliye Zorunluluğu: 2024 ve sonraki dönemlerde brüt satış hasılatı 1 milyon TL ve üzerinde olan mükelleflerin kullanmak zorunda olduğu elektronik sevk belgesi uygulamasıdır.
Fatura Düzenleme Sınırı: 2026 yılı için belirlenen zorunlu fatura düzenleme tutarı 12.000 TL olup, bu tutarın üzerindeki işlemler için fatura düzenlenmesi yasal bir zorunluluktur.
Mahsup Fişi: İşletmeye para girişi veya çıkışı gerektirmeyen işlemlerin kaydedildiği, borç ve alacak sütunu olmak üzere iki bölümlü tutar sütunu bulunan muhasebe fişidir.
Defter Kayıt Süresi: İşlemlerin defterlere kaydı genel olarak 10 gündür; ancak muhasebe fişleri kullanılıyorsa bu süre işlemlerin gerçekleştiği tarihten itibaren 45 günü geçemez.
Dönen Varlıklar: İşletmenin normal koşullarda bir yıl veya normal faaliyet dönemi içinde nakde dönüşmesi, paraya çevrilmesi veya tüketilmesi öngörülen varlık unsurlarıdır.
Kasa Hesabı (100): İşletmenin elindeki ulusal ve yabancı paraların izlendiği, daima borç bakiyesi veren veya sıfır olan, hiçbir şekilde alacak bakiyesi vermeyen hesaptır.
Alınan Çekler (101): Gerçek ve tüzel kişilerce işletmeye verilmiş, henüz tahsil edilmemiş çeklerin izlendiği hesaptır; ileri tarihli olanlar özün önceliği gereği senet sayılır.
Verilen Çekler ve Ödeme Emirleri (103): İşletmenin üçüncü kişilere bankalardan çekle yapacağı ödemeleri izlediği, bilançonun hazır değerler grubunda indirim (-) kalemi olarak yer alan hesaptır.
Menkul Kıymetler: Atıl fonları değerlendirmek amacıyla alınan hisse senedi, tahvil, bono gibi sürüm yeteneği olan ve cari dönemde paraya çevrilmesi planlanan yatırımlardır.
Tahvil (Obligasyon): Şirketlerin uzun vadeli ödünç para bulmak için çıkardığı, sahibine kâr-zarara bakılmaksızın belirli bir oran üzerinden sabit faiz geliri sağlayan borç senedidir.
Hisse Senedi (Aksiyon): Şirket sermayesine katılım payını temsil eden ve sahibine şirket faaliyetlerinden doğan kârdan temettü (dividant) alma hakkı veren kıymetli evraktır.
Menkul Kıymetler Değer Düşüklüğü Karşılığı (119): Menkul kıymetlerin borsa veya piyasa değerlerinde sürekli azalma olduğunda ortaya çıkan zararları karşılamak için ayrılan ve gider yazılan karşılık hesabıdır.
Alacak Senetleri Reeskontu (122): Bilanço gününde senetli alacakların tasarruf değeriyle değerlenmesini sağlamak için ayrılan, dönemsellik kavramı gereği hesaplanan indirim kalemidir.
Ticari Alacaklar: İşletmenin ana faaliyet konusunu oluşturan mal ve hizmet satışlarından kaynaklanan, bir yıl içinde tahsili beklenen senetli ve senetsiz alacakların tamamıdır.
VUK Kayıt Süresi: İşlemlerin defterlere kaydedilmesi için tanınan genel süre 10 gündür.
Mahsup Fişi: Kasa girişi veya çıkışı gerektirmeyen, hesaplar arası aktarma işlemleri için kullanılan fiştir.
Tekdüzen Hesap Planı: 9 hesap sınıfından oluşan, 1992'de yayımlanan standart hesap sistemidir.
Özün Önceliği: İşlemlerin biçiminden ziyade ekonomik özünün kaydedilmesi (Örn: Vadeli çekin senet sayılması).
Temettü: Hisse senedi sahiplerinin şirketin karından aldığı paydır.
Önemli Formüller
Muhasebe Temel Denklemi (Bilanço Denklemi)
$Varlıklar = Borçlar + Özsermaye$
Varlıklar: İşletmenin sahip olduğu ekonomik değerler (Aktif)
Borçlar: Yabancı kaynaklar
Özsermaye: Öz kaynaklar
Örnek: Bir işletmenin 100.000 TL varlığı ve 40.000 TL borcu varsa, özsermayesi 60.000 TL'dir.
Gelir Tablosu Denklemi
$Gelirler - Giderler = Kâr veya Zarar$
Gelirler: İşletmeye kaynak akışını sağlayan tutarlar
Giderler: Gelir elde etmek için harcanan kaynakların parasal tutarı
Örnek: Dönem içinde 50.000 TL gelir elde eden ve 30.000 TL gideri olan işletmenin dönem kârı 20.000 TL'dir.
Bilanço Denklemi
$Varlıklar = Borçlar + Özsermaye$
Varlıklar: Ekonomik yapı / Aktif
Borçlar: Yabancı kaynaklar
Özsermaye: Öz kaynaklar
Örnek: Varlıklar 500, Borçlar 200 ise Özsermaye 300'dür.
103 Verilen Çekler hesabını pasif bir hesap sanmak (Aktifte eksi karakterli düzenleyici bir hesaptır).
Kasa noksanını doğrudan gider yazmak (Önce 197 nolu hesaba alınmalı, neden bulunamazsa dönem sonu gider yazılmalıdır).
Temel Kavramlar
e-İrsaliye Zorunluluğu: 2024 ve sonraki dönemlerde brüt satış hasılatı 1 milyon TL ve üzerinde olan mükelleflerin kullanmak zorunda olduğu elektronik sevk belgesi uygulamasıdır.
Fatura Düzenleme Sınırı: 2026 yılı için belirlenen zorunlu fatura düzenleme tutarı 12.000 TL olup, bu tutarın üzerindeki işlemler için fatura düzenlenmesi yasal bir zorunluluktur.
Mahsup Fişi: İşletmeye para girişi veya çıkışı gerektirmeyen işlemlerin kaydedildiği, borç ve alacak sütunu olmak üzere iki bölümlü tutar sütunu bulunan muhasebe fişidir.
Defter Kayıt Süresi: İşlemlerin defterlere kaydı genel olarak 10 gündür; ancak muhasebe fişleri kullanılıyorsa bu süre işlemlerin gerçekleştiği tarihten itibaren 45 günü geçemez.
Dönen Varlıklar: İşletmenin normal koşullarda bir yıl veya normal faaliyet dönemi içinde nakde dönüşmesi, paraya çevrilmesi veya tüketilmesi öngörülen varlık unsurlarıdır.
Kasa Hesabı (100): İşletmenin elindeki ulusal ve yabancı paraların izlendiği, daima borç bakiyesi veren veya sıfır olan, hiçbir şekilde alacak bakiyesi vermeyen hesaptır.
Alınan Çekler (101): Gerçek ve tüzel kişilerce işletmeye verilmiş, henüz tahsil edilmemiş çeklerin izlendiği hesaptır; ileri tarihli olanlar özün önceliği gereği senet sayılır.
Verilen Çekler ve Ödeme Emirleri (103): İşletmenin üçüncü kişilere bankalardan çekle yapacağı ödemeleri izlediği, bilançonun hazır değerler grubunda indirim (-) kalemi olarak yer alan hesaptır.
Menkul Kıymetler: Atıl fonları değerlendirmek amacıyla alınan hisse senedi, tahvil, bono gibi sürüm yeteneği olan ve cari dönemde paraya çevrilmesi planlanan yatırımlardır.
Tahvil (Obligasyon): Şirketlerin uzun vadeli ödünç para bulmak için çıkardığı, sahibine kâr-zarara bakılmaksızın belirli bir oran üzerinden sabit faiz geliri sağlayan borç senedidir.
Hisse Senedi (Aksiyon): Şirket sermayesine katılım payını temsil eden ve sahibine şirket faaliyetlerinden doğan kârdan temettü (dividant) alma hakkı veren kıymetli evraktır.
Menkul Kıymetler Değer Düşüklüğü Karşılığı (119): Menkul kıymetlerin borsa veya piyasa değerlerinde sürekli azalma olduğunda ortaya çıkan zararları karşılamak için ayrılan ve gider yazılan karşılık hesabıdır.
Alacak Senetleri Reeskontu (122): Bilanço gününde senetli alacakların tasarruf değeriyle değerlenmesini sağlamak için ayrılan, dönemsellik kavramı gereği hesaplanan indirim kalemidir.
Ticari Alacaklar: İşletmenin ana faaliyet konusunu oluşturan mal ve hizmet satışlarından kaynaklanan, bir yıl içinde tahsili beklenen senetli ve senetsiz alacakların tamamıdır.
VUK Kayıt Süresi: İşlemlerin defterlere kaydedilmesi için tanınan genel süre 10 gündür.
Mahsup Fişi: Kasa girişi veya çıkışı gerektirmeyen, hesaplar arası aktarma işlemleri için kullanılan fiştir.
Tekdüzen Hesap Planı: 9 hesap sınıfından oluşan, 1992'de yayımlanan standart hesap sistemidir.
Özün Önceliği: İşlemlerin biçiminden ziyade ekonomik özünün kaydedilmesi (Örn: Vadeli çekin senet sayılması).
Temettü: Hisse senedi sahiplerinin şirketin karından aldığı paydır.
103 Verilen Çekler hesabını pasif bir hesap sanmak (Aktifte eksi karakterli düzenleyici bir hesaptır).
Kasa noksanını doğrudan gider yazmak (Önce 197 nolu hesaba alınmalı, neden bulunamazsa dönem sonu gider yazılmalıdır).
Temel Kavramlar
e-İrsaliye Zorunluluğu: 2024 ve sonraki dönemlerde brüt satış hasılatı 1 milyon TL ve üzerinde olan mükelleflerin kullanmak zorunda olduğu elektronik sevk belgesi uygulamasıdır.
Fatura Düzenleme Sınırı: 2026 yılı için belirlenen zorunlu fatura düzenleme tutarı 12.000 TL olup, bu tutarın üzerindeki işlemler için fatura düzenlenmesi yasal bir zorunluluktur.
Mahsup Fişi: İşletmeye para girişi veya çıkışı gerektirmeyen işlemlerin kaydedildiği, borç ve alacak sütunu olmak üzere iki bölümlü tutar sütunu bulunan muhasebe fişidir.
Defter Kayıt Süresi: İşlemlerin defterlere kaydı genel olarak 10 gündür; ancak muhasebe fişleri kullanılıyorsa bu süre işlemlerin gerçekleştiği tarihten itibaren 45 günü geçemez.
Dönen Varlıklar: İşletmenin normal koşullarda bir yıl veya normal faaliyet dönemi içinde nakde dönüşmesi, paraya çevrilmesi veya tüketilmesi öngörülen varlık unsurlarıdır.
Kasa Hesabı (100): İşletmenin elindeki ulusal ve yabancı paraların izlendiği, daima borç bakiyesi veren veya sıfır olan, hiçbir şekilde alacak bakiyesi vermeyen hesaptır.
Alınan Çekler (101): Gerçek ve tüzel kişilerce işletmeye verilmiş, henüz tahsil edilmemiş çeklerin izlendiği hesaptır; ileri tarihli olanlar özün önceliği gereği senet sayılır.
Verilen Çekler ve Ödeme Emirleri (103): İşletmenin üçüncü kişilere bankalardan çekle yapacağı ödemeleri izlediği, bilançonun hazır değerler grubunda indirim (-) kalemi olarak yer alan hesaptır.
Menkul Kıymetler: Atıl fonları değerlendirmek amacıyla alınan hisse senedi, tahvil, bono gibi sürüm yeteneği olan ve cari dönemde paraya çevrilmesi planlanan yatırımlardır.
Tahvil (Obligasyon): Şirketlerin uzun vadeli ödünç para bulmak için çıkardığı, sahibine kâr-zarara bakılmaksızın belirli bir oran üzerinden sabit faiz geliri sağlayan borç senedidir.
Hisse Senedi (Aksiyon): Şirket sermayesine katılım payını temsil eden ve sahibine şirket faaliyetlerinden doğan kârdan temettü (dividant) alma hakkı veren kıymetli evraktır.
Menkul Kıymetler Değer Düşüklüğü Karşılığı (119): Menkul kıymetlerin borsa veya piyasa değerlerinde sürekli azalma olduğunda ortaya çıkan zararları karşılamak için ayrılan ve gider yazılan karşılık hesabıdır.
Alacak Senetleri Reeskontu (122): Bilanço gününde senetli alacakların tasarruf değeriyle değerlenmesini sağlamak için ayrılan, dönemsellik kavramı gereği hesaplanan indirim kalemidir.
Ticari Alacaklar: İşletmenin ana faaliyet konusunu oluşturan mal ve hizmet satışlarından kaynaklanan, bir yıl içinde tahsili beklenen senetli ve senetsiz alacakların tamamıdır.
VUK Kayıt Süresi: İşlemlerin defterlere kaydedilmesi için tanınan genel süre 10 gündür.
Mahsup Fişi: Kasa girişi veya çıkışı gerektirmeyen, hesaplar arası aktarma işlemleri için kullanılan fiştir.
Tekdüzen Hesap Planı: 9 hesap sınıfından oluşan, 1992'de yayımlanan standart hesap sistemidir.
Özün Önceliği: İşlemlerin biçiminden ziyade ekonomik özünün kaydedilmesi (Örn: Vadeli çekin senet sayılması).
Temettü: Hisse senedi sahiplerinin şirketin karından aldığı paydır.
120 Alıcılar: İşletmenin esas faaliyet konusunu oluşturan mal ve hizmet satışlarından kaynaklanan, herhangi bir senede bağlanmamış (açık hesap) ticari alacakların izlendiği hesaptır.
121 Alacak Senetleri: Mal ve hizmet satışları karşılığında alınan, Türk Ticaret Kanunu veya Borçlar Kanunu hükümlerine göre düzenlenen yazılı borç belgelerini kapsayan hesaptır.
122 Alacak Senetleri Reeskontu (-): Bilanço gününde senetli alacakların tasarruf değeri ile değerlenmesini sağlamak amacıyla ayrılan ve bilançoda aktif karakterli olup negatif (indirim) olarak yer alan hesaptır.
124 Kazanılmamış Finansal Kiralama Faiz Gelirleri (-): Finansal kiralama işlemlerinde, toplam alacak tutarı ile kira ödemelerinin bugünkü değeri arasındaki farkı gösteren ve henüz dönem geliri olmamış tutarları izleyen hesaptır.
126 Verilen Depozito ve Teminatlar: Bir sözleşme veya işin yerine getirilmesi amacıyla üçüncü kişilere geri alınmak üzere verilen nakit veya benzeri değerlerin izlendiği, vadesine göre dönen veya duran varlıkta yer alan hesaptır.
127 Diğer Ticari Alacaklar: İşletmenin ticari faaliyetleri sonucu oluşan ancak alıcılar veya senetli alacaklar kapsamına girmeyen, henüz şüpheli hale gelmemiş gecikmiş alacakların izlendiği hesaptır.
128 Şüpheli Ticari Alacaklar: Ödeme süresi geçmiş, vadesi birkaç kez uzatılmış, protesto edilmiş veya dava/icra aşamasına intikal etmiş olan senetli ve senetsiz ticari alacakların toplandığı hesaptır.
129 Şüpheli Ticari Alacaklar Karşılığı (-): İhtiyatlılık ilkesi gereği, tahsili şüpheli hale gelen alacaklar için ayrılan ve gerçekleşmesi beklenen zararları gider yazarak alacağı net değeriyle gösteren düzenleyici hesaptır.
Hatır Senetleri: Gerçek bir mal veya hizmet satışına dayanmayan, işletmelerin sadece finansman ihtiyacını karşılamak amacıyla birbirlerine verdikleri ve uygulamada finansman senedi olarak da bilinen senetlerdir.
Kambiyo Senetleri: Türk Ticaret Kanunu'na göre düzenlenen, hakkın senede bağlı olduğu ve senetten ayrı ileri sürülemediği; poliçe, bono (emre muharrer senet) ve çekten oluşan kıymetli evraklardır.
131 Ortaklardan Alacaklar: İşletmenin esas faaliyet konusu dışındaki işlemler (ödünç verme vb.) nedeniyle ortaklarından olan ve en geç bir yıl içinde tahsili öngörülen alacaklarını kapsar.
135 Personelden Alacaklar: İşletme bünyesinde çalışan personel ve işçilerin, işletmeye olan çeşitli nedenlerden kaynaklanan (avans, ödünç vb.) ticari olmayan borçlarının izlendiği hesaptır.
120 Alıcılar: Mal ve hizmet satışından doğan senetsiz alacaklar.
121 Alacak Senetleri: Mal ve hizmet satışından doğan senede bağlı alacaklar.
Perakende Satış Yöntemi ile Şüpheli Alacak Karşılığı
$Karşılık Tutarı = (\text{Ortalama Tahsil Edilememe Oranı}) \times \text{Değerleme Dönemi Vadeli Satışları}$
Ortalama Tahsil Edilememe Oranı: Bilanço gününden önceki iki hesap dönemindeki (Vadesinde Tahsil Edilemeyen Alacaklar / Toplam Vadeli Satışlar) oranlarının ortalamasıdır.
Örnek: Son iki yılın ortalama tahsil edilememe oranı %5 ise ve cari dönem vadeli satışları 1.000.000 TL ise, ayrılacak karşılık 50.000 TL'dir.
Şüpheli Alacak Zarar Fazlası
$Zarar Fazlası = (Toplam Alacak - Tahsilat) - Ayrılan Karşılık$
Toplam Alacak: Şüpheli hale gelen alacağın brüt tutarı
Tahsilat: Alacaktan nakden tahsil edilen kısım
Ayrılan Karşılık: Önceki dönemde 129 nolu hesaba kaydedilen tutar
103 Verilen Çekler hesabını pasif bir hesap sanmak (Aktifte eksi karakterli düzenleyici bir hesaptır).
Kasa noksanını doğrudan gider yazmak (Önce 197 nolu hesaba alınmalı, neden bulunamazsa dönem sonu gider yazılmalıdır).
Duran varlık satışından doğan alacağı 120 Alıcılar hesabına kaydetmek (Doğrusu: 127 Diğer Ticari Alacaklar).
Reeskont iptal kaydını 657'ye ters kayıt yaparak kapatmak (Doğrusu: 647 Reeskont Faiz Gelirleri hesabına aktarmak).
Şüpheli alacak tahsilatında karşılıktan fazla kalan kısmı 600 Satışlar'a yazmak (Doğrusu: 681 veya 671 hesaplarını kullanmak).
Temel Kavramlar
120 Alıcılar: İşletmenin esas faaliyet konusunu oluşturan mal ve hizmet satışlarından kaynaklanan, herhangi bir senede bağlanmamış (açık hesap) ticari alacakların izlendiği hesaptır.
121 Alacak Senetleri: Mal ve hizmet satışları karşılığında alınan, Türk Ticaret Kanunu veya Borçlar Kanunu hükümlerine göre düzenlenen yazılı borç belgelerini kapsayan hesaptır.
122 Alacak Senetleri Reeskontu (-): Bilanço gününde senetli alacakların tasarruf değeri ile değerlenmesini sağlamak amacıyla ayrılan ve bilançoda aktif karakterli olup negatif (indirim) olarak yer alan hesaptır.
124 Kazanılmamış Finansal Kiralama Faiz Gelirleri (-): Finansal kiralama işlemlerinde, toplam alacak tutarı ile kira ödemelerinin bugünkü değeri arasındaki farkı gösteren ve henüz dönem geliri olmamış tutarları izleyen hesaptır.
126 Verilen Depozito ve Teminatlar: Bir sözleşme veya işin yerine getirilmesi amacıyla üçüncü kişilere geri alınmak üzere verilen nakit veya benzeri değerlerin izlendiği, vadesine göre dönen veya duran varlıkta yer alan hesaptır.
127 Diğer Ticari Alacaklar: İşletmenin ticari faaliyetleri sonucu oluşan ancak alıcılar veya senetli alacaklar kapsamına girmeyen, henüz şüpheli hale gelmemiş gecikmiş alacakların izlendiği hesaptır.
128 Şüpheli Ticari Alacaklar: Ödeme süresi geçmiş, vadesi birkaç kez uzatılmış, protesto edilmiş veya dava/icra aşamasına intikal etmiş olan senetli ve senetsiz ticari alacakların toplandığı hesaptır.
129 Şüpheli Ticari Alacaklar Karşılığı (-): İhtiyatlılık ilkesi gereği, tahsili şüpheli hale gelen alacaklar için ayrılan ve gerçekleşmesi beklenen zararları gider yazarak alacağı net değeriyle gösteren düzenleyici hesaptır.
Hatır Senetleri: Gerçek bir mal veya hizmet satışına dayanmayan, işletmelerin sadece finansman ihtiyacını karşılamak amacıyla birbirlerine verdikleri ve uygulamada finansman senedi olarak da bilinen senetlerdir.
Kambiyo Senetleri: Türk Ticaret Kanunu'na göre düzenlenen, hakkın senede bağlı olduğu ve senetten ayrı ileri sürülemediği; poliçe, bono (emre muharrer senet) ve çekten oluşan kıymetli evraklardır.
131 Ortaklardan Alacaklar: İşletmenin esas faaliyet konusu dışındaki işlemler (ödünç verme vb.) nedeniyle ortaklarından olan ve en geç bir yıl içinde tahsili öngörülen alacaklarını kapsar.
135 Personelden Alacaklar: İşletme bünyesinde çalışan personel ve işçilerin, işletmeye olan çeşitli nedenlerden kaynaklanan (avans, ödünç vb.) ticari olmayan borçlarının izlendiği hesaptır.
120 Alıcılar: Mal ve hizmet satışından doğan senetsiz alacaklar.
121 Alacak Senetleri: Mal ve hizmet satışından doğan senede bağlı alacaklar.
128 Şüpheli Alacaklar: Vadesi geçmiş, dava veya icra aşamasına gelmiş alacaklar.
Hatır Senedi: Gerçek bir ticari ilişki olmadan sadece finansman amaçlı alınan senetler.
Şüpheli Ticari Alacaklar: Ödeme vadesi gelmiş ancak tahsili şüpheli hale gelmiş, 128 nolu hesapta izlenen ve karşılık ayrılabilen, işletmenin ticari faaliyetlerinden doğan alacaklardır.
Konusu Kalmayan Karşılıklar: Dönem sonunda saptanan karşılık tutarının mevcut karşılık hesabından az olması durumunda, aradaki farkın gelir kaydedildiği 644 nolu hesaptır.
Stoklar: İşletmenin satmak, üretimde kullanmak veya tüketmek amacıyla edindiği, bir yıl içinde nakde çevrilmesi öngörülen ilk madde, yarı mamul ve mamul gibi varlıklardır.
İlk Madde ve Malzeme: Üretimde veya işletme faaliyetlerinde kullanılmak üzere bulundurulan hammadde ve yardımcı maddelerin maliyet bedeliyle izlendiği 150 nolu stok hesabıdır.
Yarı Mamuller-Üretim: Henüz tam mamul haline gelmemiş ancak direkt işçilik ve genel üretim giderlerinden pay almış, üretim aşamasındaki varlıkların izlendiği 151 nolu hesaptır.
Mamuller: Sanayi işletmelerinde üretim süreci tamamlanmış, satışa hazır hale getirilerek ambarlara alınmış ürünlerin izlendiği 152 nolu stok hesabıdır.
Ticari Mallar: Herhangi bir değişikliğe tabi tutulmadan sadece satılmak amacıyla işletmeye alınan emtianın maliyet bedeli üzerinden takip edildiği 153 nolu hesaptır.
Aralıklı Sayım Yöntemi: Satılan malların maliyetinin her satışta değil, dönem sonunda yapılan fiziki envanter sonucuna göre topluca hesaplandığı mal hareketleri izleme yöntemidir.
Aralıksız Sayım Yöntemi: Her satış işleminden sonra satılan malın maliyetinin eş zamanlı olarak muhasebeleştirildiği ve stok miktarının sürekli takip edilebildiği yöntemdir.
Stok Değer Düşüklüğü Karşılığı: Doğal afet, bozulma veya teknolojik eskime gibi nedenlerle stokların piyasa değerinde oluşan düşüşleri karşılamak için 158 nolu hesapta ayrılan karşılıktır.
Verilen Sipariş Avansları: Yurt içinden veya dışından satın alınacak stoklar için yapılan ön ödemelerin mal teslimine kadar borç olarak izlendiği 159 nolu hesaptır.
Kasa İskontosu: Mal bedelinin vadesinden önce veya peşin ödenmesi nedeniyle satıcı tarafından yapılan ve net fatura bedeli üzerinden muhasebeleştirilen indirimdir.
Yansıtma Hesapları: 7 nolu grupta toplanan maliyet ve giderlerin, dönem sonunda 690 nolu kâr veya zarar hesabına devredilmesini sağlayan aracı hesaplardır.
Diğer Stoklar: Ana stok kalemleri kapsamına girmeyen, değeri düşük ürün, artık ve hurda gibi kalemlerin maliyet bedeliyle izlendiği 157 nolu hesap grubudur.
Şüpheli Ticari Alacak: Vadesi geldiği halde ödenmemiş ve tahsili şüpheli hale gelmiş ticari alacaklar.
Aralıklı Sayım Yöntemi: Satılan malların maliyetinin ancak dönem sonunda fiziki sayım yapılarak hesaplandığı yöntem.
Aralıksız Sayım Yöntemi: Her satış işleminden sonra satılan malın maliyetinin kaydedilerek stokların güncel tutulduğu yöntem.
Stok Değer Düşüklüğü: Doğal afet, bozulma veya teknolojik nedenlerle stokların piyasa değerinin maliyetinin altına düşmesi.
Mamul: İşletmenin kendi üretimi olan ve satışa hazır hale gelmiş ürünler.
Önemli Formüller
Perakende Satış Yöntemi ile Şüpheli Alacak Karşılığı
$Karşılık Tutarı = (\text{Ortalama Tahsil Edilememe Oranı}) \times \text{Değerleme Dönemi Vadeli Satışları}$
Ortalama Tahsil Edilememe Oranı: Bilanço gününden önceki iki hesap dönemindeki (Vadesinde Tahsil Edilemeyen Alacaklar / Toplam Vadeli Satışlar) oranlarının ortalamasıdır.
Örnek: Son iki yılın ortalama tahsil edilememe oranı %5 ise ve cari dönem vadeli satışları 1.000.000 TL ise, ayrılacak karşılık 50.000 TL'dir.
Şüpheli Alacak Zarar Fazlası
$Zarar Fazlası = (Toplam Alacak - Tahsilat) - Ayrılan Karşılık$
Toplam Alacak: Şüpheli hale gelen alacağın brüt tutarı
Tahsilat: Alacaktan nakden tahsil edilen kısım
Ayrılan Karşılık: Önceki dönemde 129 nolu hesaba kaydedilen tutar
Şüpheli Alacaklar ve Stokların Muhasebeleştirilmesi
Temel Kavramlar
Şüpheli Ticari Alacaklar: Ödeme vadesi gelmiş ancak tahsili şüpheli hale gelmiş, 128 nolu hesapta izlenen ve karşılık ayrılabilen, işletmenin ticari faaliyetlerinden doğan alacaklardır.
Konusu Kalmayan Karşılıklar: Dönem sonunda saptanan karşılık tutarının mevcut karşılık hesabından az olması durumunda, aradaki farkın gelir kaydedildiği 644 nolu hesaptır.
Stoklar: İşletmenin satmak, üretimde kullanmak veya tüketmek amacıyla edindiği, bir yıl içinde nakde çevrilmesi öngörülen ilk madde, yarı mamul ve mamul gibi varlıklardır.
İlk Madde ve Malzeme: Üretimde veya işletme faaliyetlerinde kullanılmak üzere bulundurulan hammadde ve yardımcı maddelerin maliyet bedeliyle izlendiği 150 nolu stok hesabıdır.
Önemli Formüller
Satılan Ticari Mallar Maliyeti (Aralıklı Sayım): $STMM = (Dönem Başı Stok + Dönem İçi Net Alışlar) - Dönem Sonu Stok$
Satılan Ticari Mallar Maliyeti (Aralıklı Sayım): $STMM = (DBS + Dönem İçi Net Alışlar) - Dönem Sonu Stok$
Tüm ders notlarına erişmek için ücretsiz kayıt olun
Şüpheli Alacaklar ve Stokların Muhasebeleştirilmesi • Stok Değer Düşüklüğü, Sipariş Avansları ve Mali Duran Varlıklar
Temel Kavramlar
Şüpheli Ticari Alacaklar: Ödeme vadesi gelmiş ancak tahsili şüpheli hale gelmiş, 128 nolu hesapta izlenen ve karşılık ayrılabilen, işletmenin ticari faaliyetlerinden doğan alacaklardır.
Konusu Kalmayan Karşılıklar: Dönem sonunda saptanan karşılık tutarının mevcut karşılık hesabından az olması durumunda, aradaki farkın gelir kaydedildiği 644 nolu hesaptır.
Stoklar: İşletmenin satmak, üretimde kullanmak veya tüketmek amacıyla edindiği, bir yıl içinde nakde çevrilmesi öngörülen ilk madde, yarı mamul ve mamul gibi varlıklardır.
İlk Madde ve Malzeme: Üretimde veya işletme faaliyetlerinde kullanılmak üzere bulundurulan hammadde ve yardımcı maddelerin maliyet bedeliyle izlendiği 150 nolu stok hesabıdır.
Önemli Formüller
Satılan Ticari Mallar Maliyeti (Aralıklı Sayım): $STMM = (Dönem Başı Stok + Dönem İçi Net Alışlar) - Dönem Sonu Stok$
Satılan Ticari Mallar Maliyeti (Aralıklı Sayım): $STMM = (DBS + Dönem İçi Net Alışlar) - Dönem Sonu Stok$
Tüm ders notlarına erişmek için ücretsiz kayıt olun
Stok Değer Düşüklüğü, Sipariş Avansları ve Mali Duran Varlıklar • Duran Varlıklar, İştirakler ve Amortisman Muhasebesi
Temel Kavramlar
Stok Değer Düşüklüğü Karşılığı: Doğal afet, bozulma veya teknolojik gelişmeler nedeniyle stokların fiziki veya ekonomik değerinde oluşan azalışları karşılamak üzere 158 nolu hesapta izlenen karşılıktır.
Dönemsellik Kavramı: Gider ve zararların gerçekleştikleri dönemde muhasebeleştirilerek, o dönemin hasılatı ile karşılaştırılmasını ve gerçeğe uygun kârın oluşmasını sağlayan temel ilkedir.
Verilen Sipariş Avansları: Mal veya hizmet siparişi için ödenen, karşılığı para olarak değil mal veya hizmet olarak geri alınan ve alacaklar grubunda yer almayan peşin ödemelerdir.
Duran Varlıklar: İşletme faaliyetlerinde bir yıldan uzun süre kullanılmak amacıyla edinilen, satılmak amacıyla alınmayan maddi, maddi olmayan veya mali nitelikli aktif değerlerdir.
Duran Varlıklar, İştirakler ve Amortisman Muhasebesi
Temel Kavramlar
Bağlı Menkul Kıymetler: İşletmenin diğer bir ortaklıktaki oy hakkı veya yönetime katılma hakkı %10'un altında olan hisse senetleri ile bir yıldan uzun vadeli menkul kıymetlerin izlendiği hesaptır.
İştirakler: İşletmenin diğer işletmelerdeki sermaye payının en az %10 ile en fazla %50 arasında olduğu ve yönetime katılma amacı güdülen ortaklık haklarını ifade eder.
Bağlı Ortaklıklar: İşletmenin başka bir ortaklıkta %50 oranından fazla oy hakkına veya yönetime katılma yetkisine sahip olduğu sermaye paylarının izlendiği hesap grubudur.
Maddi Duran Varlıklar: İşletme faaliyetlerinde kullanılmak üzere edinilen, fiziki varlığı bulunan ve tahmini yararlanma süresi bir yıldan fazla olan varlık kalemleri ile bunların amortismanlarını kapsar.
Duran Varlıklar, İştirakler ve Amortisman Muhasebesi • Duran Varlık Amortisman Yöntemleri ve Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar
Temel Kavramlar
Bağlı Menkul Kıymetler: İşletmenin diğer bir ortaklıktaki oy hakkı veya yönetime katılma hakkı %10'un altında olan hisse senetleri ile bir yıldan uzun vadeli menkul kıymetlerin izlendiği hesaptır.
İştirakler: İşletmenin diğer işletmelerdeki sermaye payının en az %10 ile en fazla %50 arasında olduğu ve yönetime katılma amacı güdülen ortaklık haklarını ifade eder.
Bağlı Ortaklıklar: İşletmenin başka bir ortaklıkta %50 oranından fazla oy hakkına veya yönetime katılma yetkisine sahip olduğu sermaye paylarının izlendiği hesap grubudur.
Maddi Duran Varlıklar: İşletme faaliyetlerinde kullanılmak üzere edinilen, fiziki varlığı bulunan ve tahmini yararlanma süresi bir yıldan fazla olan varlık kalemleri ile bunların amortismanlarını kapsar.
Duran Varlık Amortisman Yöntemleri ve Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar • Mali Borçlar ve Ticari Borçlar Muhasebesi
Temel Kavramlar
Amortisman Matrahı: Duran varlıkların elde edilme (iktisap) maliyetidir; amortisman hesaplamalarında temel alınan ve üzerinden gider ayrılan ana tutarı ifade eder.
Kalıntı (Hurda) Değer: Duran varlıkların hizmet süreleri sonunda sahip olacağı tahmin edilen değerdir; çok küçük veya tahmini zorsa hesaplamalarda dikkate alınmayabilir.
Şerefiye İtfası: Vergi mevzuatına göre şerefiye ile kuruluş ve örgütlenme giderlerinin kayıtlı değerleri üzerinden eşit tutarlarda ve beş yıl içinde itfa edilmesidir.
Özel Maliyet Bedelleri: Kiralanan varlıklar için yapılan harcamaların kira süresine göre eşit yüzdelerle itfa edilmesidir; kira bitmeden boşaltılırsa kalan tutar tek seferde gider yazılır.
Banka Kredileri (300): Bankalardan sağlanan kısa vadeli nakdi kredilerin izlendiği hesaptır; yabancı para cinsinden krediler dönem sonunda kur değerlemesine tabi tutularak TL karşılıkları güncellenir.
Nazım Hesaplar: İşletmenin mülkiyetinde olmayan ancak teminata verilen senet veya mallar gibi risk ve sorumluluk içeren unsurların bilanço dışında izlendiği hesap grubudur.
Kredi Marjı: Bankaların teminat olarak alınan varlığın değerinin tamamı yerine belirli bir oranını (örneğin %25 marj ile %75'ini) kredi olarak kullandırması işlemidir.
Gider Tahakkukları (381): Dönemsellik ilkesi gereği, vadesi henüz gelmemiş ancak cari döneme ait olan faiz ve benzeri giderlerin pasifte bekletildiği geçici hesaptır.
Önemli Formüller
Dönem Sonu Faiz Tahakkuku: $F = (Anapara \times Gün \times Faiz Oranı) / 36.500$
Yabancı Para Değerleme Farkı: $KF = Yabancı Para Tutarı \times (Dönem Sonu Kuru - İşlem Tarihi Kuru)$
Tüm ders notlarına erişmek için ücretsiz kayıt olun
Mali Borçlar ve Ticari Borçlar Muhasebesi • Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar: Borçlar, Karşılıklar ve Dönem Ayırıcı Hesaplar
Temel Kavramlar
Banka Kredileri (300): Bankalardan sağlanan kısa vadeli nakdi kredilerin izlendiği hesaptır; yabancı para cinsinden krediler dönem sonunda kur değerlemesine tabi tutularak TL karşılıkları güncellenir.
Nazım Hesaplar: İşletmenin mülkiyetinde olmayan ancak teminata verilen senet veya mallar gibi risk ve sorumluluk içeren unsurların bilanço dışında izlendiği hesap grubudur.
Kredi Marjı: Bankaların teminat olarak alınan varlığın değerinin tamamı yerine belirli bir oranını (örneğin %25 marj ile %75'ini) kredi olarak kullandırması işlemidir.
Gider Tahakkukları (381): Dönemsellik ilkesi gereği, vadesi henüz gelmemiş ancak cari döneme ait olan faiz ve benzeri giderlerin pasifte bekletildiği geçici hesaptır.
Önemli Formüller
Dönem Sonu Faiz Tahakkuku: $F = (Anapara \times Gün \times Faiz Oranı) / 36.500$
Yabancı Para Değerleme Farkı: $KF = Yabancı Para Tutarı \times (Dönem Sonu Kuru - İşlem Tarihi Kuru)$
Tüm ders notlarına erişmek için ücretsiz kayıt olun
Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar: Borçlar, Karşılıklar ve Dönem Ayırıcı Hesaplar • Kısa ve Uzun Vadeli Yabancı Kaynaklar Muhasebe İşlemleri
Temel Kavramlar
Reeskont Faiz Gelirleri: Dönem sonunda borç senetlerinin tasarruf değeriyle değerlenmesini sağlamak amacıyla hesaplanan ve izleyen dönemde gider kaydıyla kapatılması gereken değer düzeltme tutarıdır.
Alınan Depozito ve Teminatlar: Üçüncü kişilerin taahhütlerini yerine getirmelerini sağlamak amacıyla nakit olarak alınan ve mukayyet değeriyle değerlenen, yabancı paralı ise dönem sonu kuruyla güncellenen borçlardır.
Nazım Hesaplar: Teminat olarak alınan menkul kıymet, senet veya emtia gibi nakit dışı değerlerin, bilanço dışı yükümlülük takibi amacıyla kaydedildiği hesap grubudur.
Ortaklara Borçlar: İşletmenin esas faaliyet konusu dışındaki işlemleri nedeniyle ortaklarına olan senetli veya senetsiz borçlarını kapsar; ticari nitelikli borçlar ise bu hesapta değil ticari borçlarda izlenir.
Önemli Formüller
İç İskonto Yöntemiyle Reeskont Hesaplaması: $Reeskont = \frac{a \cdot n \cdot t}{36.500 + (n \cdot t)}$
İç İskonto Reeskont Formülü: $R = \frac{A \cdot n \cdot t}{36.500 + (n \cdot t)}$
Tüm ders notlarına erişmek için ücretsiz kayıt olun
Kısa ve Uzun Vadeli Yabancı Kaynaklar Muhasebe İşlemleri • Uzun Vadeli Yabancı Kaynaklar ve Özkaynaklar Muhasebe Notları
Temel Kavramlar
373 Maliyet Giderleri Karşılığı: Aylık maliyetlere yüklenecek tahmini gider karşılıklarının izlendiği, kesin tutarlar belli olduğunda borç kaydedilerek kapatılan bir pasif hesabıdır.
380 Gelecek Aylara Ait Gelirler: Peşin tahsil edilen ancak gelecek bilanço dönemlerine ait olan, bir yıldan kısa süreli gelirlerin dönemsellik gereği bekletildiği hesaptır.
381 Gider Tahakkukları: Cari döneme ait olup ödemesi gelecek aylarda yapılacak, kesinlikle belgeye dayalı ve tutarı net olarak bilinen giderlerin izlendiği hesaptır.
391 Hesaplanan KDV: Teslim edilen mal veya hizmetler üzerinden hesaplanan vergilerin izlendiği, dönem sonunda indirilecek ve devreden KDV ile karşılaştırılan hesaptır.
Önemli Formüller
Günlük Faiz Tahakkuku Hesaplaması: $(Anapara \times Gün \times Faiz Oranı) / 36.500$
KDV Mahsup ve Ödenecek Vergi Hesaplaması: $391 - (191 + 190) = 360$
Tüm ders notlarına erişmek için ücretsiz kayıt olun
Uzun Vadeli Yabancı Kaynaklar ve Özkaynaklar Muhasebe Notları
Temel Kavramlar
420 Satıcılar Hesabı: İşletmenin ana faaliyet konusuyla ilgili mal ve hizmet alımlarından doğan, vadesi bir yılı aşan senetsiz ticari borçların izlendiği hesaptır.
421 Borç Senetleri: İşletmenin ana faaliyeti kapsamında imzaladığı bonolar ile kabul ettiği poliçelerin nominal tutarlarının izlendiği, vadesi bir yıldan uzun borçlardır.
426 Alınan Depozito ve Teminatlar: Üçüncü kişilerin bir işi yapmalarını veya geri vermeleri gereken bir değeri güvence altına almak için nakit olarak alınan uzun vadeli tutarlardır.
Uzun Vadeli Yabancı Kaynaklar ve Özkaynaklar Muhasebe Notları • Öz Kaynaklar, Yedekler ve Gelir Tablosu Hesapları
Temel Kavramlar
420 Satıcılar Hesabı: İşletmenin ana faaliyet konusuyla ilgili mal ve hizmet alımlarından doğan, vadesi bir yılı aşan senetsiz ticari borçların izlendiği hesaptır.
421 Borç Senetleri: İşletmenin ana faaliyeti kapsamında imzaladığı bonolar ile kabul ettiği poliçelerin nominal tutarlarının izlendiği, vadesi bir yıldan uzun borçlardır.
426 Alınan Depozito ve Teminatlar: Üçüncü kişilerin bir işi yapmalarını veya geri vermeleri gereken bir değeri güvence altına almak için nakit olarak alınan uzun vadeli tutarlardır.
Öz Kaynaklar, Yedekler ve Gelir Tablosu Hesapları • Gelir Tablosu Hesapları ve Muhasebe Kayıt Esasları
Temel Kavramlar
Sermaye (500): İşletmeye tahsis edilen veya ana sözleşmede yer alan tescil edilmiş tutardır; kayıtlı sermaye sisteminde çıkarılmış sermayeyi gösterir.
Ödenmemiş Sermaye (501): Ortakların taahhüt edip henüz yerine getirmediği sermaye kısmını gösteren, 500 nolu hesabın değerini düşüren aktif karakterli düzenleyici hesaptır.
Hisse Senedi İhraç Primleri (520): Yeni çıkarılan hisse senetlerinin nominal değerinden daha yüksek bir bedelle satılması sonucu oluşan emisyon primlerinin izlendiği sermaye yedeğidir.
Hisse Senedi İptal Karları (521): Taahhüdünü yerine getirmeyen ortağın iptal edilen paylarından elde edilen hasılatın, noksanlıklar kapatıldıktan sonra kalan kısmını ifade eder.
Önemli Formüller
I. Tertip Yedek Akçe Üst Sınırı: $Sermaye \times 0.20$
I. Tertip Yedek Akçe Yıllık Tutarı: $Safi Kar \times 0.05$
Tüm ders notlarına erişmek için ücretsiz kayıt olun
Gelir Tablosu Hesapları ve Muhasebe Kayıt Esasları • Dönem Sonu İşlemleri, Envanter ve Sonuç Hesaplarının Kapatılması
Temel Kavramlar
610 Satıştan İadeler: Satılan malın kısmen veya tamamen iade edilmesi durumunda iade bedelinin borç kaydedildiği, dönem sonunda 690 nolu hesaba devredilerek kapatılan hesaptır.
Kasa İskontosu: Kredili satışlarda alıcının mal bedelini belirlenen vadeden önce ödemesi nedeniyle, yapılan peşin ödeme karşılığında alıcıya sağlanan belirli oranlı indirimdir.
Miktar İskontosu: Alıcının belirlenmiş miktarları veya tutarları aşan alışlarda bulunarak satıcının mal sürümüne katkıda bulunması nedeniyle kendisine yapılan indirim türüdür.
Aralıklı Envanter Yöntemi: Dönem içinde maliyet kaydı yapılmayan, dönem sonunda fiili sayım sonucu ile stok hesaplarının karşılaştırılarak maliyetin tek bir maddede hesaplandığı yöntemdir.
Dönem Sonu İşlemleri, Envanter ve Sonuç Hesaplarının Kapatılması
Temel Kavramlar
671 Önceki Dönem Gelir ve Kârları: Cari dönemden önceki dönemlere ait olup, hata veya unutulma nedeniyle ilgili dönem mali tablolarına yansıtılmayan tutarların izlendiği ve dönem sonunda 690 hesaba devredilen hesaptır.
680 Çalışmayan Kısım Gider ve Zararları: Üretim işletmelerinde direkt işçilik ve genel üretim giderlerinden, çalışılmayan süreye veya kısımlara isabet eden giderlerin 721 ve 731 yansıtma hesapları karşılığında izlendiği hesaptır.
690 Dönem Kârı veya Zararı: Dönem sonunda tüm gelir ve gider hesaplarının aktarıldığı, alacak kalanı vermesi durumunda vergi öncesi kârı, borç kalanı vermesi durumunda ise vergi öncesi zararı gösteren ana sonuç hesabıdır.
691 Dönem Kârı Vergi ve Diğer Yasal Yükümlülük Karşılıkları: Dönem kârı üzerinden hesaplanan vergi ve yasal yükümlülüklerin hem gelir tablosunda indirim unsuru hem de bilançoda borç olarak izlenmesini sağlayan, 370 hesap ile karşılıklı çalışan hesaptır.
Önemli Formüller
Mizan ve Günlük Defter Eşitliği: $GDT = BT = AT$
Mizan Kalan Eşitliği: $BK = AK$
Tüm ders notlarına erişmek için ücretsiz kayıt olun
Dönem Sonu İşlemleri, Envanter ve Sonuç Hesaplarının Kapatılması • TTK ve Finansal Raporlama Standartları (TMS, BOBİ FRS, KÜMİ FRS)
Temel Kavramlar
671 Önceki Dönem Gelir ve Kârları: Cari dönemden önceki dönemlere ait olup, hata veya unutulma nedeniyle ilgili dönem mali tablolarına yansıtılmayan tutarların izlendiği ve dönem sonunda 690 hesaba devredilen hesaptır.
680 Çalışmayan Kısım Gider ve Zararları: Üretim işletmelerinde direkt işçilik ve genel üretim giderlerinden, çalışılmayan süreye veya kısımlara isabet eden giderlerin 721 ve 731 yansıtma hesapları karşılığında izlendiği hesaptır.
690 Dönem Kârı veya Zararı: Dönem sonunda tüm gelir ve gider hesaplarının aktarıldığı, alacak kalanı vermesi durumunda vergi öncesi kârı, borç kalanı vermesi durumunda ise vergi öncesi zararı gösteren ana sonuç hesabıdır.
691 Dönem Kârı Vergi ve Diğer Yasal Yükümlülük Karşılıkları: Dönem kârı üzerinden hesaplanan vergi ve yasal yükümlülüklerin hem gelir tablosunda indirim unsuru hem de bilançoda borç olarak izlenmesini sağlayan, 370 hesap ile karşılıklı çalışan hesaptır.
Önemli Formüller
Mizan ve Günlük Defter Eşitliği: $GDT = BT = AT$
Mizan Kalan Eşitliği: $BK = AK$
Tüm ders notlarına erişmek için ücretsiz kayıt olun
TTK ve Finansal Raporlama Standartları (TMS, BOBİ FRS, KÜMİ FRS) • Finansal Raporlama Çerçevesi, Kullanıcılar ve Niteliksel Özellikler
Temel Kavramlar
İşletmenin Sürekliliği: İşletme ömrünün sınırsız kabul edilmesi ve faaliyetlerin herhangi bir zaman sınırlaması olmaksızın devam edeceği varsayımıdır; bu kavram maliyet esaslı değerlemenin temelini oluşturur.
Dönemsellik: Sınırsız kabul edilen işletme ömrünün belirli dönemlere bölünmesi ve her dönemin faaliyet sonuçlarının diğer dönemlerden bağımsız olarak saptanması ilkesidir.
Tam Açıklama: Finansal tabloların, kullanıcıların doğru karar vermelerine yardımcı olacak ölçüde yeterli, açık ve anlaşılır olması; hiçbir önemli bilginin gizlenmemesi gerekliliğidir.
Kamu Gözetimi Kurumu (KGK): 660 Sayılı KHK ile kurulan, Türkiye'de uluslararası standartlarla uyumlu muhasebe ve denetim standartlarını oluşturma, yayımlama ve denetleme yetkisine sahip kamu tüzel kişisidir.
Önemli Formüller
Kar Marjlı Satış Tutarı Hesaplaması: $Satış Tutarı = Maliyet + (Maliyet \times Kar Marjı)$
BOBİ FRS Eliminasyonsuz Eşik Değer Artırımı: $Yeni Eşik Değer = Standart Eşik Değer \times 1,20$
Tüm ders notlarına erişmek için ücretsiz kayıt olun
Finansal Raporlama Çerçevesi, Kullanıcılar ve Niteliksel Özellikler • Finansal Tablo Ölçüm Esasları ve Raporlama Standartları
Temel Kavramlar
TFRS (Türkiye Finansal Raporlama Standartları): Kamu yararını ilgilendiren kuruluşların finansal tablolarını hazırlarken uymakla yükümlü oldukları, uluslararası IFRS standartları ile tam uyumlu raporlama çerçevesidir.
BOBİ FRS: Bağımsız denetime tabi olup TFRS uygulamayan işletmelerin finansal tablolarını hazırlarken esas aldıkları, Büyük ve Orta Boy İşletmeler için hazırlanan finansal raporlama standardıdır.
KÜMİ FRS: Bağımsız denetime tabi olmayan ve ihtiyari olarak TFRS veya BOBİ FRS seçmeyen gerçek ve tüzel kişilerin TTK uyarınca uygulamak zorunda olduğu Küçük ve Mikro İşletmeler standardıdır.
Asli Kullanıcılar: İşletmeden doğrudan özel bilgi talep etme gücü olmayan ve ihtiyaç duydukları finansal bilgi için genel amaçlı raporlara güvenmek zorunda olan mevcut ve potansiyel yatırımcılar ile borç verenlerdir.
Önemli Formüller
Net Gerçekleşebilir Değer: $NGD = TSF - (TTG + TSG)$
Stok Maliyeti: $SM = SAM + DM + DM_d$
Tüm ders notlarına erişmek için ücretsiz kayıt olun
Finansal Tablo Ölçüm Esasları ve Raporlama Standartları
Temel Kavramlar
Tarihi Maliyet: Varlıkların elde edildikleri tarihte ödenen nakit tutarı veya borçların kapatılması için normal faaliyetlerde gereken nakit benzerlerinin tutarı ile ölçümlenmesidir.
Gerçeğe Uygun Değer: Piyasa katılımcıları arasında ölçüm tarihinde gerçekleşen olağan bir işlemde, bir varlığın satışından elde edilecek veya bir yükümlülüğün devrinde ödenecek fiyattır.
Kullanım Değeri: İşletmenin bir varlığı mevcut kullanımıyla ve nihai olarak elden çıkarmasıyla elde etmeyi beklediği nakit akışlarının veya ekonomik faydaların bugünkü değerini ifade eder.
İfa Değeri: İşletmenin bir yükümlülüğü yerine getirmesi sürecinde devretmek zorunda kalacağını öngördüğü nakit veya diğer ekonomik kaynakların bugünkü değerini temsil eden ölçüm esasıdır.
Önemli Formüller
Net Gerçekleşebilir Değer: $NGD = TSF - (TTG + TSG)$
Stok Maliyeti: $SM = SAM + DM + DM_d$
Tüm ders notlarına erişmek için ücretsiz kayıt olun
Finansal Tablo Ölçüm Esasları ve Raporlama Standartları • Muhasebe Standartları: Stoklar, Finansal Araçlar ve Duran Varlıklar
Temel Kavramlar
Tarihi Maliyet: Varlıkların elde edildikleri tarihte ödenen nakit tutarı veya borçların kapatılması için normal faaliyetlerde gereken nakit benzerlerinin tutarı ile ölçümlenmesidir.
Gerçeğe Uygun Değer: Piyasa katılımcıları arasında ölçüm tarihinde gerçekleşen olağan bir işlemde, bir varlığın satışından elde edilecek veya bir yükümlülüğün devrinde ödenecek fiyattır.
Kullanım Değeri: İşletmenin bir varlığı mevcut kullanımıyla ve nihai olarak elden çıkarmasıyla elde etmeyi beklediği nakit akışlarının veya ekonomik faydaların bugünkü değerini ifade eder.
İfa Değeri: İşletmenin bir yükümlülüğü yerine getirmesi sürecinde devretmek zorunda kalacağını öngördüğü nakit veya diğer ekonomik kaynakların bugünkü değerini temsil eden ölçüm esasıdır.
Önemli Formüller
Net Gerçekleşebilir Değer: $NGD = TSF - (TTG + TSG)$
Stok Maliyeti: $SM = SAM + DM + DM_d$
Tüm ders notlarına erişmek için ücretsiz kayıt olun
Muhasebe Standartları: Stoklar, Finansal Araçlar ve Duran Varlıklar • TMS/TFRS Uygulamaları ve Sermaye Piyasasında Finansal Raporlama Esasları
Temel Kavramlar
Net Gerçekleşebilir Değer: İşin normal akışı içinde tahmini satış fiyatından, tahmini tamamlama ve satışın gerçekleştirilmesi için gerekli tahmini giderlerin indirilmesiyle bulunan tutardır.
Yan Ürünler: Üretim sürecinde ana ürünle birlikte oluşan, genellikle önemsiz olan ve net gerçekleşebilir değeri üzerinden ölçülerek ana ürün maliyetinden indirilen ürünlerdir.
Önemli Etki: Yatırım yapılan işletmenin oy hakkının %20 veya daha fazlasına sahip olunmasıyla ortaya çıkan ve aksi kanıtlanmadıkça iştirak ilişkisini belirleyen güçtür.
Özkaynak Yöntemi: İştirak veya iş ortaklığı yatırımının başlangıçta maliyetle kaydedilip, sonrasında yatırımcının kâr/zarar payına göre defter değerinin güncellendiği değerleme yöntemidir.
Önemli Formüller
Net Gerçekleşebilir Değer (Ticari Mallar): $NGD = Tahmini Satış Fiyatı - Tahmini Satış Giderleri$
Perakende Yöntemiyle Maliyet Ölçümü: $Maliyet = Stokların Satış Değeri - Brüt Kâr Marjı$
Tüm ders notlarına erişmek için ücretsiz kayıt olun
TMS/TFRS Uygulamaları ve Sermaye Piyasasında Finansal Raporlama Esasları
Temel Kavramlar
Devlet Teşvikleri: İşletmenin faaliyetleriyle ilgili belirli şartları karşılaması karşılığında yapılan kaynak transferleridir; makul değer atfedilemeyen yardımları ve vergi avantajlarını kapsamaz.
Özellikli Varlıklar: Amaçlanan kullanıma veya satışa hazır duruma getirilebilmesi zorunlu olarak uzun bir süreyi gerektiren, borçlanma maliyetleri maliyetine dahil edilebilen varlıklardır.
Geri Kazanılabilir Tutar: Bir varlığın satış maliyetleri düşülmüş gerçeğe uygun değeri ile kullanım değerinden yüksek olanıdır; varlıklar bu tutarın üzerinde bir değerle bilançoda taşınamaz.
Nakit Yaratan Birim: Diğer varlıklardan büyük ölçüde bağımsız nakit girişi sağlayan en küçük tanımlanabilir varlık grubudur; bireysel varlık için geri kazanılabilir tutar belirlenemediğinde kullanılır.
Önemli Formüller
Geri Kazanılabilir Tutar: $Max(\text{Satış Maliyetleri Düşülmüş Gerçeğe Uygun Değer}, \text{Kullanım Değeri})$
Değer Düşüklüğü Zararı: $\text{Defter Değeri} - \text{Geri Kazanılabilir Tutar}$
Tüm ders notlarına erişmek için ücretsiz kayıt olun
TMS/TFRS Uygulamaları ve Sermaye Piyasasında Finansal Raporlama Esasları • Finansal Raporlama Esasları ve Bağımsız Denetim Çerçevesi
Temel Kavramlar
Devlet Teşvikleri: İşletmenin faaliyetleriyle ilgili belirli şartları karşılaması karşılığında yapılan kaynak transferleridir; makul değer atfedilemeyen yardımları ve vergi avantajlarını kapsamaz.
Özellikli Varlıklar: Amaçlanan kullanıma veya satışa hazır duruma getirilebilmesi zorunlu olarak uzun bir süreyi gerektiren, borçlanma maliyetleri maliyetine dahil edilebilen varlıklardır.
Geri Kazanılabilir Tutar: Bir varlığın satış maliyetleri düşülmüş gerçeğe uygun değeri ile kullanım değerinden yüksek olanıdır; varlıklar bu tutarın üzerinde bir değerle bilançoda taşınamaz.
Nakit Yaratan Birim: Diğer varlıklardan büyük ölçüde bağımsız nakit girişi sağlayan en küçük tanımlanabilir varlık grubudur; bireysel varlık için geri kazanılabilir tutar belirlenemediğinde kullanılır.
Önemli Formüller
Geri Kazanılabilir Tutar: $Max(\text{Satış Maliyetleri Düşülmüş Gerçeğe Uygun Değer}, \text{Kullanım Değeri})$
Değer Düşüklüğü Zararı: $\text{Defter Değeri} - \text{Geri Kazanılabilir Tutar}$
Tüm ders notlarına erişmek için ücretsiz kayıt olun
Finansal Raporlama Esasları ve Bağımsız Denetim Çerçevesi • Bağımsız Denetimin Temelleri, Türleri ve Planlama Süreci
Temel Kavramlar
TMS/TFRS: İşletmelerin finansal tablolarının hazırlanmasında KGK tarafından yayımlanan ve uygulama birliğini sağlamayı amaçlayan Türkiye Muhasebe ve Finansal Raporlama Standartlarıdır.
Ara Dönem Finansal Rapor: Borsada işlem gören işletmeler ile yatırım kuruluşlarının 3, 6 ve 9 aylık dönemler itibarıyla hazırlamakla yükümlü oldukları, finansal durumlarını özetleyen rapor setidir.
Sorumluluk Beyanı: Finansal raporların incelendiğini ve gerçeğe aykırı veya yanıltıcı bir eksiklik içermediğini teyit eden, yönetim kurulu ve genel müdür tarafından imzalanan resmi belgedir.
Sermaye Piyasası Muhasebe Defteri: Yasal defterler ile SPK mevzuatına uygun tablolar arasındaki ilişkiyi kurmak ve düzeltme kayıtlarını takip etmek amacıyla elektronik veya yazılı tutulan yardımcı defterdir.
Tüm ders notlarına erişmek için ücretsiz kayıt olun
Bağımsız Denetimin Temelleri, Türleri ve Planlama Süreci
Temel Kavramlar
Vekâlet Teorisi: Asil (principal) adına vekilin (agent) bir hizmeti ücret karşılığı yürütmesini ve bu süreçteki bilgi asimetrisi ile çıkar çatışmalarını inceleyen temel teoridir.
Asil-Vekil Problemi: Asilin, vekilin işlemleri ve çabası hakkında tam bilgi sahibi olmaması veya bilgi maliyetinin yüksekliği nedeniyle ortaya çıkan ahlaki tehlike durumudur.
Bağımsız Denetim (SPK): Finansal tablo ve bilgilerin standartlara uygunluğu hususunda makul güvence sağlamak amacıyla tekniklerin uygulanıp değerlendirilerek rapora bağlanmasıdır.
Finansal Tablo Denetimi: İşletme tablolarının Genel Kabul Görmüş Muhasebe İlkeleri'ne uygunluğunun, yatırımcı ve kredi verenler gibi dış kullanıcılar için sistematik olarak incelenmesidir.
Tüm ders notlarına erişmek için ücretsiz kayıt olun
Bağımsız Denetimin Temelleri, Türleri ve Planlama Süreci • Bağımsız Denetimde Risk Değerlemesi, Kanıt Toplama ve Raporlama Süreçleri
Temel Kavramlar
Vekâlet Teorisi: Asil (principal) adına vekilin (agent) bir hizmeti ücret karşılığı yürütmesini ve bu süreçteki bilgi asimetrisi ile çıkar çatışmalarını inceleyen temel teoridir.
Asil-Vekil Problemi: Asilin, vekilin işlemleri ve çabası hakkında tam bilgi sahibi olmaması veya bilgi maliyetinin yüksekliği nedeniyle ortaya çıkan ahlaki tehlike durumudur.
Bağımsız Denetim (SPK): Finansal tablo ve bilgilerin standartlara uygunluğu hususunda makul güvence sağlamak amacıyla tekniklerin uygulanıp değerlendirilerek rapora bağlanmasıdır.
Finansal Tablo Denetimi: İşletme tablolarının Genel Kabul Görmüş Muhasebe İlkeleri'ne uygunluğunun, yatırımcı ve kredi verenler gibi dış kullanıcılar için sistematik olarak incelenmesidir.
Önemli Formüller
Denetim Riski Modeli: $DR = Doğal Risk imes Kontrol Riski imes Tespit Riski$
Tüm ders notlarına erişmek için ücretsiz kayıt olun
Bağımsız Denetimde Risk Değerlemesi, Kanıt Toplama ve Raporlama Süreçleri • Denetim Riski Modeli, Önemlilik ve Denetim Kanıtları
Temel Kavramlar
Doğal Risk: İç kontrolün olmadığı varsayımı altında, bir hesap bakiyesinin veya açıklamanın tek başına veya diğerleriyle birleştiğinde önemli bir yanlışlık içerme duyarlılığıdır.
Kontrol Riski: İşletmenin iç kontrol sisteminin önemli bir yanlışlığı zamanında önleyememesi, tespit edememesi veya düzeltememesi ihtimalini ifade eden risk türüdür.
Önemli Yanlış Beyan Riski: Uluslararası Denetim Standartları'na göre doğal risk ve kontrol riskinin birleşiminden oluşan, denetim öncesi mevcut olan risk seviyesidir.
Tespit Riski: Denetçinin uyguladığı prosedürlerin, mevcut olan önemli bir yanlışlığı ortaya çıkaramaması ihtimalidir ve diğer risk unsurlarından doğrudan etkilenir.
Önemli Formüller
Denetim Riski Modeli: $DR = Doğal Risk imes Kontrol Riski imes Tespit Riski$
Denetim Riski Modeli, Önemlilik ve Denetim Kanıtları
Temel Kavramlar
Doğal Risk: İşletmenin faaliyet yapısı, endüstriyel faktörler veya işlemin özelliğinden kaynaklanan, iç kontroller dikkate alınmadan önce finansal tablolarda önemli hata oluşma ihtimalidir.
Kontrol Riski: İşletmenin iç kontrol yapısının, tolere edilebilir seviyenin üzerindeki önemli yanlışlıkları zamanında önleyememesi veya ortaya çıkarıp düzeltememesi ihtimalini ifade eder.
Tespit Riski: Denetçinin uyguladığı prosedürlerin finansal tablolardaki önemli yanlışlıkları ortaya çıkaramaması ihtimalidir; bu risk diğer risk unsurlarından doğrudan etkilenen bir fonksiyondur.
Kabul Edilebilir Denetim Riski: Denetçinin finansal tablolarda önemli yanlışlıklar bulunduğu halde olumlu görüş bildirmeyi kabul ettiği risk seviyesidir ve denetim sürecinin başında belirlenir.
Denetim Riski Modeli, Önemlilik ve Denetim Kanıtları • Bağımsız Denetim Standartları, Kanuni Düzenlemeler ve Denetim Kanıtları
Temel Kavramlar
Doğal Risk: İşletmenin faaliyet yapısı, endüstriyel faktörler veya işlemin özelliğinden kaynaklanan, iç kontroller dikkate alınmadan önce finansal tablolarda önemli hata oluşma ihtimalidir.
Kontrol Riski: İşletmenin iç kontrol yapısının, tolere edilebilir seviyenin üzerindeki önemli yanlışlıkları zamanında önleyememesi veya ortaya çıkarıp düzeltememesi ihtimalini ifade eder.
Tespit Riski: Denetçinin uyguladığı prosedürlerin finansal tablolardaki önemli yanlışlıkları ortaya çıkaramaması ihtimalidir; bu risk diğer risk unsurlarından doğrudan etkilenen bir fonksiyondur.
Kabul Edilebilir Denetim Riski: Denetçinin finansal tablolarda önemli yanlışlıklar bulunduğu halde olumlu görüş bildirmeyi kabul ettiği risk seviyesidir ve denetim sürecinin başında belirlenir.
Bağımsız Denetim Standartları, Kanuni Düzenlemeler ve Denetim Kanıtları • Bağımsız Denetim Standartları, Etik İlkeler ve Uygulama Esasları
Temel Kavramlar
Yeterlilik: Denetim kanıtının miktarını ifade eden ölçüttür; risk değerlendirmesi arttıkça ihtiyaç duyulan kanıt miktarı artarken, kanıt kalitesi arttıkça azalabilir.
Uygunluk: Denetim kanıtının kalitesini, yani denetçi görüşünün temelini oluşturan sonuçların desteklenmesindeki ihtiyaca uygunluğunu ve güvenilirliğini ifade eden ölçüttür.
Denetim Riski: Finansal tablolarda önemli yanlışlıklar bulunmasına rağmen denetçinin bu tablolar hakkında olumlu (uygun olmayan) görüş bildirme olasılığını ifade eder.
Önemlilik: Finansal tablo kullanıcılarının kararlarını etkileyebilecek olan, net satışlar veya kâr gibi kalemlerin belirli bir yüzdesi üzerinden hesaplanan eşik değerdir.
Bağımsız Denetim Standartları, Etik İlkeler ve Uygulama Esasları
Temel Kavramlar
KAYİK (Kamu Yararını İlgilendiren Kuruluşlar): Hacimleri ve çalışan sayıları nedeniyle kamuoyunu ilgilendiren, BDDK'ya tabi tasarruf finansmanı şirketlerini de kapsayan ve denetimi sadece denetim kuruluşlarınca yapılabilen kuruluşlardır.
Kilit Yönetici: Yönetim organı üyeleri dahil, şirketin faaliyetlerini planlama, yönetme veya kontrol etme yetki ve sorumluluğuna doğrudan veya dolaylı sahip olan gerçek kişilerdir.
Sorumlu Denetçi: Belirli bir bağımsız denetim faaliyetinin yürütülmesinden sorumlu tutulan ve denetim raporunu denetimi üstlenen kuruluş adına imzalamaya yetkili kılınan bağımsız denetçidir.
Türkiye Denetim Standartları (TDS): 660 sayılı KHK uyarınca yürürlüğe konan, bilgi sistemleri ve sürdürülebilirlik denetimi dahil uluslararası standartlarla uyumlu etik, kalite ve denetim kuralları bütünüdür.
Önemli Formüller
Bağımsız Denetim Riski Fonksiyonu: $BR = ÖYR \times TR$
Tüm ders notlarına erişmek için ücretsiz kayıt olun
Bağımsız Denetim Standartları, Etik İlkeler ve Uygulama Esasları • Bağımsız Denetim Riskleri, Unvanlar ve Etik İlkeler
Temel Kavramlar
KAYİK (Kamu Yararını İlgilendiren Kuruluşlar): Hacimleri ve çalışan sayıları nedeniyle kamuoyunu ilgilendiren, BDDK'ya tabi tasarruf finansmanı şirketlerini de kapsayan ve denetimi sadece denetim kuruluşlarınca yapılabilen kuruluşlardır.
Kilit Yönetici: Yönetim organı üyeleri dahil, şirketin faaliyetlerini planlama, yönetme veya kontrol etme yetki ve sorumluluğuna doğrudan veya dolaylı sahip olan gerçek kişilerdir.
Sorumlu Denetçi: Belirli bir bağımsız denetim faaliyetinin yürütülmesinden sorumlu tutulan ve denetim raporunu denetimi üstlenen kuruluş adına imzalamaya yetkili kılınan bağımsız denetçidir.
Türkiye Denetim Standartları (TDS): 660 sayılı KHK uyarınca yürürlüğe konan, bilgi sistemleri ve sürdürülebilirlik denetimi dahil uluslararası standartlarla uyumlu etik, kalite ve denetim kuralları bütünüdür.
Önemli Formüller
Bağımsız Denetim Riski Fonksiyonu: $BR = ÖYR \times TR$
Bağımsız Denetim Riski Fonksiyonu: $Bağımsız Denetim Riski = f(Önemli Yanlışlık Riski \times Tespit Edememe Riski)$
Tüm ders notlarına erişmek için ücretsiz kayıt olun
Bağımsız Denetim Riskleri, Unvanlar ve Etik İlkeler • Bağımsız Denetim Süreçleri, Sorumluluklar ve Denetime Tabi Olma Kriterleri
Temel Kavramlar
Bağımsız Denetim Riski: Finansal tabloların önemli bir şekilde hatalı sunulduğu hallerde, denetçinin uygun olmayan bir görüş verme riskidir; bu risk kabul edilebilir düşük bir seviyeye indirilmelidir.
Makul Güvence: Denetim riskinin kabul edilebilir düşük bir seviyeye indirilmesiyle elde edilen, ancak mutlak olmayan güvence düzeyidir; denetçinin uygun görüş vermeme riskini de içerir.
Yapısal Risk: Kontrol mekanizmalarının bulunmadığı varsayımı altında, karmaşık hesaplamalar veya dış koşullar nedeniyle finansal bilgilerin münferit veya toplu olarak önemli yanlışlık içerme olasılığıdır.
Kontrol Riski: Finansal tablolarda bulunabilecek önemli bir yanlışlığın, işletmenin iç kontrol sistemi tarafından zamanında engellenememesi veya tespit edilip düzeltilememe olasılığını ifade eder.
Önemli Formüller
Bağımsız Denetim Riski Fonksiyonu: $Bağımsız Denetim Riski = f(Önemli Yanlışlık Riski \times Tespit Edememe Riski)$
Bağımsız Denetim Riski Modeli: $DR = f(ÖYR, TER)$
Tüm ders notlarına erişmek için ücretsiz kayıt olun
Bağımsız Denetim Süreçleri, Sorumluluklar ve Denetime Tabi Olma Kriterleri
Temel Kavramlar
KYS 1 (Kalite Yönetimi Standardı 1): Bağımsız denetim şirketlerinin finansal tablo denetimleri ve diğer güvence denetimleri için kurmaları gereken kalite yönetimi sistemini düzenleyen, 31.12.2023 tarihinde yürürlüğe giren temel standarttır.
Sorumlu Ortak Baş Denetçi: Bağımsız denetim ve inceleme raporlarını imzalayarak raporun kesinleşmesini sağlayan ve denetim standartlarına aykırılık durumunda denetim kuruluşuyla birlikte müteselsilen sorumlu olan kişidir.
Denetimden Sorumlu Komite: Borsada işlem gören ortaklıklarda en az iki üyeden oluşan, muhasebe sistemi, iç kontrol ve bağımsız denetim süreçlerinin gözetiminden sorumlu olan, yılda en az dört kez toplanan kuruldur.
Müteselsil Sorumluluk: Bağımsız denetim raporunu imzalayanlar ile denetim kuruluşunun, denetimin standartlara aykırı yapılması nedeniyle üçüncü şahıslara karşı doğacak zararlardan birlikte ve tamamen sorumlu olması durumudur.
Önemli Formüller
Bağlı Ortaklık Dahil Eşik Hesaplama: $Toplam Değer = Ana Ortaklık Kalemi + Bağlı Ortaklık Kalemi - Grup İçi İşlemler$
İştirak Dahil Eşik Hesaplama: $Dikkate Alınacak Tutar = İştirak Toplam Kalemi \times Şirketin Hisse Oranı$
Tüm ders notlarına erişmek için ücretsiz kayıt olun
Bağımsız Denetim Süreçleri, Sorumluluklar ve Denetime Tabi Olma Kriterleri • Bağımsız Denetime Tabi Şirketlerin Belirlenmesi ve Uygulama Esasları
Temel Kavramlar
KYS 1 (Kalite Yönetimi Standardı 1): Bağımsız denetim şirketlerinin finansal tablo denetimleri ve diğer güvence denetimleri için kurmaları gereken kalite yönetimi sistemini düzenleyen, 31.12.2023 tarihinde yürürlüğe giren temel standarttır.
Sorumlu Ortak Baş Denetçi: Bağımsız denetim ve inceleme raporlarını imzalayarak raporun kesinleşmesini sağlayan ve denetim standartlarına aykırılık durumunda denetim kuruluşuyla birlikte müteselsilen sorumlu olan kişidir.
Denetimden Sorumlu Komite: Borsada işlem gören ortaklıklarda en az iki üyeden oluşan, muhasebe sistemi, iç kontrol ve bağımsız denetim süreçlerinin gözetiminden sorumlu olan, yılda en az dört kez toplanan kuruldur.
Müteselsil Sorumluluk: Bağımsız denetim raporunu imzalayanlar ile denetim kuruluşunun, denetimin standartlara aykırı yapılması nedeniyle üçüncü şahıslara karşı doğacak zararlardan birlikte ve tamamen sorumlu olması durumudur.
Önemli Formüller
Bağlı Ortaklık Dahil Eşik Hesaplama: $Toplam Değer = Ana Ortaklık Kalemi + Bağlı Ortaklık Kalemi - Grup İçi İşlemler$
İştirak Dahil Eşik Hesaplama: $Dikkate Alınacak Tutar = İştirak Toplam Kalemi \times Şirketin Hisse Oranı$
Tüm ders notlarına erişmek için ücretsiz kayıt olun
Bağımsız Denetime Tabi Şirketlerin Belirlenmesi ve Uygulama Esasları
Temel Kavramlar
Bağımsız Denetime Tabi Olma Eşiği: Bir şirketin denetime tabi olması için aktif toplamı, yıllık net satış hasılatı ve çalışan sayısı ölçütlerinden en az ikisini art arda iki hesap döneminde aşması gerekir.
BOBİ FRS: Bağımsız denetime tabi olup TFRS uygulamayan işletmelerin finansal raporlamada esas alacağı, Kamu Gözetimi Kurumu tarafından yayımlanan Büyük ve Orta Boy İşletmeler İçin Finansal Raporlama Standardıdır.
Türkiye Denetim Standartları (TDS): Bilgi sistemleri ve sürdürülebilirlik denetimi dahil olmak üzere, bağımsız denetim alanında uluslararası standartlarla uyumlu eğitim, etik ve kalite yönetim standartlarını ifade eder.
Yıllık Ortalama Çalışan Sayısı: Muhtasar beyannamede bildirilen aylık çalışan sayılarının toplamının on ikiye bölünmesiyle hesaplanan, çırak ve stajyerlerin dahil edilmediği personel sayısı ortalamasıdır.
Önemli Formüller
Yıllık Ortalama Çalışan Sayısı: $Yıllık Ortalama = \frac{\sum_{i=1}^{12} Aylık Çalışan Sayısı}{12}$