Deneyiminizi iyileştirmek, site trafiğini analiz etmek ve reklamları kişiselleştirmek için çerezler kullanıyoruz.
Detaylar için Gizlilik Politikası'nı inceleyebilirsiniz.
İnşaat ve Gayrimenkul Muhasebesi Ders Notları
İnşaat sektörü ve gayrimenkul muhasebe uygulamaları
Eser Sözleşmesi: Yüklenicinin bir eser meydana getirmeyi, iş sahibinin ise bunun karşılığında bir bedel ödemeyi üstlendiği, inşaat işlerini de kapsayan Borçlar Kanunu tabanlı sözleşmedir.
Menkul İnşaatlar: Başkasının arazisi üzerinde geçici bir süreliğine yapılan baraka, kulübe ve şantiye binası gibi taşınabilir nitelikteki yapıları ifade eder.
Gayrimenkul İnşaatlar: Sürekli kalmak amacıyla arsa veya arazi üzerinde yapılan, binalar ve köprüler gibi ekonomik değer taşıyan ve toprağa bağlı varlıklardır.
Özel İnşaatlar: İşletmelerin veya şahısların kendi nam ve hesaplarına, satmak veya kullanmak amacıyla gerçekleştirdikleri, taahhüt niteliği taşımayan inşaat işleridir.
Yıllara Yaygın İnşaat: Taahhüt şeklinde üstlenilen inşaat işlerinin başlangıç ve bitiş tarihinin birden fazla takvim yılına taşması durumunda kullanılan teknik tanımdır.
Sabit Fiyatlı Sözleşme: Yüklenicinin sabit bir toplam bedel veya üretilen birim başına sabit bir fiyat üzerinden anlaştığı, belirli koşullarda maliyet güncellemesi içerebilen sözleşmedir.
Maliyet Artı Kâr Sözleşmesi: Müteahhide kabul edilebilir maliyetler üzerine bu maliyetlerin belirli bir yüzdesi veya sabit bir tutarı eklenerek ödeme yapılan inşaat sözleşmesi türüdür.
Alt İşveren (Taşeron): Asıl işverenden işin bir bölümünde iş alan ve bu iş için kendi sigortalılarını çalıştıran, genellikle belirli bir uzmanlık görevini yürüten üçüncü kişidir.
Yapım Müteahhidi: İnşaat işini işverene karşı taahhüt eden, ilgili meslek odasına kayıtlı olan ve yeterli ekonomik, mali ve teknik ehliyete sahip gerçek veya tüzel kişidir.
Proje Yöneticisi: İnşaat sahibinin talepleri doğrultusunda tasarım, bütçe, zaman ve ekipman yönetimini sağlayan, teknik planları ve ilerleme raporlarını hazırlayan yetkilidir.
Dekapaj: İnşaat yapılacak arazinin üstündeki bitkisel veya yumuşak toprağın ya da maden işletmelerinde cevher üstündeki toprağın sıyrılması işlemine verilen addır.
Ekonomik ve Mali Yeterlik: Müteahhitlerin yetki belgesi alabilmesi için bilanço oranları, banka referans mektubu ve iş hacmi belgeleriyle kanıtlaması gereken finansal güç kriteridir.
Eser Sözleşmesi: Yüklenicinin bir eser meydana getirmeyi, iş sahibinin bedel ödemeyi üstlendiği sözleşme (TBK 470).
Menkul İnşaat: Başkasının arazisi üzerinde geçici süreli yapılan baraka, kulübe gibi taşınabilir yapılar.
Özel İnşaat: Kendi nam ve hesabına, satmak veya kullanmak amacıyla yapılan inşaatlar.
Dekapaj: Arazi üzerindeki bitkisel veya yumuşak toprağın sıyrılması işlemi.
Pilot Ortak: Ortak girişimlerde en yüksek hisseye veya (eşitlikte) en yüksek belge grubuna sahip olan temsilci ortak.
Önemli Formüller
Müteahhitlik Cari Oran Kriteri
$Cari Oran = Dönen Varlıklar / Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar \ge 0,75$
Dönen Varlıklar: İşletmenin bir yıl içinde nakde çevrilebilir varlıkları
Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar: Bir yıl içinde ödenmesi gereken borçlar
Örnek: Dönen varlıkları 100.000 TL ve kısa vadeli borçları 120.000 TL olan bir müteahhidin oranı 0,83 olup 0,75 sınırını geçtiği için yeterlidir.
Müteahhitlik Öz Kaynak Oran Kriteri
$Öz Kaynak Oranı = Öz Kaynaklar / Toplam Aktif \ge 0,15$
Öz Kaynaklar: İşletme sahiplerinin varlıklar üzerindeki hakları
Toplam Aktif: İşletmenin tüm varlıklarının toplamı
Örnek: Toplam aktifi 1.000.000 TL olan bir firmanın öz kaynakları en az 150.000 TL olmalıdır.
Banka Borçlarının Öz Kaynaklara Oranı
$Kısa Vadeli Banka Borçları / Öz Kaynaklar < 0,75$
Kısa Vadeli Banka Borçları: Bankalara olan bir yıla kadar vadeli borçlar
Öz Kaynaklar: İşletmenin net varlık değeri
Örnek: Öz kaynakları 200.000 TL olan bir firmanın kısa vadeli banka borcu 150.000 TL'den az olmalıdır.
Cari Oran (Müteahhitlik Yeterlik)
$Cari Oran = \frac{Dönen Varlıklar}{Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar} \ge 0,75$
Dönen Varlıklar: İşletmenin bir yıl içinde nakde dönebilecek varlıkları
KVYK: İşletmenin bir yıl içinde ödenmesi gereken borçları
Örnek: DV=750.000, KVYK=1.000.000 ise Oran=0,75 (Sınırda sağlar).
Öz Kaynak Oranı
$Öz Kaynak Oranı = \frac{Toplam Öz Kaynak}{Toplam Aktif} \ge 0,15$
Öz Kaynak: Sermaye ve birikmiş karlar toplamı
Aktif: Tüm varlıkların toplamı
Örnek: ÖK=300.000, Aktif=2.000.000 ise Oran=0,15 (Sağlar).
Sık Yapılan Hatalar
Cari oranı sanayi sektöründeki gibi 2,00 beklemek (İnşaat yeterliğinde 0,75 yeterlidir).
Mimar ve mühendisleri usta iş gücü sınıfına dahil etmek (Teknik personel sınıfındadırlar).
Sabit fiyatlı sözleşme ile maliyet artı kâr sözleşmesini karıştırmak (Risk dağılımı farklıdır).
Temel Kavramlar
Eser Sözleşmesi: Yüklenicinin bir eser meydana getirmeyi, iş sahibinin ise bunun karşılığında bir bedel ödemeyi üstlendiği, inşaat işlerini de kapsayan Borçlar Kanunu tabanlı sözleşmedir.
Menkul İnşaatlar: Başkasının arazisi üzerinde geçici bir süreliğine yapılan baraka, kulübe ve şantiye binası gibi taşınabilir nitelikteki yapıları ifade eder.
Gayrimenkul İnşaatlar: Sürekli kalmak amacıyla arsa veya arazi üzerinde yapılan, binalar ve köprüler gibi ekonomik değer taşıyan ve toprağa bağlı varlıklardır.
Özel İnşaatlar: İşletmelerin veya şahısların kendi nam ve hesaplarına, satmak veya kullanmak amacıyla gerçekleştirdikleri, taahhüt niteliği taşımayan inşaat işleridir.
Yıllara Yaygın İnşaat: Taahhüt şeklinde üstlenilen inşaat işlerinin başlangıç ve bitiş tarihinin birden fazla takvim yılına taşması durumunda kullanılan teknik tanımdır.
Sabit Fiyatlı Sözleşme: Yüklenicinin sabit bir toplam bedel veya üretilen birim başına sabit bir fiyat üzerinden anlaştığı, belirli koşullarda maliyet güncellemesi içerebilen sözleşmedir.
Maliyet Artı Kâr Sözleşmesi: Müteahhide kabul edilebilir maliyetler üzerine bu maliyetlerin belirli bir yüzdesi veya sabit bir tutarı eklenerek ödeme yapılan inşaat sözleşmesi türüdür.
Alt İşveren (Taşeron): Asıl işverenden işin bir bölümünde iş alan ve bu iş için kendi sigortalılarını çalıştıran, genellikle belirli bir uzmanlık görevini yürüten üçüncü kişidir.
Yapım Müteahhidi: İnşaat işini işverene karşı taahhüt eden, ilgili meslek odasına kayıtlı olan ve yeterli ekonomik, mali ve teknik ehliyete sahip gerçek veya tüzel kişidir.
Proje Yöneticisi: İnşaat sahibinin talepleri doğrultusunda tasarım, bütçe, zaman ve ekipman yönetimini sağlayan, teknik planları ve ilerleme raporlarını hazırlayan yetkilidir.
Dekapaj: İnşaat yapılacak arazinin üstündeki bitkisel veya yumuşak toprağın ya da maden işletmelerinde cevher üstündeki toprağın sıyrılması işlemine verilen addır.
Ekonomik ve Mali Yeterlik: Müteahhitlerin yetki belgesi alabilmesi için bilanço oranları, banka referans mektubu ve iş hacmi belgeleriyle kanıtlaması gereken finansal güç kriteridir.
Eser Sözleşmesi: Yüklenicinin bir eser meydana getirmeyi, iş sahibinin bedel ödemeyi üstlendiği sözleşme (TBK 470).
Menkul İnşaat: Başkasının arazisi üzerinde geçici süreli yapılan baraka, kulübe gibi taşınabilir yapılar.
Özel İnşaat: Kendi nam ve hesabına, satmak veya kullanmak amacıyla yapılan inşaatlar.
Dekapaj: Arazi üzerindeki bitkisel veya yumuşak toprağın sıyrılması işlemi.
Pilot Ortak: Ortak girişimlerde en yüksek hisseye veya (eşitlikte) en yüksek belge grubuna sahip olan temsilci ortak.
Proje Yöneticisi: İnşaat sahibinin talepleri doğrultusunda tasarım, bütçe, zaman ve ekipman yönetimini sağlayan, teknik planları yapan ve müteahhitleri izleyen yetkili kişidir.
Özel İnşaat İşletmeleri: Kendi adına üretim yapan, mülkiyeti kendisine ait olan yapıları satmak veya kiralamak amacıyla inşa eden ve üretim işletmesi olarak nitelendirilen kurumlardır.
İnşaat Taahhüt İşletmeleri: Başkası adına ve mülkiyeti başkasına ait bir varlık üzerinde, sözleşmeye dayalı olarak hizmet üreten ve genellikle yıllara yaygın işler gerçekleştiren işletmelerdir.
Yap-Sat İnşaat: Daire, kat veya dükkan gibi yapı birimleri üretip bunları kâr amacıyla satmak üzere yürütülen, özünde bir üretim faaliyeti olan inşaat türüdür.
Eser Sözleşmesi: Yüklenicinin bir eser meydana getirmeyi, iş sahibinin ise bunun karşılığında bir bedel ödemeyi üstlendiği, Borçlar Kanunu kapsamında tanımlanan sözleşme türüdür.
Yapım Müteahhidi: Yapım işi ihalesine teklif veren gerçek veya tüzel kişileri veya bu kişilerin oluşturdukları ortak girişimleri ifade eden yasal tanımdır.
İstekli Olabilecek: İhale konusu alanda faaliyet gösteren ve ihale veya ön yeterlik dokümanını satın almış olan gerçek veya tüzel kişileri veya ortak girişimleri kapsar.
Ön Proje (Avan Proje): Arazi ve zemin araştırmaları tam yapılmadan, mevcut haritalar ve fizibilite raporlarına dayanılarak hazırlanan ve üzerinde değişiklik yapılabilen ilk aşama projesidir.
Kesin Proje: Onaylanmış ön projeye göre arazi araştırmaları yapılmış, yapı elemanları boyutlandırılmış ve teknik özellikleri netleşmiş olan orta aşama projesidir.
Uygulama Projesi: Onaylı kesin projeye dayanarak yapının her türlü ayrıntısının, tesisatının ve imalat detaylarının belirtildiği, inşaatın gerçekleştirilmesine esas olan nihai projedir.
Yaklaşık Maliyet: İhale öncesinde idare tarafından KDV hariç olarak hesaplanan, ilanlarda açıklanmayan ve isteklilere duyurulması yasak olan tahmini yapım bedelidir.
Açık İhale Usulü: Herhangi bir kısıtlama olmaksızın bütün isteklilerin teklif verebildiği, rekabetin en geniş şekilde sağlandığı temel kamu ihale yöntemidir.
Belli İstekliler Arasında İhale Usulü: Uzmanlık veya ileri teknoloji gerektiren işlerde, ön yeterlik değerlendirmesi sonucu davet edilen isteklilerin teklif verebildiği özel usuldür.
Doğrudan Temin: İlan yapılmaksızın ve teminat alınmaksızın, idarece piyasa araştırması yapılarak ihtiyaçların doğrudan karşılandığı, belirli parasal limitlere tabi yöntemdir.
Özel İnşaat İşletmesi: Kendi adına üretim yapan, mülkiyete sahip olan üretim işletmesidir.
İnşaat Taahhüt İşletmesi: Başkası adına, sözleşmeye dayalı hizmet üreten işletmedir.
Yaklaşık Maliyet: İhale öncesi idarece belirlenen, KDV hariç, %25 kâr eklenmiş tahmini bedeldir.
Geçici Teminat: Teklif bedelinin %3'ü oranında ihaleye katılırken yatırılan tutardır.
Kesin Teminat: İhale bedelinin %6'sı oranında sözleşme imzalanmadan önce yatırılan tutardır.
Eşik Değer: İhale usulü ve ilan sürelerini belirleyen, her yıl güncellenen parasal limitlerdir.
Önemli Formüller
Müteahhitlik Cari Oran Kriteri
$Cari Oran = Dönen Varlıklar / Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar \ge 0,75$
Dönen Varlıklar: İşletmenin bir yıl içinde nakde çevrilebilir varlıkları
Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar: Bir yıl içinde ödenmesi gereken borçlar
Örnek: Dönen varlıkları 100.000 TL ve kısa vadeli borçları 120.000 TL olan bir müteahhidin oranı 0,83 olup 0,75 sınırını geçtiği için yeterlidir.
Müteahhitlik Öz Kaynak Oran Kriteri
$Öz Kaynak Oranı = Öz Kaynaklar / Toplam Aktif \ge 0,15$
Öz Kaynaklar: İşletme sahiplerinin varlıklar üzerindeki hakları
Toplam Aktif: İşletmenin tüm varlıklarının toplamı
Örnek: Toplam aktifi 1.000.000 TL olan bir firmanın öz kaynakları en az 150.000 TL olmalıdır.
Banka Borçlarının Öz Kaynaklara Oranı
$Kısa Vadeli Banka Borçları / Öz Kaynaklar < 0,75$
Kısa Vadeli Banka Borçları: Bankalara olan bir yıla kadar vadeli borçlar
Öz Kaynaklar: İşletmenin net varlık değeri
Örnek: Öz kaynakları 200.000 TL olan bir firmanın kısa vadeli banka borcu 150.000 TL'den az olmalıdır.
Cari Oran (Müteahhitlik Yeterlik)
$Cari Oran = \frac{Dönen Varlıklar}{Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar} \ge 0,75$
Dönen Varlıklar: İşletmenin bir yıl içinde nakde dönebilecek varlıkları
KVYK: İşletmenin bir yıl içinde ödenmesi gereken borçları
Örnek: DV=750.000, KVYK=1.000.000 ise Oran=0,75 (Sınırda sağlar).
Öz Kaynak Oranı
$Öz Kaynak Oranı = \frac{Toplam Öz Kaynak}{Toplam Aktif} \ge 0,15$
Öz Kaynak: Sermaye ve birikmiş karlar toplamı
Aktif: Tüm varlıkların toplamı
Örnek: ÖK=300.000, Aktif=2.000.000 ise Oran=0,15 (Sağlar).
Geçici Teminat Tutarı
$GT = TB \times 0.03$
GT: Geçici Teminat Bedeli
TB: İsteklinin sunduğu Teklif Bedeli
Örnek: 6.000.000 TL teklif veren bir firma için geçici teminat: $6.000.000 \times 0.03 = 180.000$ TL.
Kesin Teminat Tutarı
$KT = İB \times 0.06$
KT: Kesin Teminat Bedeli
İB: İhale Bedeli (Sözleşme Bedeli)
Örnek: İhalesi 6.000.000 TL üzerinden kesinleşen firma için kesin teminat: $6.000.000 \times 0.06 = 360.000$ TL.
Yaklaşık Maliyet (Yüklenici Kârı Dahil)
$YM = M \times 1.25$
YM: Yaklaşık Maliyet (KDV Hariç)
M: Kâr ve genel gider hariç hesaplanan toplam imalat tutarı
Örnek: İmalat maliyeti 100 birim olan bir işte yaklaşık maliyet: $100 \times 1.25 = 125$ birimdir (%25 kâr ve genel gider eklenir).
Örnek: 10M TL teklif için GT=300.000 TL, KT=600.000 TL
Sık Yapılan Hatalar
Cari oranı sanayi sektöründeki gibi 2,00 beklemek (İnşaat yeterliğinde 0,75 yeterlidir).
Mimar ve mühendisleri usta iş gücü sınıfına dahil etmek (Teknik personel sınıfındadırlar).
Sabit fiyatlı sözleşme ile maliyet artı kâr sözleşmesini karıştırmak (Risk dağılımı farklıdır).
Yaklaşık maliyete KDV dahil etmek (Her zaman hariçtir).
Geçici ve kesin teminat oranlarını karıştırmak (%3 vs %6).
Özel inşaatı hizmet işletmesi sanmak (Üretim işletmesidir).
Temel Kavramlar
Proje Yöneticisi: İnşaat sahibinin talepleri doğrultusunda tasarım, bütçe, zaman ve ekipman yönetimini sağlayan, teknik planları yapan ve müteahhitleri izleyen yetkili kişidir.
Özel İnşaat İşletmeleri: Kendi adına üretim yapan, mülkiyeti kendisine ait olan yapıları satmak veya kiralamak amacıyla inşa eden ve üretim işletmesi olarak nitelendirilen kurumlardır.
İnşaat Taahhüt İşletmeleri: Başkası adına ve mülkiyeti başkasına ait bir varlık üzerinde, sözleşmeye dayalı olarak hizmet üreten ve genellikle yıllara yaygın işler gerçekleştiren işletmelerdir.
Yap-Sat İnşaat: Daire, kat veya dükkan gibi yapı birimleri üretip bunları kâr amacıyla satmak üzere yürütülen, özünde bir üretim faaliyeti olan inşaat türüdür.
Eser Sözleşmesi: Yüklenicinin bir eser meydana getirmeyi, iş sahibinin ise bunun karşılığında bir bedel ödemeyi üstlendiği, Borçlar Kanunu kapsamında tanımlanan sözleşme türüdür.
Yapım Müteahhidi: Yapım işi ihalesine teklif veren gerçek veya tüzel kişileri veya bu kişilerin oluşturdukları ortak girişimleri ifade eden yasal tanımdır.
İstekli Olabilecek: İhale konusu alanda faaliyet gösteren ve ihale veya ön yeterlik dokümanını satın almış olan gerçek veya tüzel kişileri veya ortak girişimleri kapsar.
Ön Proje (Avan Proje): Arazi ve zemin araştırmaları tam yapılmadan, mevcut haritalar ve fizibilite raporlarına dayanılarak hazırlanan ve üzerinde değişiklik yapılabilen ilk aşama projesidir.
Kesin Proje: Onaylanmış ön projeye göre arazi araştırmaları yapılmış, yapı elemanları boyutlandırılmış ve teknik özellikleri netleşmiş olan orta aşama projesidir.
Uygulama Projesi: Onaylı kesin projeye dayanarak yapının her türlü ayrıntısının, tesisatının ve imalat detaylarının belirtildiği, inşaatın gerçekleştirilmesine esas olan nihai projedir.
Yaklaşık Maliyet: İhale öncesinde idare tarafından KDV hariç olarak hesaplanan, ilanlarda açıklanmayan ve isteklilere duyurulması yasak olan tahmini yapım bedelidir.
Açık İhale Usulü: Herhangi bir kısıtlama olmaksızın bütün isteklilerin teklif verebildiği, rekabetin en geniş şekilde sağlandığı temel kamu ihale yöntemidir.
Belli İstekliler Arasında İhale Usulü: Uzmanlık veya ileri teknoloji gerektiren işlerde, ön yeterlik değerlendirmesi sonucu davet edilen isteklilerin teklif verebildiği özel usuldür.
Doğrudan Temin: İlan yapılmaksızın ve teminat alınmaksızın, idarece piyasa araştırması yapılarak ihtiyaçların doğrudan karşılandığı, belirli parasal limitlere tabi yöntemdir.
Özel İnşaat İşletmesi: Kendi adına üretim yapan, mülkiyete sahip olan üretim işletmesidir.
İnşaat Taahhüt İşletmesi: Başkası adına, sözleşmeye dayalı hizmet üreten işletmedir.
Yaklaşık Maliyet: İhale öncesi idarece belirlenen, KDV hariç, %25 kâr eklenmiş tahmini bedeldir.
Geçici Teminat: Teklif bedelinin %3'ü oranında ihaleye katılırken yatırılan tutardır.
Kesin Teminat: İhale bedelinin %6'sı oranında sözleşme imzalanmadan önce yatırılan tutardır.
Eşik Değer: İhale usulü ve ilan sürelerini belirleyen, her yıl güncellenen parasal limitlerdir.
Önemli Formüller
Geçici Teminat Tutarı
$GT = TB \times 0.03$
GT: Geçici Teminat Bedeli
TB: İsteklinin sunduğu Teklif Bedeli
Örnek: 6.000.000 TL teklif veren bir firma için geçici teminat: $6.000.000 \times 0.03 = 180.000$ TL.
Kesin Teminat Tutarı
$KT = İB \times 0.06$
KT: Kesin Teminat Bedeli
İB: İhale Bedeli (Sözleşme Bedeli)
Örnek: İhalesi 6.000.000 TL üzerinden kesinleşen firma için kesin teminat: $6.000.000 \times 0.06 = 360.000$ TL.
Yaklaşık Maliyet (Yüklenici Kârı Dahil)
$YM = M \times 1.25$
YM: Yaklaşık Maliyet (KDV Hariç)
M: Kâr ve genel gider hariç hesaplanan toplam imalat tutarı
Örnek: İmalat maliyeti 100 birim olan bir işte yaklaşık maliyet: $100 \times 1.25 = 125$ birimdir (%25 kâr ve genel gider eklenir).
Örnek: 10M TL teklif için GT=300.000 TL, KT=600.000 TL
Sık Yapılan Hatalar
Yaklaşık maliyete KDV dahil etmek (Her zaman hariçtir).
Geçici ve kesin teminat oranlarını karıştırmak (%3 vs %6).
Özel inşaatı hizmet işletmesi sanmak (Üretim işletmesidir).
Temel Kavramlar
Proje Yöneticisi: İnşaat sahibinin talepleri doğrultusunda tasarım, bütçe, zaman ve ekipman yönetimini sağlayan, teknik planları yapan ve müteahhitleri izleyen yetkili kişidir.
Özel İnşaat İşletmeleri: Kendi adına üretim yapan, mülkiyeti kendisine ait olan yapıları satmak veya kiralamak amacıyla inşa eden ve üretim işletmesi olarak nitelendirilen kurumlardır.
İnşaat Taahhüt İşletmeleri: Başkası adına ve mülkiyeti başkasına ait bir varlık üzerinde, sözleşmeye dayalı olarak hizmet üreten ve genellikle yıllara yaygın işler gerçekleştiren işletmelerdir.
Yap-Sat İnşaat: Daire, kat veya dükkan gibi yapı birimleri üretip bunları kâr amacıyla satmak üzere yürütülen, özünde bir üretim faaliyeti olan inşaat türüdür.
Eser Sözleşmesi: Yüklenicinin bir eser meydana getirmeyi, iş sahibinin ise bunun karşılığında bir bedel ödemeyi üstlendiği, Borçlar Kanunu kapsamında tanımlanan sözleşme türüdür.
Yapım Müteahhidi: Yapım işi ihalesine teklif veren gerçek veya tüzel kişileri veya bu kişilerin oluşturdukları ortak girişimleri ifade eden yasal tanımdır.
İstekli Olabilecek: İhale konusu alanda faaliyet gösteren ve ihale veya ön yeterlik dokümanını satın almış olan gerçek veya tüzel kişileri veya ortak girişimleri kapsar.
Ön Proje (Avan Proje): Arazi ve zemin araştırmaları tam yapılmadan, mevcut haritalar ve fizibilite raporlarına dayanılarak hazırlanan ve üzerinde değişiklik yapılabilen ilk aşama projesidir.
Kesin Proje: Onaylanmış ön projeye göre arazi araştırmaları yapılmış, yapı elemanları boyutlandırılmış ve teknik özellikleri netleşmiş olan orta aşama projesidir.
Uygulama Projesi: Onaylı kesin projeye dayanarak yapının her türlü ayrıntısının, tesisatının ve imalat detaylarının belirtildiği, inşaatın gerçekleştirilmesine esas olan nihai projedir.
Yaklaşık Maliyet: İhale öncesinde idare tarafından KDV hariç olarak hesaplanan, ilanlarda açıklanmayan ve isteklilere duyurulması yasak olan tahmini yapım bedelidir.
Açık İhale Usulü: Herhangi bir kısıtlama olmaksızın bütün isteklilerin teklif verebildiği, rekabetin en geniş şekilde sağlandığı temel kamu ihale yöntemidir.
Belli İstekliler Arasında İhale Usulü: Uzmanlık veya ileri teknoloji gerektiren işlerde, ön yeterlik değerlendirmesi sonucu davet edilen isteklilerin teklif verebildiği özel usuldür.
Doğrudan Temin: İlan yapılmaksızın ve teminat alınmaksızın, idarece piyasa araştırması yapılarak ihtiyaçların doğrudan karşılandığı, belirli parasal limitlere tabi yöntemdir.
Özel İnşaat İşletmesi: Kendi adına üretim yapan, mülkiyete sahip olan üretim işletmesidir.
İnşaat Taahhüt İşletmesi: Başkası adına, sözleşmeye dayalı hizmet üreten işletmedir.
Yaklaşık Maliyet: İhale öncesi idarece belirlenen, KDV hariç, %25 kâr eklenmiş tahmini bedeldir.
Geçici Teminat: Teklif bedelinin %3'ü oranında ihaleye katılırken yatırılan tutardır.
Kesin Teminat: İhale bedelinin %6'sı oranında sözleşme imzalanmadan önce yatırılan tutardır.
Eşik Değer: İhale usulü ve ilan sürelerini belirleyen, her yıl güncellenen parasal limitlerdir.
Yaklaşık Maliyet: İhale öncesi idarece belirlenen, yüklenici kârı ve genel gider dahil edilmemiş tutara %25 oranında kâr ve genel gider eklenerek hesaplanan KDV hariç bedeldir.
Açık İhale Usulü İlan Süresi: Eşik değerlere eşit veya bu değerleri aşan ihalelerde, ilanların ihale tarihinden en az kırk gün önce Kamu İhale Bülteni’nde yayımlanması zorunluluğudur.
Yap-İşlet-Devret (YİD): İleri teknoloji veya yüksek kaynak gerektiren projelerde, yatırım bedelinin işletme süresince üretilen mal veya hizmetin idarece satın alınmasıyla ödenmesini içeren modeldir.
İşletme Hakkı Devri: Mülkiyet hakkı kamu kuruluşunda kalmak kaydıyla, belirli bir bedel ve süre karşılığında projenin işletilmesinin özel sektöre devredilmesini kapsayan modeldir.
Endüstriyel Amaçlı Gayrimenkuller: Ticari gayrimenkullerden farklı olarak, mamullerin üretiminin yapıldığı fabrika ve enerji santrali gibi, değerlemesi ayrı uzmanlık gerektiren taşınmazlardır.
Sosyal Sorumluluk Kavramı: Muhasebe uygulamalarında ve mali tabloların sunumunda belli bir grubun değil, tüm toplumun çıkarlarının gözetilerek dürüst ve tarafsız davranılması gereğidir.
İşletmenin Sürekliliği Kavramı: İşletmenin faaliyetlerini bir süreye bağlı olmaksızın sürdüreceğini ifade eder ve maliyet esası kavramının temel dayanağını oluşturur.
Dönemsellik Kavramı: İşletme ömrünün belirli dönemlere bölünmesi ve her dönemin faaliyet sonuçlarının, tahakkuk esası uyarınca diğer dönemlerden bağımsız olarak saptanmasıdır.
Maliyet Esası Kavramı: Para mevcudu ve alacaklar hariç, edinilen varlık ve hizmetlerin muhasebeleştirilmesinde bunların elde edilme maliyetlerinin temel alınması gerektiğini ifade eder.
İhtiyatlılık Kavramı: İşletmenin karşılaşabileceği riskler için karşılık ayrılmasını, ancak gerçekleşmemiş gelirler için muhasebe işlemi yapılmamasını öngören temkinli davranma ilkesidir.
Özün Önceliği Kavramı: İşlemlerin muhasebeye yansıtılmasında ve değerlendirilmesinde, biçimsel şekillerinden ziyade ekonomik özlerinin ve gerçek mahiyetlerinin esas alınmasıdır.
Tutarlılık Kavramı: Muhasebe politikalarının birbirini izleyen dönemlerde değiştirilmeden uygulanarak mali tabloların karşılaştırılabilir olmasını sağlayan temel kavramdır.
Yaklaşık Maliyet: İhale öncesi idarece belirlenen, kâr ve genel gider dahil (%25 eklenerek bulunan) tahmini bedel.
EKAP: Elektronik Kamu Alımları Platformu; ihale süreçlerinin dijital takip sistemi.
KÖİ (PPP): Kamu ve özel sektörün risk ve yatırımı paylaştığı uzun vadeli işbirliği modelleri.
Dönemsellik: İşletme ömrünün yıllara bölünmesi ve kârın bu dönemlere göre tespiti.
TSRS: Gayrimenkullerin çevresel ve sosyal etkilerini de içeren sürdürülebilirlik raporlama standartları.
Önemli Formüller
Geçici Teminat Tutarı
$GT = TB \times 0.03$
GT: Geçici Teminat Bedeli
TB: İsteklinin sunduğu Teklif Bedeli
Örnek: 6.000.000 TL teklif veren bir firma için geçici teminat: $6.000.000 \times 0.03 = 180.000$ TL.
Kesin Teminat Tutarı
$KT = İB \times 0.06$
KT: Kesin Teminat Bedeli
İB: İhale Bedeli (Sözleşme Bedeli)
Örnek: İhalesi 6.000.000 TL üzerinden kesinleşen firma için kesin teminat: $6.000.000 \times 0.06 = 360.000$ TL.
Yaklaşık Maliyet (Yüklenici Kârı Dahil)
$YM = M \times 1.25$
YM: Yaklaşık Maliyet (KDV Hariç)
M: Kâr ve genel gider hariç hesaplanan toplam imalat tutarı
Örnek: İmalat maliyeti 100 birim olan bir işte yaklaşık maliyet: $100 \times 1.25 = 125$ birimdir (%25 kâr ve genel gider eklenir).
Örnek: 10M TL teklif için GT=300.000 TL, KT=600.000 TL
Yaklaşık Maliyet Hesaplaması
$YM = TMB \times 1,25$
YM: Yaklaşık Maliyet (KDV Hariç)
TMB: Yüklenici kârı ve genel gider ihtiva etmeyen toplam maliyet bedeli
Örnek: Kâr ve genel gider hariç maliyeti 1.000.000 TL olan bir işin yaklaşık maliyeti 1.250.000 TL olarak hesaplanır.
İlk Yıl Ödenek Alt Sınırı
$İYÖ \ge PM \times 0,10$
İYÖ: İlk yıl için öngörülen ödenek
PM: Toplam proje maliyeti
Örnek: 100 Milyon TL maliyetli bir yapım işinde ilk yıl için en az 10 Milyon TL ödenek ayrılmalıdır.
Yaklaşık Maliyet Hesabı
$YM = M \times 1,25$
YM: Yaklaşık Maliyet
M: Kâr ve genel gider hariç toplam maliyet
Örnek: M=100 TL ise YM = 100 x 1,25 = 125 TL
Asgari İlk Yıl Ödeneği
Ödenek_{min} = PM \times 0,10
PM: Toplam Proje Maliyeti
Örnek: 50 milyon TL'lik projede ilk yıl en az 5 milyon TL ödenek ayrılmalıdır.
Sık Yapılan Hatalar
Yaklaşık maliyete KDV dahil etmek (Her zaman hariçtir).
Geçici ve kesin teminat oranlarını karıştırmak (%3 vs %6).
Özel inşaatı hizmet işletmesi sanmak (Üretim işletmesidir).
Yaklaşık maliyete KDV dahil edilmesi (Yanlış: KDV hariç hesaplanır).
Kişilik kavramı ile süreklilik kavramının karıştırılması.
İlan sürelerindeki kısaltmaların (7 gün vs 5 gün) yanlış eşleştirilmesi.
Temel Kavramlar
Yaklaşık Maliyet: İhale öncesi idarece belirlenen, yüklenici kârı ve genel gider dahil edilmemiş tutara %25 oranında kâr ve genel gider eklenerek hesaplanan KDV hariç bedeldir.
Açık İhale Usulü İlan Süresi: Eşik değerlere eşit veya bu değerleri aşan ihalelerde, ilanların ihale tarihinden en az kırk gün önce Kamu İhale Bülteni’nde yayımlanması zorunluluğudur.
Yap-İşlet-Devret (YİD): İleri teknoloji veya yüksek kaynak gerektiren projelerde, yatırım bedelinin işletme süresince üretilen mal veya hizmetin idarece satın alınmasıyla ödenmesini içeren modeldir.
İşletme Hakkı Devri: Mülkiyet hakkı kamu kuruluşunda kalmak kaydıyla, belirli bir bedel ve süre karşılığında projenin işletilmesinin özel sektöre devredilmesini kapsayan modeldir.
Endüstriyel Amaçlı Gayrimenkuller: Ticari gayrimenkullerden farklı olarak, mamullerin üretiminin yapıldığı fabrika ve enerji santrali gibi, değerlemesi ayrı uzmanlık gerektiren taşınmazlardır.
Sosyal Sorumluluk Kavramı: Muhasebe uygulamalarında ve mali tabloların sunumunda belli bir grubun değil, tüm toplumun çıkarlarının gözetilerek dürüst ve tarafsız davranılması gereğidir.
İşletmenin Sürekliliği Kavramı: İşletmenin faaliyetlerini bir süreye bağlı olmaksızın sürdüreceğini ifade eder ve maliyet esası kavramının temel dayanağını oluşturur.
Dönemsellik Kavramı: İşletme ömrünün belirli dönemlere bölünmesi ve her dönemin faaliyet sonuçlarının, tahakkuk esası uyarınca diğer dönemlerden bağımsız olarak saptanmasıdır.
Maliyet Esası Kavramı: Para mevcudu ve alacaklar hariç, edinilen varlık ve hizmetlerin muhasebeleştirilmesinde bunların elde edilme maliyetlerinin temel alınması gerektiğini ifade eder.
İhtiyatlılık Kavramı: İşletmenin karşılaşabileceği riskler için karşılık ayrılmasını, ancak gerçekleşmemiş gelirler için muhasebe işlemi yapılmamasını öngören temkinli davranma ilkesidir.
Özün Önceliği Kavramı: İşlemlerin muhasebeye yansıtılmasında ve değerlendirilmesinde, biçimsel şekillerinden ziyade ekonomik özlerinin ve gerçek mahiyetlerinin esas alınmasıdır.
Tutarlılık Kavramı: Muhasebe politikalarının birbirini izleyen dönemlerde değiştirilmeden uygulanarak mali tabloların karşılaştırılabilir olmasını sağlayan temel kavramdır.
Yaklaşık Maliyet: İhale öncesi idarece belirlenen, kâr ve genel gider dahil (%25 eklenerek bulunan) tahmini bedel.
EKAP: Elektronik Kamu Alımları Platformu; ihale süreçlerinin dijital takip sistemi.
KÖİ (PPP): Kamu ve özel sektörün risk ve yatırımı paylaştığı uzun vadeli işbirliği modelleri.
Dönemsellik: İşletme ömrünün yıllara bölünmesi ve kârın bu dönemlere göre tespiti.
TSRS: Gayrimenkullerin çevresel ve sosyal etkilerini de içeren sürdürülebilirlik raporlama standartları.
Varlık: Geçmişteki olayların bir sonucu olarak işletme tarafından kontrol edilen, ekonomik fayda üretme potansiyeline sahip mevcut bir ekonomik kaynaktır.
Yükümlülük: İşletmenin geçmişteki olaylar sonucunda ortaya çıkan, ekonomik bir kaynağı devretmek zorunda olduğu ve kaçınma imkanının bulunmadığı mevcut mükellefiyetidir.
Özkaynak: İşletmenin tüm yükümlülükleri varlıklarından düşüldükten sonra geriye kalan haklarıdır; ortakların katkıları ve dağıtılmamış kârlar bu grupta izlenir.
Gelir: Özkaynak sahiplerinin yaptığı katkılar hariç olmak üzere, varlıklardaki artış veya yükümlülüklerdeki azalışlar nedeniyle özkaynakta meydana gelen artışlardır.
Gider: Özkaynak sahiplerine yapılan dağıtımlar hariç olmak üzere, varlıklardaki azalış veya yükümlülüklerdeki artışlar nedeniyle özkaynakta meydana gelen azalışlardır.
İhtiyaca Uygunluk: Finansal bilginin kullanıcıların kararlarında fark yaratma gücüne sahip olmasıdır; bu özellik için bilginin tahmin veya doğrulama değerine sahip olması gerekir.
Gerçeğe Uygun Sunum: Ekonomik olayların özünü tam, tarafsız ve hatasız şekilde yansıtmasıdır; hukuki biçim ile ekonomik öz farklıysa özün sunumu esas alınmalıdır.
Önemlilik: Bilginin eksik veya yanlış verilmesinin kullanıcı kararlarını etkileyebilecek nitelikte olmasıdır; işletmeye özgü bir eşik olup kalemlerin büyüklüğüne dayanır.
Doğrulanabilirlik: Bilgili ve bağımsız gözlemcilerin, bir açıklamanın gerçeğe uygun sunulduğu hususunda tam bir uzlaşı olmasa dahi görüş birliğine varabilmesi özelliğidir.
Zamanında Sunum: Finansal bilginin karar vericilerin kararlarını etkileyebilecek bir zamanda kullanıma sunulmasıdır; genellikle bilgi eskidikçe karar verme faydası azalır.
Büyük İşletme (BOBİ): Aktif toplamı 1 milyar TL, net satış hasılatı 2 milyar TL ve çalışan sayısı 250 kriterlerinden en az ikisini iki yıl üst üste aşan işletmelerdir.
Orta Boy İşletme (BOBİ): Aktif toplamı 35 milyon TL, net satış hasılatı 70 milyon TL ve çalışan sayısı 175 eşiklerini sağlayan, bağımsız denetime tabi olan işletme sınıfıdır.
TFRS 18: 1 Ocak 2027'de yürürlüğe girecek olan, kâr veya zarar tablosunda esas, yatırım ve finansman faaliyetleri ayrımı getiren yeni finansal sunum standardıdır.
KÜMİ FRS: Bağımsız denetime tabi olmayan küçük ve mikro işletmeler için hazırlanan, maliyet esaslı yaklaşımı benimseyen ve raporlama maliyetini düşüren standarttır.
Varlık (Asset): Geçmiş olayların sonucu olan, işletme kontrolündeki ekonomik fayda üretme potansiyeli olan hak.
Yükümlülük (Liability): Geçmiş olayların sonucu olan, ekonomik kaynak devretme konusundaki mevcut mükellefiyet.
Özkaynak (Equity): Varlıklardan tüm yükümlülükler düşüldükten sonra kalan hak (Kalıntı değer).
İhtiyaca Uygunluk: Kararlarda fark yaratma gücü olan, tahmin ve doğrulama değerine sahip bilgi.
Gerçeğe Uygun Sunum: Ekonomik olayların özünü tam, tarafsız ve hatasız olarak yansıtma.
Önemli Formüller
Yaklaşık Maliyet Hesaplaması
$YM = TMB \times 1,25$
YM: Yaklaşık Maliyet (KDV Hariç)
TMB: Yüklenici kârı ve genel gider ihtiva etmeyen toplam maliyet bedeli
Örnek: Kâr ve genel gider hariç maliyeti 1.000.000 TL olan bir işin yaklaşık maliyeti 1.250.000 TL olarak hesaplanır.
İlk Yıl Ödenek Alt Sınırı
$İYÖ \ge PM \times 0,10$
İYÖ: İlk yıl için öngörülen ödenek
PM: Toplam proje maliyeti
Örnek: 100 Milyon TL maliyetli bir yapım işinde ilk yıl için en az 10 Milyon TL ödenek ayrılmalıdır.
Yaklaşık Maliyet Hesabı
$YM = M \times 1,25$
YM: Yaklaşık Maliyet
M: Kâr ve genel gider hariç toplam maliyet
Örnek: M=100 TL ise YM = 100 x 1,25 = 125 TL
Asgari İlk Yıl Ödeneği
Ödenek_{min} = PM \times 0,10
PM: Toplam Proje Maliyeti
Örnek: 50 milyon TL'lik projede ilk yıl en az 5 milyon TL ödenek ayrılmalıdır.
Eşik Değer: BOBİ FRS kapsamında belirlenen aktif, hasılat veya çalışan sayısı sınırları
Örnek: Kayıtların yapılmaması durumunda 1 milyar TL olan aktif toplamı eşiği %20 artırılarak 1.2 milyar TL olarak dikkate alınır.
Büyük İşletme Eşik Değerleri (2026)
En az ikisi sağlanmalı: Aktif ≥ 1 Milyar TL, Satış ≥ 2 Milyar TL, Çalışan ≥ 250
Aktif: Toplam varlık büyüklüğü
Satış: Yıllık net satış hasılatı
Çalışan: Yıllık ortalama çalışan sayısı
Örnek: Aktif 1.1B, Satış 1.5B, Çalışan 300 olan firma Büyük İşletmedir (2/3 sağlandı).
Orta Boy İşletme Eşik Değerleri
En az ikisi sağlanmalı: Aktif ≥ 35 Milyon TL, Satış ≥ 70 Milyon TL, Çalışan ≥ 175
Aktif: Toplam varlık büyüklüğü
Satış: Yıllık net satış hasılatı
Çalışan: Yıllık ortalama çalışan sayısı
Örnek: Aktif 40M, Satış 80M, Çalışan 100 olan firma Orta Boydur (2/3 sağlandı).
Sık Yapılan Hatalar
Yaklaşık maliyete KDV dahil edilmesi (Yanlış: KDV hariç hesaplanır).
Kişilik kavramı ile süreklilik kavramının karıştırılması.
İlan sürelerindeki kısaltmaların (7 gün vs 5 gün) yanlış eşleştirilmesi.
Ortakların sermaye katkılarını 'Gelir' olarak düşünmek (Tanım gereği hariçtir).
Varlık için mülkiyeti şart koşmak (Mülkiyet değil 'Kontrol' esastır).
Tahmin değeri olan bilginin mutlaka bir öngörü/projeksiyon içermesi gerektiğini sanmak.
Büyük işletme statüsünü tek bir yılın verisiyle kazanıldığını/kaybedildiğini düşünmek (2 yıl kuralı vardır).
Temel Kavramlar
Varlık: Geçmişteki olayların bir sonucu olarak işletme tarafından kontrol edilen, ekonomik fayda üretme potansiyeline sahip mevcut bir ekonomik kaynaktır.
Yükümlülük: İşletmenin geçmişteki olaylar sonucunda ortaya çıkan, ekonomik bir kaynağı devretmek zorunda olduğu ve kaçınma imkanının bulunmadığı mevcut mükellefiyetidir.
Özkaynak: İşletmenin tüm yükümlülükleri varlıklarından düşüldükten sonra geriye kalan haklarıdır; ortakların katkıları ve dağıtılmamış kârlar bu grupta izlenir.
Gelir: Özkaynak sahiplerinin yaptığı katkılar hariç olmak üzere, varlıklardaki artış veya yükümlülüklerdeki azalışlar nedeniyle özkaynakta meydana gelen artışlardır.
Gider: Özkaynak sahiplerine yapılan dağıtımlar hariç olmak üzere, varlıklardaki azalış veya yükümlülüklerdeki artışlar nedeniyle özkaynakta meydana gelen azalışlardır.
İhtiyaca Uygunluk: Finansal bilginin kullanıcıların kararlarında fark yaratma gücüne sahip olmasıdır; bu özellik için bilginin tahmin veya doğrulama değerine sahip olması gerekir.
Gerçeğe Uygun Sunum: Ekonomik olayların özünü tam, tarafsız ve hatasız şekilde yansıtmasıdır; hukuki biçim ile ekonomik öz farklıysa özün sunumu esas alınmalıdır.
Önemlilik: Bilginin eksik veya yanlış verilmesinin kullanıcı kararlarını etkileyebilecek nitelikte olmasıdır; işletmeye özgü bir eşik olup kalemlerin büyüklüğüne dayanır.
Doğrulanabilirlik: Bilgili ve bağımsız gözlemcilerin, bir açıklamanın gerçeğe uygun sunulduğu hususunda tam bir uzlaşı olmasa dahi görüş birliğine varabilmesi özelliğidir.
Zamanında Sunum: Finansal bilginin karar vericilerin kararlarını etkileyebilecek bir zamanda kullanıma sunulmasıdır; genellikle bilgi eskidikçe karar verme faydası azalır.
Büyük İşletme (BOBİ): Aktif toplamı 1 milyar TL, net satış hasılatı 2 milyar TL ve çalışan sayısı 250 kriterlerinden en az ikisini iki yıl üst üste aşan işletmelerdir.
Orta Boy İşletme (BOBİ): Aktif toplamı 35 milyon TL, net satış hasılatı 70 milyon TL ve çalışan sayısı 175 eşiklerini sağlayan, bağımsız denetime tabi olan işletme sınıfıdır.
TFRS 18: 1 Ocak 2027'de yürürlüğe girecek olan, kâr veya zarar tablosunda esas, yatırım ve finansman faaliyetleri ayrımı getiren yeni finansal sunum standardıdır.
KÜMİ FRS: Bağımsız denetime tabi olmayan küçük ve mikro işletmeler için hazırlanan, maliyet esaslı yaklaşımı benimseyen ve raporlama maliyetini düşüren standarttır.
Varlık (Asset): Geçmiş olayların sonucu olan, işletme kontrolündeki ekonomik fayda üretme potansiyeli olan hak.
Yükümlülük (Liability): Geçmiş olayların sonucu olan, ekonomik kaynak devretme konusundaki mevcut mükellefiyet.
Özkaynak (Equity): Varlıklardan tüm yükümlülükler düşüldükten sonra kalan hak (Kalıntı değer).
İhtiyaca Uygunluk: Kararlarda fark yaratma gücü olan, tahmin ve doğrulama değerine sahip bilgi.
Gerçeğe Uygun Sunum: Ekonomik olayların özünü tam, tarafsız ve hatasız olarak yansıtma.
Eşik Değer: BOBİ FRS kapsamında belirlenen aktif, hasılat veya çalışan sayısı sınırları
Örnek: Kayıtların yapılmaması durumunda 1 milyar TL olan aktif toplamı eşiği %20 artırılarak 1.2 milyar TL olarak dikkate alınır.
Büyük İşletme Eşik Değerleri (2026)
En az ikisi sağlanmalı: Aktif ≥ 1 Milyar TL, Satış ≥ 2 Milyar TL, Çalışan ≥ 250
Aktif: Toplam varlık büyüklüğü
Satış: Yıllık net satış hasılatı
Çalışan: Yıllık ortalama çalışan sayısı
Örnek: Aktif 1.1B, Satış 1.5B, Çalışan 300 olan firma Büyük İşletmedir (2/3 sağlandı).
Orta Boy İşletme Eşik Değerleri
En az ikisi sağlanmalı: Aktif ≥ 35 Milyon TL, Satış ≥ 70 Milyon TL, Çalışan ≥ 175
Aktif: Toplam varlık büyüklüğü
Satış: Yıllık net satış hasılatı
Çalışan: Yıllık ortalama çalışan sayısı
Örnek: Aktif 40M, Satış 80M, Çalışan 100 olan firma Orta Boydur (2/3 sağlandı).
Sık Yapılan Hatalar
Ortakların sermaye katkılarını 'Gelir' olarak düşünmek (Tanım gereği hariçtir).
Varlık için mülkiyeti şart koşmak (Mülkiyet değil 'Kontrol' esastır).
Tahmin değeri olan bilginin mutlaka bir öngörü/projeksiyon içermesi gerektiğini sanmak.
Büyük işletme statüsünü tek bir yılın verisiyle kazanıldığını/kaybedildiğini düşünmek (2 yıl kuralı vardır).
7
Finansal Raporlama Çerçeveleri, Niteliksel Özellikler ve Temel Muhasebe İlkeleri • Finansal Raporlama Standartları ve İnşaat Muhasebesi Temelleri
Temel Kavramlar
Varlık: Geçmişteki olayların bir sonucu olarak işletme tarafından kontrol edilen, ekonomik fayda üretme potansiyeline sahip mevcut bir ekonomik kaynaktır.
Yükümlülük: İşletmenin geçmişteki olaylar sonucunda ortaya çıkan, ekonomik bir kaynağı devretmek zorunda olduğu ve kaçınma imkanının bulunmadığı mevcut mükellefiyetidir.
Özkaynak: İşletmenin tüm yükümlülükleri varlıklarından düşüldükten sonra geriye kalan haklarıdır; ortakların katkıları ve dağıtılmamış kârlar bu grupta izlenir.
Gelir: Özkaynak sahiplerinin yaptığı katkılar hariç olmak üzere, varlıklardaki artış veya yükümlülüklerdeki azalışlar nedeniyle özkaynakta meydana gelen artışlardır.
Finansal Raporlama Standartları ve İnşaat Muhasebesi Temelleri • İnşaat Muhasebesi: Hakediş, Teminat ve Maliyet Hesapları
Temel Kavramlar
KÜMİ FRS: Bağımsız denetime tabi olmayan ve TFRS veya BOBİ FRS'yi ihtiyari olarak seçmeyen mikro ve küçük işletmeler için maliyet esaslı ve düşük maliyetli raporlama sağlayan standarttır.
BOBİ FRS: Büyük ve orta boy işletmeler için geçerli olan, 2024 ve 2025 yıllarında enflasyon muhasebesi ve kripto varlık düzenlemeleriyle güncellenmiş finansal raporlama çerçevesidir.
MSUGT: 1994'ten beri uygulanan, bilanço usulüne göre defter tutan işletmelerde hesap verilebilirliği ve karşılaştırılabilirliği sağlayan Tekdüzen Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliği'dir.
Finansal Durum Tablosu: İşletmenin belirli bir tarihteki varlıklarını, borçlarını ve özkaynaklarını gösteren; likidite, finansal yapı ve borç ödeme gücü hakkında bilgi veren temel finansal tablodur.
Önemli Formüller
Bilanço Temel Eşitliği: $Varlıklar = Yabancı Kaynaklar + Özkaynaklar$
Genişletilmiş Bilanço Eşitliği: $Dönen Varlıklar + Duran Varlıklar = Kısa Vadeli Yükümlülükler + Uzun Vadeli Yükümlülükler + Özkaynaklar$
Tüm ders notlarına erişmek için ücretsiz kayıt olun
İnşaat Muhasebesi: Hakediş, Teminat ve Maliyet Hesapları
Temel Kavramlar
Hakediş: İşin başlangıcından raporun düzenlendiği tarihe kadar üretilen kısmın parasal ölçümüdür; vergi mevzuatına göre gelir ancak geçici kabulde ölçülür.
Hakediş Raporu: Yüklenicinin yaptığı işlerin karşılığında ödeme alabilmesi için düzenlenen, aksi belirtilmedikçe ayda bir hazırlanan kümülatif ve müteselsil belgelerdir.
İhzarat: İmalat için gerekli malzemelerin önceden satın alınarak şantiyeye getirilip stoklanmasıdır; bu stoklar için yükleniciye hakediş ile ödeme yapılır.
Kesin Hakediş: Sözleşmedeki yükümlülüklerin yerine getirildiğinin tutanakla tespitinden sonra düzenlenen, kesin hesap özetlerine dayanan nihai ödeme belgesidir.
Önemli Formüller
Geçici Teminat Tutarı: $GT = TB \times 0.03$
Kesin Teminat Tutarı: $KT = IB \times 0.06$
Tüm ders notlarına erişmek için ücretsiz kayıt olun
İnşaat Muhasebesi: Hakediş, Teminat ve Maliyet Hesapları • Özel İnşaat ve Taahhüt İşlerinde Muhasebe Uygulamaları
Temel Kavramlar
Hakediş: İşin başlangıcından raporun düzenlendiği tarihe kadar üretilen kısmın parasal ölçümüdür; vergi mevzuatına göre gelir ancak geçici kabulde ölçülür.
Hakediş Raporu: Yüklenicinin yaptığı işlerin karşılığında ödeme alabilmesi için düzenlenen, aksi belirtilmedikçe ayda bir hazırlanan kümülatif ve müteselsil belgelerdir.
İhzarat: İmalat için gerekli malzemelerin önceden satın alınarak şantiyeye getirilip stoklanmasıdır; bu stoklar için yükleniciye hakediş ile ödeme yapılır.
Kesin Hakediş: Sözleşmedeki yükümlülüklerin yerine getirildiğinin tutanakla tespitinden sonra düzenlenen, kesin hesap özetlerine dayanan nihai ödeme belgesidir.
Önemli Formüller
Geçici Teminat Tutarı: $GT = TB \times 0.03$
Kesin Teminat Tutarı: $KT = IB \times 0.06$
Tüm ders notlarına erişmek için ücretsiz kayıt olun
Özel İnşaat ve Taahhüt İşlerinde Muhasebe Uygulamaları • Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım İşleri Muhasebesi
Temel Kavramlar
720 Direkt İşçilik Giderleri: 7/A seçeneğini kullanan ve kendi adına inşaat yapıp satan özel inşaat işletmelerinde, inşaat maliyetine doğrudan yüklenebilen işçilik ücretlerinin izlendiği hesaptır.
740 Hizmet Üretim Maliyeti: Başkası adına inşaat (taahhüt) işi yapan işletmelerin, hizmet üretimi kapsamında katlandıkları işçilik ve diğer maliyetleri izlemek için kullandıkları temel maliyet hesabıdır.
791 İşçi Ücret ve Giderleri: Giderlerin çeşit esasına göre izlendiği 7/B seçeneğinde, inşaat işletmesinin tüm işçi ücret ve yan giderlerinin borç kaydedildiği ana gider hesabıdır.
151 Yarı Mamuller - Üretim: Dönem sonunda henüz tamamlanmamış olan inşaat projelerinin maliyetlerinin aktarıldığı ve inşaat bitene kadar maliyetlerin biriktirildiği aktif karakterli stok hesabıdır.
Önemli Formüller
İnşaat Üretim Maliyeti: $IUM = ODM + CDM$
Birim İnşaat Maliyeti: $BIM = TUM / TIM$
Tüm ders notlarına erişmek için ücretsiz kayıt olun
170-177 Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım Maliyetleri: İşletmenin üstlendiği ve birden fazla takvim yılına sarkan inşaat projelerinin maliyetlerinin proje bazında izlendiği, geçici kabule kadar aktifte bekletilen hesaplardır.
350-357 Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım Hakediş Bedelleri: Yüklenilen inşaat işlerinde gerçekleştirilen kısımlar için düzenlenen hakedişlerin izlendiği pasif karakterli hesaplardır; iş bitiminde satış hasılatına aktarılırlar.
Geçici Kabul: İnşaat ve onarım işinin bitim tarihi olarak kabul edilen, geçici kabul tutanağının düzenlendiği tarihtir; bu tarihte maliyet ve hakediş hesapları sonuç hesaplarına devredilir.
179 Taşeronlara Verilen Avanslar: İşin bir kısmını üstlenen taşeronlara verilen ödemelerin proje bazında izlendiği hesaptır; bu hesap 17. grup maliyet hesaplarıyla birlikte projeye bağlanan fonu gösterir.
Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım İşleri Muhasebesi • İnşaat Sözleşmeleri ve Yıllara Yaygın İnşaat Muhasebesi
Temel Kavramlar
170-177 Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım Maliyetleri: İşletmenin üstlendiği ve birden fazla takvim yılına sarkan inşaat projelerinin maliyetlerinin proje bazında izlendiği, geçici kabule kadar aktifte bekletilen hesaplardır.
350-357 Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım Hakediş Bedelleri: Yüklenilen inşaat işlerinde gerçekleştirilen kısımlar için düzenlenen hakedişlerin izlendiği pasif karakterli hesaplardır; iş bitiminde satış hasılatına aktarılırlar.
Geçici Kabul: İnşaat ve onarım işinin bitim tarihi olarak kabul edilen, geçici kabul tutanağının düzenlendiği tarihtir; bu tarihte maliyet ve hakediş hesapları sonuç hesaplarına devredilir.
179 Taşeronlara Verilen Avanslar: İşin bir kısmını üstlenen taşeronlara verilen ödemelerin proje bazında izlendiği hesaptır; bu hesap 17. grup maliyet hesaplarıyla birlikte projeye bağlanan fonu gösterir.
İnşaat Sözleşmeleri ve Yıllara Yaygın İnşaat Muhasebesi • İnşaat İşletmelerinde Muhasebe ve Vergi Uygulamaları
Temel Kavramlar
İşin Tamamlanma Oranı Yöntemi: Sözleşme geliri ve maliyetlerinin her hesap döneminde cari tahminlere göre birikimli olarak sonuç hesaplarına yansıtıldığı, BOBİ FRS tarafından önerilen yöntemdir.
Maliyet Yöntemi: İşin tamamlanma düzeyinin tespitinde, katlanılan maliyetlerin toplam tahmini maliyetlere oranlanmasıyla bulunan ve objektif kabul edilen hesaplama biçimidir.
Yapılmakta Olan İşler: Gelecekte yapılacak işlere ilişkin katlanılan ve geri alınması muhtemel olan maliyetlerin, ilgili dönem gelene kadar bekletildiği varlık sınıflandırmasıdır.
Güvenilir Ölçülememe Durumu: Gelir ve maliyetin ölçülemediği hallerde, gelirin sadece geri kazanılması mümkün maliyet kadar kaydedildiği ve kârın belirlenemediği özel muhasebe esasıdır.
İnşaat İşletmelerinde Muhasebe ve Vergi Uygulamaları • İnşaat İşlemlerinde Vergi, KDV Tevkifatı ve Asgari İşçilik Uygulamaları
Temel Kavramlar
Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım: Birden fazla takvim yılına sirayet eden, kâr veya zararı işin bittiği yıl kesin olarak tespit edilen ve taahhüde bağlı olarak başkaları hesabına yapılan işlerdir.
Geçici Kabul: İşin bittiğini gösteren tutanağın idarece onaylandığı tarih olup, yıllara yaygın işlerde vergilendirme dönemini ve stopaj kesintisinin sona ermesini belirleyen eşiktir.
İşin Tamamlanma Yüzdesi Yöntemi: TFRS 15 kapsamında gelirin işin bitimi beklenmeden, gerçekleşen maliyetlerin tahmini toplam maliyete oranına göre dönemlere yayılması esasına dayanan yöntemdir.
Hakediş Ödemesi: İnşaat süresince yapılan iş karşılığında alınan bedellerdir; yıllara yaygın işlerde bu ödemelerden işin bitiminde mahsup edilmek üzere %5 vergi kesintisi yapılır.
Önemli Formüller
Tamamlanma Oranı: $Direkt İnşaat Maliyetleri / Toplam Tahmini İnşaat Maliyetleri$
Tamamlanma Oranına Göre Tahakkuk Eden Gelir: $Beklenen Toplam Gelir \times Tamamlanma Oranı$
Tüm ders notlarına erişmek için ücretsiz kayıt olun
İnşaat İşlemlerinde Vergi, KDV Tevkifatı ve Asgari İşçilik Uygulamaları
Temel Kavramlar
Yıllara Yaygın İnşaat Kazancı: İşin bittiği geçici kabul tarihinde hesaplanan, hakedişlerden yapılan stopajların mahsup edildiği ve vergi mevzuatına göre iş bitiminde beyan edilen kazanç türüdür.
Geçici Kabul: Yıllara yaygın inşaat projelerinde işin tamamlandığının kabul edildiği, kâr veya zararın kesinleşerek vergi yükümlülüğünün doğduğu hukuki ve mali dönüm noktasıdır.
190 Devreden KDV: Bir dönemde indirilemeyen ve izleyen döneme devreden KDV'nin izlendiği hesaptır; 191 ve 391 hesaplarının karşılaştırılması sonucu borç bakiyesi oluştuğunda kullanılır.
191 İndirilecek KDV: Mal ve hizmet alımlarında ödenen KDV'nin kaydedildiği, ay sonunda 391 Hesaplanan KDV ile karşılaştırılarak mahsup edilen ve bilançoda doğrudan yer almayan hesaptır.
Önemli Formüller
Bina İnşaatının Toplam Maliyeti: $Toplam İnşaat Alanı \times Birim Fiyat \times Tamamlanma Oranı$
İnşaat İşlemlerinde Vergi, KDV Tevkifatı ve Asgari İşçilik Uygulamaları • İnşaat İşlerinde Asgari İşçilik Uygulamaları ve TFRS 15 Hasılat Standartları
Temel Kavramlar
Yıllara Yaygın İnşaat Kazancı: İşin bittiği geçici kabul tarihinde hesaplanan, hakedişlerden yapılan stopajların mahsup edildiği ve vergi mevzuatına göre iş bitiminde beyan edilen kazanç türüdür.
Geçici Kabul: Yıllara yaygın inşaat projelerinde işin tamamlandığının kabul edildiği, kâr veya zararın kesinleşerek vergi yükümlülüğünün doğduğu hukuki ve mali dönüm noktasıdır.
190 Devreden KDV: Bir dönemde indirilemeyen ve izleyen döneme devreden KDV'nin izlendiği hesaptır; 191 ve 391 hesaplarının karşılaştırılması sonucu borç bakiyesi oluştuğunda kullanılır.
191 İndirilecek KDV: Mal ve hizmet alımlarında ödenen KDV'nin kaydedildiği, ay sonunda 391 Hesaplanan KDV ile karşılaştırılarak mahsup edilen ve bilançoda doğrudan yer almayan hesaptır.
Önemli Formüller
Bina İnşaatının Toplam Maliyeti: $Toplam İnşaat Alanı \times Birim Fiyat \times Tamamlanma Oranı$
İnşaat İşlerinde Asgari İşçilik Uygulamaları ve TFRS 15 Hasılat Standartları
Temel Kavramlar
İlişiksizlik Belgesi: İşverenin SGK'ya işçilik borcu olmadığını kanıtlayan, yapı kullanma izin belgesi alımı ve ihale teminat iadesi için ibrazı zorunlu olan resmi belgedir.
Asgari İşçilik Araştırması: SGK müdürlüklerince, yapının yaklaşık maliyeti üzerinden hesaplanan en az işçilik tutarı ile bildirilen tutarın karşılaştırıldığı denetim sürecidir.
Birim Maliyet Bedeli: Binaların maliyet hesabında esas alınan, inşaatın bitirildiği yıldan bir önceki yıla ait olan ve Bakanlıkça açıklanan metrekare maliyet rakamıdır.
Sözleşme Varlığı: İşletmenin müşteriye devrettiği mal veya hizmetler karşılığında, sadece zamanın geçmesi dışındaki şartlara (performans vb.) bağlı olan bedel alma hakkıdır.
Önemli Formüller
Bina İnşaat Maliyeti Hesabı: $Tüm Bina İnşaat Maliyeti = Toplam İnşaat Alanı \times Birim Fiyat \times Tamamlanma Oranı$
Asgari İşçilik Miktarı (Kurum İncelemesi): $Asgari İşçilik Miktarı = Yapı Maliyeti \times (Asgari İşçilik Oranı \times 0,75)$
Tüm ders notlarına erişmek için ücretsiz kayıt olun
İnşaat İşlerinde Asgari İşçilik Uygulamaları ve TFRS 15 Hasılat Standartları • TFRS 15 ve BOBİ FRS: Hasılat ve İnşaat Sözleşmeleri
Temel Kavramlar
İlişiksizlik Belgesi: İşverenin SGK'ya işçilik borcu olmadığını kanıtlayan, yapı kullanma izin belgesi alımı ve ihale teminat iadesi için ibrazı zorunlu olan resmi belgedir.
Asgari İşçilik Araştırması: SGK müdürlüklerince, yapının yaklaşık maliyeti üzerinden hesaplanan en az işçilik tutarı ile bildirilen tutarın karşılaştırıldığı denetim sürecidir.
Birim Maliyet Bedeli: Binaların maliyet hesabında esas alınan, inşaatın bitirildiği yıldan bir önceki yıla ait olan ve Bakanlıkça açıklanan metrekare maliyet rakamıdır.
Sözleşme Varlığı: İşletmenin müşteriye devrettiği mal veya hizmetler karşılığında, sadece zamanın geçmesi dışındaki şartlara (performans vb.) bağlı olan bedel alma hakkıdır.
Önemli Formüller
Bina İnşaat Maliyeti Hesabı: $Tüm Bina İnşaat Maliyeti = Toplam İnşaat Alanı \times Birim Fiyat \times Tamamlanma Oranı$
Asgari İşçilik Miktarı (Kurum İncelemesi): $Asgari İşçilik Miktarı = Yapı Maliyeti \times (Asgari İşçilik Oranı \times 0,75)$
Tüm ders notlarına erişmek için ücretsiz kayıt olun
TFRS 15 ve BOBİ FRS: Hasılat ve İnşaat Sözleşmeleri • TFRS 15 ve Yıllara Yaygın İnşaat Sözleşmelerinde Hasılat Muhasebesi
Temel Kavramlar
Değişken Bedel: Bir olayın gerçekleşme şartına bağlı olan, performans primleri, indirimler, para iadeleri veya puanlar gibi unsurları içeren ve sözleşmede açıkça veya zımnen yer alan bedeldir.
Düzeltilmiş Piyasa Değerlendirme Yaklaşımı: İşletmenin ilgili piyasayı analiz ederek, müşterinin taahhüt edilen mal veya hizmetler için ödemeye istekli olduğu tahmini fiyatı belirlediği bir işlem fiyatı dağıtım yöntemidir.
Beklenen Maliyet Artı Kâr Marjı Yaklaşımı: Bir edim yükümlülüğünün yerine getirilmesi için katlanılacak tahmini maliyetlere, piyasaya uygun makul bir kâr marjının eklenmesiyle satış fiyatının tahmin edilmesidir.
Bakiye Yaklaşımı: Toplam işlem fiyatından, sözleşmede yer alan diğer mal ve hizmetlerin gözlemlenebilir müstakil satış fiyatlarının çıkarılmasıyla kalan tutarın tahmini satış fiyatı olarak belirlenmesidir.
Önemli Formüller
Sözleşme Geliri Toplamı: $Sözleşme Geliri = Başlangıç Bedeli + Değişiklikler + Ek Ödeme Talepleri + Teşvik Ödemeleri$
Dönem Hasılatı Hesaplama (Birikimli): $Dönem Hasılatı = (Toplam Tahmini Hasılat \times Tamamlanma Yüzdesi) - Önceki Dönemlerde Kaydedilen Hasılat$
Tüm ders notlarına erişmek için ücretsiz kayıt olun
TFRS 15 ve Yıllara Yaygın İnşaat Sözleşmelerinde Hasılat Muhasebesi
Temel Kavramlar
Zamana Yayılı Edim Yükümlülüğü: İşletmenin taahhüt ettiği mal veya hizmetlerin kontrolünü müşteriye devretme performansını, ilerlemeyi ölçerek zamana yayılı şekilde hasılatlaştırmasıdır.
Çıktı Yöntemleri: Müşteri açısından tamamlanan inşaatın değerini, sözleşmede taahhüt edilen toplam işe oranlayarak hasılatı doğrudan ölçen ve birim teslimi gibi ölçütleri kullanan yöntemdir.
Girdi Yöntemleri: Edim yükümlülüğünün ifası için işletmenin harcadığı emeği veya maliyetleri, beklenen toplam girdilere kıyaslayarak hasılatı finansal tablolara alan yöntemdir.
Maliyet Kriteri: İnşaat işlerinde en objektif yöntem kabul edilen, katlanılan maliyetin toplam tahmini maliyete oranlanmasıyla tamamlanma düzeyinin belirlenmesidir.
TFRS 15 ve Yıllara Yaygın İnşaat Sözleşmelerinde Hasılat Muhasebesi • İnşaat Sözleşmeleri, Yatırım Amaçlı Gayrimenkuller (TMS 40) ve Maddi Duran Varlıklar (TMS 16)
Temel Kavramlar
Zamana Yayılı Edim Yükümlülüğü: İşletmenin taahhüt ettiği mal veya hizmetlerin kontrolünü müşteriye devretme performansını, ilerlemeyi ölçerek zamana yayılı şekilde hasılatlaştırmasıdır.
Çıktı Yöntemleri: Müşteri açısından tamamlanan inşaatın değerini, sözleşmede taahhüt edilen toplam işe oranlayarak hasılatı doğrudan ölçen ve birim teslimi gibi ölçütleri kullanan yöntemdir.
Girdi Yöntemleri: Edim yükümlülüğünün ifası için işletmenin harcadığı emeği veya maliyetleri, beklenen toplam girdilere kıyaslayarak hasılatı finansal tablolara alan yöntemdir.
Maliyet Kriteri: İnşaat işlerinde en objektif yöntem kabul edilen, katlanılan maliyetin toplam tahmini maliyete oranlanmasıyla tamamlanma düzeyinin belirlenmesidir.
İnşaat Sözleşmeleri, Yatırım Amaçlı Gayrimenkuller (TMS 40) ve Maddi Duran Varlıklar (TMS 16) • TMS 16 Maddi Duran Varlıklar ve Değerleme Esasları
Temel Kavramlar
İşin Tamamlanma Düzeyi: İnşaat sözleşmelerinde katlanılan maliyetlerin toplam tahmini maliyete oranlanmasıyla bulunan ve dönem hasılatının hesaplanmasında esas alınan yüzdedir.
Yatırım Amaçlı Gayrimenkul: Kira geliri veya değer artış kazancı elde etmek amacıyla tutulan; mal/hizmet üretimi veya idari amaçla kullanılmayan arazi, arsa veya binalardır.
Sahibi Tarafından Kullanılan Gayrimenkul: Mal veya hizmet üretimi, tedariki ya da idari amaçlarla kullanılmak üzere elde tutulan ve TMS 16 kapsamında değerlendirilen fiziki varlıklardır.
Defter Değeri: Bir varlığın birikmiş amortisman ve birikmiş değer düşüklüğü zararları indirildikten sonra finansal durum tablosuna yansıtılan net tutarıdır.
Önemli Formüller
İşin Tamamlanma Düzeyi: $Tamamlanma Oranı = \frac{Katlanılan Maliyetler}{Sözleşme Toplam Maliyeti}$
Dönem Hasılatı Hesaplama: $Dönem Geliri = Sözleşme Toplam Geliri \times Tamamlanma Oranı$
Tüm ders notlarına erişmek için ücretsiz kayıt olun
TMS 16 Maddi Duran Varlıklar ve Değerleme Esasları
Temel Kavramlar
Maddi Duran Varlıklar: Mal veya hizmet üretiminde kullanılmak, başkalarına kiraya verilmek veya idari amaçlarla elde tutulan ve bir dönemden fazla kullanımı öngörülen fiziki kalemlerdir.
Defter Değeri: Bir varlığın birikmiş amortisman ve birikmiş değer düşüklüğü zararları netleştirildikten sonra finansal tablolarda gösterilen güncel tutarıdır.
Amortismana Tabi Tutar: Bir varlığın maliyetinden veya maliyet yerine geçen diğer tutarlardan, varlığın tahmini kalıntı değerinin düşülmesiyle elde edilen net tutardır.
Geri Kazanılabilir Tutar: Bir varlığın net satış fiyatı ile kullanım değerinden (gelecekteki nakit akışlarının bugünkü değeri) hangisi büyükse o tutarı ifade eder.
TMS 16 Maddi Duran Varlıklar ve Değerleme Esasları • TFRS 16 Kiralama Standartları ve Muhasebe Uygulamaları
Temel Kavramlar
Maddi Duran Varlıklar: Mal veya hizmet üretiminde kullanılmak, başkalarına kiraya verilmek veya idari amaçlarla elde tutulan ve bir dönemden fazla kullanımı öngörülen fiziki kalemlerdir.
Defter Değeri: Bir varlığın birikmiş amortisman ve birikmiş değer düşüklüğü zararları netleştirildikten sonra finansal tablolarda gösterilen güncel tutarıdır.
Amortismana Tabi Tutar: Bir varlığın maliyetinden veya maliyet yerine geçen diğer tutarlardan, varlığın tahmini kalıntı değerinin düşülmesiyle elde edilen net tutardır.
Geri Kazanılabilir Tutar: Bir varlığın net satış fiyatı ile kullanım değerinden (gelecekteki nakit akışlarının bugünkü değeri) hangisi büyükse o tutarı ifade eder.
TFRS 16 Kiralama Standartları ve Muhasebe Uygulamaları • Kiralama İşlemleri (TFRS 16/BOBİ FRS) ve Gelir Vergileri (TMS 12)
Temel Kavramlar
Kiralama: Bir bedel karşılığında, bir varlığın kullanım hakkını belirli bir süre için devreden sözleşme veya sözleşmenin bir parçasıdır; tanımlanmış bir varlık ve kontrol hakkı içermelidir.
Kullanım Hakkı Varlığı: Kiralama süresi boyunca kiracının dayanak varlığı kullanma hakkını temsil eden, maliyet yöntemi veya gerçeğe uygun değer yöntemi ile ölçülebilen bir varlık kalemidir.
Kısa Vadeli Kiralama: Kiralamanın başladığı tarih itibarıyla 12 ay veya daha kısa süreli olan kiralamalardır; ancak satın alma opsiyonu içeren sözleşmeler bu kapsamda değerlendirilemez.
Düşük Değerli Varlık: Kiracının tek başına fayda sağlayabildiği ve başka varlıklara büyük ölçüde bağımlı olmayan, objektif esaslara göre değeri düşük belirlenen varlıkların kiralanmasıdır.
Önemli Formüller
Kullanım Hakkı Varlığı Başlangıç Maliyeti: $Kullanım Hakkı Varlığı = Kira Yükümlülüğü + Başlangıç Ödemeleri - Teşvikler + Doğrudan Maliyetler + Restorasyon Maliyetleri$
Kiralama İşlemleri (TFRS 16/BOBİ FRS) ve Gelir Vergileri (TMS 12)
Temel Kavramlar
Finansal Kiralama: Varlığın sahipliğinden kaynaklanan risk ve getirilerin tamamına yakınının kiracıya devredildiği, kiralama süresinin ekonomik ömrün büyük kısmını kapsadığı kiralama türüdür.
Zımnî Faiz Oranı: Kira ödemelerinin bugünkü değerini varlığın gerçeğe uygun değerine ve başlangıç maliyetlerine eşitleyen, net kiralama yatırımının ölçümünde kullanılan iskonto oranıdır.
Kullanım Hakkı Varlığı: Kiracının kiralama süresi boyunca dayanak varlığı kullanma hakkını temsil eden ve finansal durum tablosunda binalar veya ilgili maddi duran varlık kaleminde raporlanan varlıktır.
Kalıntı Değer Taahhüdü: Kiracı veya kiraya verenle ilişkili olmayan finansal yeterliliğe sahip üçüncü bir tarafça, varlığın kira sonundaki değerine ilişkin sağlanan garanti tutarıdır.
Önemli Formüller
Yıllık Amortisman Gideri: $Varlığın Net Bugünkü Değeri / Kiralama Süresi$
Satışların Maliyeti (Üretici Kiraya Veren): $Varlığın Defter Değeri - Taahhüt Edilmemiş Kalıntı Değerin Bugünkü Değeri$
Tüm ders notlarına erişmek için ücretsiz kayıt olun
Kiralama İşlemleri (TFRS 16/BOBİ FRS) ve Gelir Vergileri (TMS 12) • TMS 12 Gelir Vergileri ve Ertelenmiş Vergi Muhasebesi
Temel Kavramlar
Finansal Kiralama: Varlığın sahipliğinden kaynaklanan risk ve getirilerin tamamına yakınının kiracıya devredildiği, kiralama süresinin ekonomik ömrün büyük kısmını kapsadığı kiralama türüdür.
Zımnî Faiz Oranı: Kira ödemelerinin bugünkü değerini varlığın gerçeğe uygun değerine ve başlangıç maliyetlerine eşitleyen, net kiralama yatırımının ölçümünde kullanılan iskonto oranıdır.
Kullanım Hakkı Varlığı: Kiracının kiralama süresi boyunca dayanak varlığı kullanma hakkını temsil eden ve finansal durum tablosunda binalar veya ilgili maddi duran varlık kaleminde raporlanan varlıktır.
Kalıntı Değer Taahhüdü: Kiracı veya kiraya verenle ilişkili olmayan finansal yeterliliğe sahip üçüncü bir tarafça, varlığın kira sonundaki değerine ilişkin sağlanan garanti tutarıdır.
Önemli Formüller
Yıllık Amortisman Gideri: $Varlığın Net Bugünkü Değeri / Kiralama Süresi$
Satışların Maliyeti (Üretici Kiraya Veren): $Varlığın Defter Değeri - Taahhüt Edilmemiş Kalıntı Değerin Bugünkü Değeri$
Tüm ders notlarına erişmek için ücretsiz kayıt olun
TMS 12 Gelir Vergileri ve Ertelenmiş Vergi Muhasebesi • TMS 12 Gelir Vergileri ve Ertelenmiş Vergi Hesaplamaları
Temel Kavramlar
Muhasebe Kârı: Finansal raporlama standartlarına göre hesaplanan, vergi gideri veya geliri öncesindeki dönem kârını veya zararını ifade eder.
Vergiye Tabi Kâr: Vergi otoriteleri tarafından konulan kurallara göre bir hesap dönemi için tespit edilen ve üzerinden dönem vergisi ödenen kâr tutarıdır.
Dönem Vergisi: Vergiye tabi kâr üzerinden o dönem için ödenecek olan cari kurumlar vergisi tutarını ve geçmiş dönemlere ilişkin düzeltmeleri kapsar.
Vergi Gideri: Dönem kârının belirlenmesinde dikkate alınan, dönem vergisi ile ertelenmiş vergi gelir veya gider etkisinin toplamından oluşan tutardır.
Önemli Formüller
Ertelenmiş Vergi Tutarı Hesaplaması: $Ertelenmiş Vergi = Geçici Fark \times Vergi Oranı$
Toplam Vergi Gideri: $Vergi Gideri = Dönem Vergisi + Ertelenmiş Vergi Gider Etkisi$
Tüm ders notlarına erişmek için ücretsiz kayıt olun
TMS 12 Gelir Vergileri ve Ertelenmiş Vergi Hesaplamaları
Temel Kavramlar
Ertelenmiş Vergi Varlığı: Gelecek dönemlerde indirilebilir geçici farklar veya mali zararların mahsubu yoluyla daha az vergi ödenmesini sağlayan ve bilançonun aktifinde raporlanan tutardır.
Ertelenmiş Vergi Yükümlülüğü: Vergilendirilebilir geçici farklar nedeniyle işletmenin gelecek dönemlerde ödemesi gereken gelir vergisi tutarlarını ifade eden uzun vadeli yabancı kaynaktır.
İndirilebilir Geçici Fark: Varlığın defter değerinin vergi esasından düşük olması veya borcun defter değerinin vergi esasından büyük olması durumunda ortaya çıkan, varlık yaratan farktır.
Vergilendirilebilir Geçici Fark: Varlığın defter değerinin vergi esasından büyük olması sonucu gelecekte vergi yükü doğuran ve bilançonun pasifinde yükümlülük oluşturan fark kalemidir.
Önemli Formüller
Ertelenmiş Vergi Tutarı Hesaplaması: $Ertelenmiş Vergi = Geçici Fark \times Vergi Oranı$
Dönem Net Karı Hesaplaması: $Net Kar = Vergi Öncesi Kar - Kurumlar Vergisi Karşılığı \pm Ertelenmiş Vergi Etkisi$
Tüm ders notlarına erişmek için ücretsiz kayıt olun
TMS 12 Gelir Vergileri ve Ertelenmiş Vergi Hesaplamaları • İnşaat Muhasebesi, Vergi Uygulamaları ve Finansal Raporlama Standartları
Temel Kavramlar
Ertelenmiş Vergi Varlığı: Gelecek dönemlerde indirilebilir geçici farklar veya mali zararların mahsubu yoluyla daha az vergi ödenmesini sağlayan ve bilançonun aktifinde raporlanan tutardır.
Ertelenmiş Vergi Yükümlülüğü: Vergilendirilebilir geçici farklar nedeniyle işletmenin gelecek dönemlerde ödemesi gereken gelir vergisi tutarlarını ifade eden uzun vadeli yabancı kaynaktır.
İndirilebilir Geçici Fark: Varlığın defter değerinin vergi esasından düşük olması veya borcun defter değerinin vergi esasından büyük olması durumunda ortaya çıkan, varlık yaratan farktır.
Vergilendirilebilir Geçici Fark: Varlığın defter değerinin vergi esasından büyük olması sonucu gelecekte vergi yükü doğuran ve bilançonun pasifinde yükümlülük oluşturan fark kalemidir.
Önemli Formüller
Ertelenmiş Vergi Tutarı Hesaplaması: $Ertelenmiş Vergi = Geçici Fark \times Vergi Oranı$
Dönem Net Karı Hesaplaması: $Net Kar = Vergi Öncesi Kar - Kurumlar Vergisi Karşılığı \pm Ertelenmiş Vergi Etkisi$
Tüm ders notlarına erişmek için ücretsiz kayıt olun
İnşaat Muhasebesi, Vergi Uygulamaları ve Finansal Raporlama Standartları • Finansal Raporlama Standartları: Varlıklar, Kiralamalar ve Vergi Uygulamaları
Temel Kavramlar
Dönen Varlıklar: İşletmenin normal faaliyet dönemi içinde paraya çevrilmesi, satılması veya tüketilmesi beklenen, özellikle alım-satım amacıyla elde tutulan ve 12 ay içinde nakde dönmesi öngörülen varlıklardır.
İhtiyatlılık Kavramı: Muhasebe uygulamalarında risklerin göz önünde bulundurulmasını ifade eder; bilanço tarihinde tahsili şüpheli hale gelen alacaklar için karşılık ayrılması bu kavramın temel gereğidir.
Maliyet Bedeli Kavramı: Varlıkların edinilmesi sırasında katlanılan nakit ve benzeri fedakarlıkların toplamıdır; örneğin satın alınan inşaat malzemelerinin piyasa değeri yerine fatura bedeliyle kaydedilmesini zorunlu kılar.
Yıllara Yaygın İnşaat: İşin başlangıç ve bitiş tarihleri farklı takvim yıllarına sarkan taahhüt işleridir; bu işlerde kazanç ancak işin bittiği yılın geliri sayılarak vergilendirilir.
Önemli Formüller
Özkaynak Hesaplama Formülü: $Özkaynaklar = Aktif Toplamı - (Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar + Uzun Vadeli Yabancı Kaynaklar)$
Özel İnşaat Birim Maliyet Formülü: $Birim Maliyet = (DİMMG + DİG + GÜG) / Toplam Bağımsız Bölüm Sayısı$
Tüm ders notlarına erişmek için ücretsiz kayıt olun
Finansal Raporlama Standartları: Varlıklar, Kiralamalar ve Vergi Uygulamaları • TMS 12 Gelir Vergileri ve Ertelenmiş Vergi Uygulamaları
Temel Kavramlar
Gerçeğe Uygun Değer: Piyasa katılımcıları arasında ölçüm tarihinde olağan bir işlemde, bir varlığın satışından elde edilecek veya bir borcun devrinde ödenecek fiyattır.
Yatırım Amaçlı Gayrimenkul: İşletme ihtiyaçları için kullanılmak yerine, kira geliri veya değer artış kazancı elde etmek amacıyla elde tutulan bina veya arazi gibi varlıklardır.
Geri Kazanılabilir Tutar: Bir varlığın net gerçekleşebilir değeri ile net bugünkü değerinden (kullanım değeri) büyük olanıdır; maliyetle karşılaştırılarak değer düşüklüğü tespit edilir.
Kullanım Hakkı Varlığı: TFRS 16 kapsamında kiracının, kiralama süresi boyunca dayanak varlığı kullanma hakkını temsil eden ve bilançoda aktifleştirilen varlık kalemidir.
Önemli Formüller
Normal Amortisman Oranı: $Amortisman Oranı = 1 / Faydalı Ömür$
İnşaat Sözleşmesi Tamamlanma Yüzdesi: $Tamamlanma Yüzdesi = Gerçekleşen Maliyet / Toplam Tahmini Maliyet$
Tüm ders notlarına erişmek için ücretsiz kayıt olun
TMS 12 Gelir Vergileri ve Ertelenmiş Vergi Uygulamaları
Temel Kavramlar
Ertelenmiş Vergi Varlığı: İndirilebilir geçici farklar üzerinden hesaplanan ve işletmenin gelecekte elde edeceği mali kardan mahsup ederek geri kazanabileceği gelir vergisi tutarıdır.
Ertelenmiş Vergi Yükümlülüğü: Vergilendirilebilir geçici farklar nedeniyle işletmenin gelecek dönemlerde ödemek zorunda kalacağı gelir vergisi tutarlarını ifade eden borç kalemidir.
İndirilebilir Geçici Fark: Varlığın defter değerinin vergi esasından küçük olması durumunda ortaya çıkan ve gelecekte vergi matrahından indirilmesine izin verilen fark türüdür.
Vergilendirilebilir Geçici Fark: Varlığın muhasebe değerinin vergiye esas değerinden büyük olmasıyla oluşan ve gelecekte vergi ödemesi doğuran geçici farktır.
Önemli Formüller
Vergiye Esas Değer Hesaplaması: $VED = BDD - VBA$
Ertelenmiş Vergi Tutarı: $EV = (MD - VED) * VO$
Tüm ders notlarına erişmek için ücretsiz kayıt olun