Bilgi Sistemleri Güvenliği Ders Notları

Bilgi güvenliği yönetimi ve siber güvenlik

🎧 Sesli Anlatımı Dinle

10 bölüm İlk 3 bölüm ücretsiz

İçerik Tablosu

1 Bilgi Güvenliği Yönetimi ve Varlık Yönetimi
2 Varlık Yönetimi, Fiziksel ve Ağ Güvenliği Temelleri
3 Bilgisayar Ağları Temelleri, Topolojiler ve Protokoller
4 Ağ Protokolleri, Adresleme ve Güvenlik Temelleri
5 Bilgi Sistemleri Altyapısı ve Siber Saldırı Metodolojileri
6 Ağ ve Erişim Güvenliği
7 Erişim Kontrolü, Veri Güvenliği ve Kriptografi
8 Veri Güvenliği, İz Kayıtları ve Üçüncü Taraf İlişkileri
9 Siber Güvenlik Olay Yönetimi ve İncident Response
10 Modern Saldırı Vektörleri ve Önleyici Kontroller (2026 Güncel)

Temel Kavramlar

CIA Triad: Gizlilik (Confidentiality), Bütünlük (Integrity) ve Erişilebilirlik (Availability) ilkelerinden oluşan bilgi güvenliğinin temel sacayağıdır.
Siber Uzay: İnternet, ağlar ve sistemlerin oluşturduğu, dijital ortamdaki tüm varlıkların bağlı olduğu küresel alan.
Varlık (Asset): Kurum için değer taşıyan, donanım, yazılım, veri veya personel gibi fiziksel veya mantıksal her türlü bileşen.
Zafiyet (Vulnerability): Bir tehdit tarafından istismar edilebilecek olan sistemdeki zayıflık veya eksiklik.
Risk İştahı: Bir kurumun hedeflerine ulaşmak için kabul etmeye hazır olduğu risk miktarı.
Sızma Testi: Sistemlerdeki güvenlik açıklarını bulmak amacıyla yapılan kontrollü saldırı simülasyonu.

Önemli Noktalar

Bilgi güvenliği teknik bir iş değil, üst yönetimin sorumluluğunda olan kurumsal bir yönetim disiplinidir.
Varlık yönetimi, varlığın fiziksel alımıyla değil, ihtiyacın planlanmasıyla başlar ve güvenli imha ile biter.
Risk yönetiminde temel seçenekler; azaltma, engelleme, paylaşma ve kabul etmedir.
Veri sınıflandırması, bilginin değerine göre uygun koruma seviyesini belirlemek için yapılır.
Bilgi güvenliği politikaları yazılı, onaylı ve tüm çalışanlar için erişilebilir olmalıdır.

Sık Yapılan Hatalar

Bilgi güvenliğini sadece BT departmanının sorumluluğunda sanmak.
Sıfır riskin mümkün olduğunu düşünmek.
Varlık yönetimini sadece donanım (PC, sunucu) sayımı olarak görmek ve veriyi/yazılımı ihmal etmek.
Güvenlik eğitimlerini sadece bir kez verip yeterli bulmak.

Temel Kavramlar

Varlık Envanteri: Kurumdaki tüm varlıkların listelendiği, güncel ve erişilebilir olması gereken temel kayıt.
Veri Sınıflandırması: Bilginin kritiklik düzeyine göre gruplandırılması ve uygun koruma seviyesinin belirlenmesi.
Mantrap (Hava Kilidi): Aynı anda sadece bir kişinin geçişine izin veren çift kapılı güvenlik bölmesi.
EPO (Acil Kapatma): Acil durumlarda sistem odasının tüm elektriğini kesen anahtar.
EMI: Elektrikli cihazların veri sinyalleri üzerinde oluşturduğu bozucu gürültü.

Önemli Formüller

USB Hız Oranlaması

$Kat = \frac{Yeni Standart Hızı (Gbps) imes 1000}{Eski Standart Hızı (Mbps)}$

Gbps: Gigabit per second

Mbps: Megabit per second

Örnek: USB 3.0 (5 Gbps) / USB 2.0 (480 Mbps) = 5000 / 480 ≈ 10.4 Kat

Önemli Noktalar

Varlık sahibi sorumluluğunu çalışanlara devredemez.
Sistem odası ideal şartları: 21°C sıcaklık ve %50 nemdir.
Güç ve haberleşme kabloları EMI riskine karşı fiziksel olarak ayrılmalıdır.
Taşınabilir cihazlar (USB vb.) şifrelenmeli ve 'salt okunur' anahtarı gibi ek önlemlerle korunmalıdır.
Varlıklar en yüksek hassasiyet derecesine sahip veriye göre sınıflandırılmalıdır.

Sık Yapılan Hatalar

Varlık yönetiminin sadece BT cihazlarını kapsadığını sanmak (tüm bilgi varlıklarını kapsar).
Fiziksel güvenliğin sadece hırsızlığa karşı olduğunu düşünmek (doğal afetler de dahildir).
Kuru borulu sprinkler sistemlerinin her zaman daha güvenli olduğunu varsaymak (gecikme riski vardır).

Temel Kavramlar

Intranet: Kurum içi, dışa kapalı özel ağ.
Extranet: Dış paydaşlara (tedarikçi vb.) sınırlı erişim sunan genişletilmiş kurumsal ağ.
Deep Web: Arama motorlarının dizinleyemediği parola korumalı içerikler.
OSI Modeli: 7 katmanlı teorik referans ağ modeli.
TCP/IP Modeli: 4 katmanlı, internetin temelini oluşturan pratik protokol modeli.
DNS: Alan adlarını IP adreslerine çeviren sistem (Port 53).

Önemli Noktalar

PDU İsimleri: Bit (L1), Frame (L2), Packet (L3), Segment (L4), Data (L5-7).
Topolojiler: En dayanıklısı Mesh (Örgü), en yaygını Yıldız (Star).
Coğrafi Ölçek: PAN < LAN < MAN < WAN.
Güvenlik: SSH (Port 22) şifreli iken Telnet (Port 23) açık metin iletir.

Sık Yapılan Hatalar

İnternet (büyük İ) ile internet (küçük i) farkını karıştırmak. Büyük İ global ağı temsil eder.
OSI 3. katman (Ağ) ile TCP/IP İnternet katmanını karıştırmak; ikisi de IP ve yönlendirme ile ilgilidir.
POP3 ve IMAP farkı: POP3 indirir ve siler, IMAP sunucuyla senkronize çalışır.

Ağ Protokolleri, Adresleme ve Güvenlik Temelleri

Temel Kavramlar

TCP/IP: İnternetin temelini oluşturan, verilerin paketlenmesi ve iletilmesini sağlayan protokol ailesi.
IP Adresi: Ağa bağlı her cihaza atanan benzersiz mantıksal adres (IPv4 32 bit, IPv6 128 bit).
MAC Adresi: Ağ kartına üretimde atanan 48 bitlik kalıcı fiziksel adres.
DHCP: Cihazlara otomatik IP ve yapılandırma bilgisi dağıtan protokol.

Önemli Formüller

Kullanılabilir Host Sayısı: $2^n - 2$

Tüm ders notlarına erişmek için ücretsiz kayıt olun

Ücretsiz Kayıt Ol Lisans Satın Al

Bilgi Sistemleri Altyapısı ve Siber Saldırı Metodolojileri

Temel Kavramlar

Siber Ölüm Zinciri (Cyber Kill Chain): Bir siber saldırının keşiften eyleme kadar geçtiği 7 aşamalı metodoloji.
Sıfır Güven (Zero Trust): Ağ konumu fark etmeksizin hiçbir kullanıcıya güvenilmeyen güvenlik modeli.
Sosyal Mühendislik: Teknik açıklar yerine insan psikolojisini ve hatalarını hedef alan saldırı türü.
Malware (Zararlı Yazılım): Virüs, solucan, truva atı gibi sistemlere zarar vermek için tasarlanmış yazılımların genel adı.

Tüm ders notlarına erişmek için ücretsiz kayıt olun

Ücretsiz Kayıt Ol Lisans Satın Al

Ağ ve Erişim Güvenliği

Temel Kavramlar

Derinlemesine Savunma: Güvenliğin tek bir noktaya güvenmek yerine katmanlı bir yapı (Firewall, IPS, Antivirüs vb.) üzerine kurulması.
En Az Ayrıcalık: Kullanıcılara sadece işlerini yapmaları için gereken minimum yetkilerin verilmesi.
NAC: Cihazların ağa bağlanmadan önce kimlik ve güvenlik 'sağlık' (duruş) kontrolünden geçirilmesi.
SSO (Tek Oturum Açma): Kullanıcının bir kez kimlik doğrulaması yaparak birden çok sisteme erişebilmesi.

Önemli Formüller

Çapraz Hata Oranı (CER): $FAR = FRR$

Tüm ders notlarına erişmek için ücretsiz kayıt olun

Ücretsiz Kayıt Ol Lisans Satın Al

Erişim Kontrolü, Veri Güvenliği ve Kriptografi

Temel Kavramlar

MAC (Zorunlu Erişim Kontrolü): Yetkilerin merkezi olarak yönetildiği, kullanıcıların yetki devredemediği katı model.
DAC (İsteğe Bağlı Erişim Kontrolü): Nesne sahibinin erişim haklarını belirleyebildiği esnek ama riskli model.
DIKW Piramidi: Veri (Ham), Enformasyon (İlişkili), Bilgi (Nasıl), Bilgelik (Neden) hiyerarşisi.
Hash (Özet): Veriden üretilen sabit uzunlukta, tek yönlü dijital parmak izi.

Önemli Formüller

Syslog Seviyeleri: 0: Emergency, 1: Alert, 2: Critical, 3: Error, 4: Warning, 5: Notice, 6: Info, 7: Debug

Tüm ders notlarına erişmek için ücretsiz kayıt olun

Ücretsiz Kayıt Ol Lisans Satın Al

Veri Güvenliği, İz Kayıtları ve Üçüncü Taraf İlişkileri

Temel Kavramlar

Veri Temizliği: Hatalı, gereksiz veya riskli verilerin sistemden uygun yöntemlerle (silme, anonimleştirme vb.) uzaklaştırılması.
Anonimleştirme: Verinin, veri sahibi gerçek kişiyle ilişkilendirilemeyecek hale getirilmesi.
İz Kayıtları (Log): Sistem ve kullanıcı aktivitelerinin hesap verilebilirlik amacıyla kaydedilmesi ve takibi.
Üçüncü Taraf İlişki Döngüsü: Dış kaynaklarla olan ilişkinin başlama, operasyon ve sonlandırma aşamalarını kapsayan süreç.

Tüm ders notlarına erişmek için ücretsiz kayıt olun

Ücretsiz Kayıt Ol Lisans Satın Al

Siber Güvenlik Olay Yönetimi ve İncident Response

NIST Olay Yönetimi Çerçevesi

Hazırlık: Olay öncesi politika, ekip ve araçların hazır hale getirilmesi sürecidir.
Tespit: Potansiyel güvenlik ihlallerinin izleme araçlarıyla fark edilmesi aşamasıdır.
Analiz: Tespit edilen olayın kapsamı ve ciddiyetinin teknik olarak incelenmesidir.
Kontrol Altına Alma: Saldırının yayılmasını önlemek için sistemlerin izole edilmesidir.

SOC (Security Operations Center) Yapısı ve Görevleri

7/24 İzleme: Güvenlik olaylarının kesintisiz takip edilmesi ve analiz edilmesi sürecidir.
Olay Triyajı: Alarmların önem derecesine göre sınıflandırılması ve önceliklendirilmesidir.
Tehdit Avcılığı: Sistemlerdeki gizli tehditlerin proaktif olarak aranması faaliyetidir.
Raporlama: Güvenlik durumu hakkında yönetime periyodik teknik bilgi sunulmasıdır.

Tüm ders notlarına erişmek için ücretsiz kayıt olun

Ücretsiz Kayıt Ol Lisans Satın Al

Modern Saldırı Vektörleri ve Önleyici Kontroller (2026 Güncel)

APT (Advanced Persistent Threat) Saldırıları

Hedef Odaklılık: Belirli bir kuruma yönelik uzun süreli ve planlı saldırı türüdür.
Sızma Aşaması: Sosyal mühendislik veya zafiyetler ile sisteme ilk girişin yapılmasıdır.
Kalıcılık Sağlama: Sistemde fark edilmeden kalmak için gizli arka kapılar oluşturulmasıdır.
Yanal Hareket: Ağ içinde diğer sistemlere sızarak yetki yükseltme işlemlerinin yapılmasıdır.

Ransomware ve Veri Şifreleme Tehditleri

Kripto Kilitleme: Dosyaların güçlü algoritmalarla erişilemez hale getirilmesi işlemidir.
Fidye Talebi: Verilerin açılması için kripto para ile ödeme istenmesi durumudur.
Çift Şantaj: Verilerin hem şifrelenmesi hem de sızdırılmakla tehdit edilmesi modelidir.
RaaS Modeli: Hizmet olarak fidye yazılımı sunan illegal platformların kullanılmasıdır.

Tüm ders notlarına erişmek için ücretsiz kayıt olun

Ücretsiz Kayıt Ol Lisans Satın Al