Deneyiminizi iyileştirmek, site trafiğini analiz etmek ve reklamları kişiselleştirmek için çerezler kullanıyoruz.
Detaylar için Gizlilik Politikası'nı inceleyebilirsiniz.
Finansal Yönetim ve Mali Analiz Ders Notları
Finansal planlama, sermaye maliyeti ve mali analiz
Finansal Yönetim: Bir faaliyet için gerekli fonların tedariki ve bu fonların etkin kullanımıyla ilgili olup; temel olarak yatırım, finansman ve kâr payı dağıtımı kararlarını kapsayan süreçtir.
Sermaye Bütçelemesi: Şirketin faaliyetlerini gerçekleştirmek amacıyla arazi, bina ve makine gibi duran varlıklara yapacağı uzun vadeli yatırımların planlanması ve yönetilmesi sürecidir.
Çalışma Sermayesi Kararları: Şirketin nakit, alacak ve stok gibi dönen varlıklarına yapılan yatırımların miktarını ve bileşimini belirleyen, kısa vadeli varlık yönetimine odaklanan kararlardır.
Değer Maksimizasyonu: Belirli bir risk düzeyinde, yatırımların getirisinin sermaye maliyetini aşmasıyla sağlanan ve net nakit geliri ile riski temel alan modern finansal yönetim amacıdır.
Anglo-Amerikan Yaklaşımı: Finansal piyasaların etkin olduğu varsayımıyla, temel finansal hedefin ortakların servetini yani özsermayenin piyasa değerini maksimize etmek olduğunu savunan yaklaşımdır.
Avrupa ve Japonya Yaklaşımı: Şirketin sadece ortaklarını değil; çalışanlar, tedarikçiler ve toplum gibi tüm menfaat sahiplerinin çıkarlarını uyumlaştırarak toplam şirket değerini artırmayı hedefleyen sosyal adalet vurgulu yaklaşımdır.
Temsil Sorunu (Agency Problem): Sahiplik ve yöneticiliğin ayrışması sonucunda, profesyonel yöneticilerin ortakların menfaatleri yerine kendi kişisel çıkarlarını gözetmesiyle ortaya çıkan çıkar çatışmasıdır.
Kurumsal Yönetim: Şirketin faaliyetlerini düzenleyen kurallar bütünü olup; ortaklar, yönetim kurulu ve yöneticiler arasındaki hak ve sorumlulukları tanımlayan yönetim ve kontrol sistemidir.
Nakit Bütçesi: Belirli bir süre içindeki nakit giriş ve çıkış tahminlerini ayrıntılı göstererek, şirketin nakit ihtiyacını veya fazlasını saptayan kısa vadeli planlama aracıdır.
Proforma Tablolar: Gelecek bir dönem için tahmini olarak hazırlanan gelir tablosu ve bilançoyu ifade eden, fon miktarındaki değişimlere göre düzenlenen geniş kapsamlı planlama araçlarıdır.
Minimum Kasa: İşletmelerin emniyet amacıyla ellerinde bulundurdukları, genellikle satışların %1'i civarında olan ve planlamada nakit çıkışı olarak kabul edilen nakit stokudur.
Finansman Kararı: Varlıklara yapılacak yatırımlar için gerekli olan kaynağın, vade ve maliyet unsurları dikkate alınarak hangi piyasalardan ve nasıl temin edileceğine ilişkin kararlardır.
Finansal Yönetim: Fonların tedariki ve etkin kullanımı; yatırım, finansman ve kâr payı kararlarını kapsar.
Temsil Sorunu: Şirket ortakları (asiller) ile yöneticiler (temsilciler) arasındaki çıkar çatışması.
Değer Maksimizasyonu: Yatırım getirisinin sermaye maliyetini aşmasıyla yaratılan ekonomik değerin en üst düzeye çıkarılması.
Nakit Bütçesi: Belirli bir dönemdeki nakit giriş ve çıkışlarını gösteren likidite planlama aracı.
Proforma Tablolar: Gelecekteki faaliyet sonuçlarını gösteren tahmini bilanço ve gelir tabloları.
Minimum Kasa: Emniyet amacıyla elde bulundurulması gereken, genellikle satışların %1'i civarındaki nakit stoku.
Önemli Formüller
Net Nakit Akışı
$NNA = NG - NC$
NNA: Net Nakit Akışı
NG: Tahmini Nakit Girişleri
NC: Tahmini Nakit Çıkışları
Örnek: Bir ayda 1000 TL nakit girişi ve 900 TL nakit çıkışı öngörülüyorsa, net nakit akışı 100 TL olur.
Minimum Kasa Tutarı
$MK = S * 0,01$
MK: Minimum Kasa
S: Toplam Satışlar
Örnek: 100.000 TL satış öngören bir şirketin minimum kasa ihtiyacı 1.000 TL olarak hesaplanır.
Nakit Fazlası / Açığı
$Durum = (Net Nakit Akışı + Dönem Başı Kasa) - Minimum Kasa$
Net Nakit Akışı: Dönem içi girişler - çıkışlar
Dönem Başı Kasa: Önceki dönemden devreden nakit
Minimum Kasa: Emniyet nakit seviyesi
Örnek: Net Akış: -100, Başlangıç Kasa: 25, Min Kasa: 20 ise; (-100 + 25) - 20 = -95 (Açık)
Sık Yapılan Hatalar
Amortisman giderini nakit bütçesinde bir nakit çıkışı olarak saymak (Hatalıdır, nakit çıkışı gerektirmez).
Kâr maksimizasyonu ile değer maksimizasyonunu aynı kavramlar olarak düşünmek.
Nakit bütçesi ile proforma tabloların farklı fon ihtiyaçları çıkarmasını beklemek (Varsayımlar aynıysa sonuçlar eşit olmalıdır).
Temel Kavramlar
Finansal Yönetim: Bir faaliyet için gerekli fonların tedariki ve bu fonların etkin kullanımıyla ilgili olup; temel olarak yatırım, finansman ve kâr payı dağıtımı kararlarını kapsayan süreçtir.
Sermaye Bütçelemesi: Şirketin faaliyetlerini gerçekleştirmek amacıyla arazi, bina ve makine gibi duran varlıklara yapacağı uzun vadeli yatırımların planlanması ve yönetilmesi sürecidir.
Çalışma Sermayesi Kararları: Şirketin nakit, alacak ve stok gibi dönen varlıklarına yapılan yatırımların miktarını ve bileşimini belirleyen, kısa vadeli varlık yönetimine odaklanan kararlardır.
Değer Maksimizasyonu: Belirli bir risk düzeyinde, yatırımların getirisinin sermaye maliyetini aşmasıyla sağlanan ve net nakit geliri ile riski temel alan modern finansal yönetim amacıdır.
Anglo-Amerikan Yaklaşımı: Finansal piyasaların etkin olduğu varsayımıyla, temel finansal hedefin ortakların servetini yani özsermayenin piyasa değerini maksimize etmek olduğunu savunan yaklaşımdır.
Avrupa ve Japonya Yaklaşımı: Şirketin sadece ortaklarını değil; çalışanlar, tedarikçiler ve toplum gibi tüm menfaat sahiplerinin çıkarlarını uyumlaştırarak toplam şirket değerini artırmayı hedefleyen sosyal adalet vurgulu yaklaşımdır.
Temsil Sorunu (Agency Problem): Sahiplik ve yöneticiliğin ayrışması sonucunda, profesyonel yöneticilerin ortakların menfaatleri yerine kendi kişisel çıkarlarını gözetmesiyle ortaya çıkan çıkar çatışmasıdır.
Kurumsal Yönetim: Şirketin faaliyetlerini düzenleyen kurallar bütünü olup; ortaklar, yönetim kurulu ve yöneticiler arasındaki hak ve sorumlulukları tanımlayan yönetim ve kontrol sistemidir.
Nakit Bütçesi: Belirli bir süre içindeki nakit giriş ve çıkış tahminlerini ayrıntılı göstererek, şirketin nakit ihtiyacını veya fazlasını saptayan kısa vadeli planlama aracıdır.
Proforma Tablolar: Gelecek bir dönem için tahmini olarak hazırlanan gelir tablosu ve bilançoyu ifade eden, fon miktarındaki değişimlere göre düzenlenen geniş kapsamlı planlama araçlarıdır.
Minimum Kasa: İşletmelerin emniyet amacıyla ellerinde bulundurdukları, genellikle satışların %1'i civarında olan ve planlamada nakit çıkışı olarak kabul edilen nakit stokudur.
Finansman Kararı: Varlıklara yapılacak yatırımlar için gerekli olan kaynağın, vade ve maliyet unsurları dikkate alınarak hangi piyasalardan ve nasıl temin edileceğine ilişkin kararlardır.
Finansal Yönetim: Fonların tedariki ve etkin kullanımı; yatırım, finansman ve kâr payı kararlarını kapsar.
Temsil Sorunu: Şirket ortakları (asiller) ile yöneticiler (temsilciler) arasındaki çıkar çatışması.
Değer Maksimizasyonu: Yatırım getirisinin sermaye maliyetini aşmasıyla yaratılan ekonomik değerin en üst düzeye çıkarılması.
Nakit Bütçesi: Belirli bir dönemdeki nakit giriş ve çıkışlarını gösteren likidite planlama aracı.
Proforma Tablolar: Gelecekteki faaliyet sonuçlarını gösteren tahmini bilanço ve gelir tabloları.
Minimum Kasa: Emniyet amacıyla elde bulundurulması gereken, genellikle satışların %1'i civarındaki nakit stoku.
Minimum Kasa: İşletmelerin emniyet amacıyla bulundurduğu, genellikle satışların %1'i civarında olan ve planlamacı tarafından nakit çıkışı kabul edilen nakit stokudur.
Proforma Bilanço: Gelecek dönemler için hazırlanan tahmini bilançodur; aktif ve pasif toplamlarını dengelemek için Kasa veya Banka Borçları hesapları dengeleyici olarak kullanılır.
SMM/Satışlar Oranı: Şirket faaliyetleri istikrarlı olduğunda, Satılan Malın Maliyetini geçmiş dönem eğilimlerine dayanarak tahmin etmek için kullanılan nispeten sabit rasyodur.
Ağırlıklı Ortalama Tahsil Süresi (A.O.T.S.): Şirketin alacaklarını ortalama kaç günde tahsil ettiğini gösteren ve mevsimsellik içermeyen şirketlerde proforma alacak tahmini için kullanılan süredir.
Stok Dönme Çabukluğu (S.D.Ç): Satılan malın maliyetinin ortalama stok değerine bölünmesiyle hesaplanan ve proforma tablolarda dönem sonu stok miktarını bulmaya yarayan verimlilik oranıdır.
Kendiliğinden Oluşan Kaynaklar: Satış hacmindeki artışa paralel olarak banka kredisi gibi pazarlığa tabi olmadan otomatik olarak artan ticari borçlar ve tahakkuk etmiş giderlerdir.
Satışların Yüzdesi Yöntemi: Bilanço kalemleri ile satışlar arasında yüzdesel bir ilişki olduğunu varsayarak, finansman ihtiyacını süratle belirlemeye olanak tanıyan tahminleme yöntemidir.
Başabaş Analizi: Faaliyet kârının sıfır olduğu noktayı belirleyen, şirketin zarar etmemesi için yapması gereken minimum satış miktarını saptayan analiz türüdür.
Sabit Maliyetler: Üretim hacminden bağımsız olan, ancak üretim miktarı arttıkça birim başına düşen payı azalan amortisman, kira ve yönetici maaşları gibi giderlerdir.
Değişken Maliyetler: Üretim hacminin bir fonksiyonu olarak artan veya azalan, ancak birim başına tutarı (hammadde ve direkt işçilik gibi) sabit kalan maliyet kalemleridir.
Katkı Payı (Marjı): Birim satış fiyatı ile birim değişken gider arasındaki farktır ve her birim satışın sabit giderleri karşılamaya ne kadar katkı sağladığını ifade eder.
Faaliyet Kaldıracı: Sabit giderlerin varlığı nedeniyle satışlardaki yüzdesel değişimin, faaliyet kârında (FVÖK) daha yüksek oranlı bir dalgalanmaya yol açması durumudur.
Oto-finansman: Şirketin elde ettiği vergi sonrası net kârın dağıtılmayarak bünyede bırakılan kısmıyla sağladığı, ek finansman ihtiyacını azaltan iç kaynaktır.
Finansman Açığı: Proforma bilançoda öngörülen yatırımların (aktifler), öngörülen kaynaklardan (pasifler) fazla olması durumunda ortaya çıkan ek fon ihtiyacıdır.
Nakit Bütçesi: Belirli bir dönemdeki nakit giriş ve çıkışlarını gösteren, nakit fazlası veya açığını belirleyen kısa vadeli planlama aracıdır.
Proforma Bilanço: Gelecekteki bir tarihteki tahmini finansal durumu gösteren tablodur; dengeleyici hesaplar olarak Kasa ve Banka Borçları kullanılır.
Başabaş Noktası: Toplam gelirlerin toplam maliyetlere eşit olduğu, faaliyet kârının sıfır olduğu üretim veya satış düzeyidir.
Faaliyet Kaldıracı: Maliyet yapısındaki sabit giderlerin varlığı nedeniyle, satışlardaki değişimin faaliyet kârına katlanarak yansımasıdır.
Katkı Payı: Birim satış fiyatı ile birim değişken maliyet arasındaki farktır ($F - d$).
Önemli Formüller
Net Nakit Akışı
$NNA = NG - NC$
NNA: Net Nakit Akışı
NG: Tahmini Nakit Girişleri
NC: Tahmini Nakit Çıkışları
Örnek: Bir ayda 1000 TL nakit girişi ve 900 TL nakit çıkışı öngörülüyorsa, net nakit akışı 100 TL olur.
Minimum Kasa Tutarı
$MK = S * 0,01$
MK: Minimum Kasa
S: Toplam Satışlar
Örnek: 100.000 TL satış öngören bir şirketin minimum kasa ihtiyacı 1.000 TL olarak hesaplanır.
Nakit Fazlası / Açığı
$Durum = (Net Nakit Akışı + Dönem Başı Kasa) - Minimum Kasa$
Net Nakit Akışı: Dönem içi girişler - çıkışlar
Dönem Başı Kasa: Önceki dönemden devreden nakit
Minimum Kasa: Emniyet nakit seviyesi
Örnek: Net Akış: -100, Başlangıç Kasa: 25, Min Kasa: 20 ise; (-100 + 25) - 20 = -95 (Açık)
Ağırlıklı Ortalama Tahsil Süresi ile Alacak Tahmini
Amortisman giderini nakit bütçesinde bir nakit çıkışı olarak saymak (Hatalıdır, nakit çıkışı gerektirmez).
Kâr maksimizasyonu ile değer maksimizasyonunu aynı kavramlar olarak düşünmek.
Nakit bütçesi ile proforma tabloların farklı fon ihtiyaçları çıkarmasını beklemek (Varsayımlar aynıysa sonuçlar eşit olmalıdır).
Başabaş noktası hesaplanırken paydada 'birim değişken maliyet' yerine 'toplam değişken maliyet' kullanılması.
Finansal kaldıraç ile faaliyet kaldıracının karıştırılması (Finansal kaldıraç borç/faiz ile, faaliyet kaldıracı sabit giderlerle ilgilidir).
Proforma bilançoda dengeleyici hesapların (Kasa/Banka Borcu) başlangıçta diğer kalemler gibi tahmin edilmeye çalışılması.
Temel Kavramlar
Minimum Kasa: İşletmelerin emniyet amacıyla bulundurduğu, genellikle satışların %1'i civarında olan ve planlamacı tarafından nakit çıkışı kabul edilen nakit stokudur.
Proforma Bilanço: Gelecek dönemler için hazırlanan tahmini bilançodur; aktif ve pasif toplamlarını dengelemek için Kasa veya Banka Borçları hesapları dengeleyici olarak kullanılır.
SMM/Satışlar Oranı: Şirket faaliyetleri istikrarlı olduğunda, Satılan Malın Maliyetini geçmiş dönem eğilimlerine dayanarak tahmin etmek için kullanılan nispeten sabit rasyodur.
Ağırlıklı Ortalama Tahsil Süresi (A.O.T.S.): Şirketin alacaklarını ortalama kaç günde tahsil ettiğini gösteren ve mevsimsellik içermeyen şirketlerde proforma alacak tahmini için kullanılan süredir.
Stok Dönme Çabukluğu (S.D.Ç): Satılan malın maliyetinin ortalama stok değerine bölünmesiyle hesaplanan ve proforma tablolarda dönem sonu stok miktarını bulmaya yarayan verimlilik oranıdır.
Kendiliğinden Oluşan Kaynaklar: Satış hacmindeki artışa paralel olarak banka kredisi gibi pazarlığa tabi olmadan otomatik olarak artan ticari borçlar ve tahakkuk etmiş giderlerdir.
Satışların Yüzdesi Yöntemi: Bilanço kalemleri ile satışlar arasında yüzdesel bir ilişki olduğunu varsayarak, finansman ihtiyacını süratle belirlemeye olanak tanıyan tahminleme yöntemidir.
Başabaş Analizi: Faaliyet kârının sıfır olduğu noktayı belirleyen, şirketin zarar etmemesi için yapması gereken minimum satış miktarını saptayan analiz türüdür.
Sabit Maliyetler: Üretim hacminden bağımsız olan, ancak üretim miktarı arttıkça birim başına düşen payı azalan amortisman, kira ve yönetici maaşları gibi giderlerdir.
Değişken Maliyetler: Üretim hacminin bir fonksiyonu olarak artan veya azalan, ancak birim başına tutarı (hammadde ve direkt işçilik gibi) sabit kalan maliyet kalemleridir.
Katkı Payı (Marjı): Birim satış fiyatı ile birim değişken gider arasındaki farktır ve her birim satışın sabit giderleri karşılamaya ne kadar katkı sağladığını ifade eder.
Faaliyet Kaldıracı: Sabit giderlerin varlığı nedeniyle satışlardaki yüzdesel değişimin, faaliyet kârında (FVÖK) daha yüksek oranlı bir dalgalanmaya yol açması durumudur.
Oto-finansman: Şirketin elde ettiği vergi sonrası net kârın dağıtılmayarak bünyede bırakılan kısmıyla sağladığı, ek finansman ihtiyacını azaltan iç kaynaktır.
Finansman Açığı: Proforma bilançoda öngörülen yatırımların (aktifler), öngörülen kaynaklardan (pasifler) fazla olması durumunda ortaya çıkan ek fon ihtiyacıdır.
Nakit Bütçesi: Belirli bir dönemdeki nakit giriş ve çıkışlarını gösteren, nakit fazlası veya açığını belirleyen kısa vadeli planlama aracıdır.
Proforma Bilanço: Gelecekteki bir tarihteki tahmini finansal durumu gösteren tablodur; dengeleyici hesaplar olarak Kasa ve Banka Borçları kullanılır.
Başabaş Noktası: Toplam gelirlerin toplam maliyetlere eşit olduğu, faaliyet kârının sıfır olduğu üretim veya satış düzeyidir.
Faaliyet Kaldıracı: Maliyet yapısındaki sabit giderlerin varlığı nedeniyle, satışlardaki değişimin faaliyet kârına katlanarak yansımasıdır.
Katkı Payı: Birim satış fiyatı ile birim değişken maliyet arasındaki farktır ($F - d$).
Faaliyet Kaldıracı: Toplam giderleri içinde sabit giderlerin payı yüksek olan şirketlerde, satışlardaki değişimin faaliyet kârı üzerinde yarattığı duyarlılık ve değişim etkisidir.
Finansal Kaldıraç: Şirketin sermaye yapısında borç kullanması sonucunda, faaliyet kârındaki yüzdesel değişimin vergi öncesi kârı daha yüksek oranda etkilemesi durumudur.
Finansal Başabaş Noktası: Hem %100 özsermaye hem de borç içeren sermaye yapısı seçeneklerinde pay başına kârı birbirine eşit kılan ve aktif kârlılığının faiz oranına eşitlendiği FVÖK düzeyidir.
Toplam Kaldıraç Derecesi (TKD): Faaliyet ve finansal kaldıraç derecelerinin çarpımıyla elde edilen, satışlardaki değişimin hisse başına kâr üzerindeki toplam etkisini ölçen göstergedir.
Faaliyet Riski: Sabit maliyetlerin yüksekliği nedeniyle başabaş noktasına ulaşmanın zorlaşması ve talep daralmalarından kârın olumsuz etkilenme olasılığının artmasıdır.
Finansal Risk: Sermaye yapısındaki borç ve faiz yükü nedeniyle pay başına kârların oynaklığının (volatilite) artması ve şirketin yükümlülüklerini yerine getirememe ihtimalidir.
Pozitif Kaldıraç Etkisi: Şirketin yatırımlarından elde ettiği aktif kârlılığının borçlanma maliyetinden (faizden) yüksek olması durumunda özsermaye kârlılığının artmasıdır.
Nakit Bütçesi: Belirli bir dönemdeki nakit giriş ve çıkışlarını tahmin ederek, şirketin nakit fazlasını veya ek fon ihtiyacını belirleyen finansal planlama aracıdır.
Minimum Kasa Mevcudu: Şirket politikası gereği operasyonel risklere karşı her ay sonunda kasada bulundurulması zorunlu tutulan, nakit açığı hesaplamalarında dikkate alınan alt sınırdır.
Proforma Gelir Tablosu: Gelecek dönemlere ait satış tahminleri ve maliyet oranları kullanılarak hazırlanan, şirketin beklenen kârlılığını gösteren tahmini mali tablodur.
Stok Dönme Çabukluğu: Satılan malın maliyetinin ortalama stoklara bölünmesiyle hesaplanan ve stokların bir dönemde kaç kez nakde veya alacağa dönüştüğünü gösteren verimlilik oranıdır.
Alacak Tahsil Süresi: Şirketin kredili satışlarından doğan alacaklarını ortalama kaç günde tahsil ettiğini gösteren, nakit bütçesi girişlerini doğrudan etkileyen süredir.
Faaliyet Kaldıracı (FKD): Sabit maliyetlerin varlığı nedeniyle satışlardaki değişimin faaliyet kârı üzerindeki etkisidir.
Finansal Kaldıraç (FiKD): Sermaye yapısında borç (faiz) bulunması nedeniyle faaliyet kârındaki değişimin net kâr üzerindeki etkisidir.
Toplam Kaldıraç (TKD): Faaliyet ve finansal kaldıracın bileşik etkisi; satışlardaki değişimin HBK üzerindeki etkisini ölçer.
Finansal Başabaş Noktası: Borçlu ve borçsuz finansman seçeneklerinde hisse başına kârın eşitlendiği faaliyet kârı düzeyi.
Ek Finansman İhtiyacı (EFİ): Proforma bilançoda öngörülen varlık artışının mevcut kaynaklarla karşılanamayan kısmı.
Önemli Formüller
Ağırlıklı Ortalama Tahsil Süresi ile Alacak Tahmini
Örnek: 50.000 birim üretim, 2 TL fiyat, 1 TL değişken maliyet ve 40.000 TL sabit giderde FKD = 50.000(2-1) / [50.000(2-1) - 40.000] = 5 olur.
Finansal Kaldıraç Derecesi (FiKD)
$FiKD = FVÖK / (FVÖK - I)$
FVÖK: Faiz ve Vergi Öncesi Kâr
I: Faiz Gideri
Örnek: 4.000.000 TL FVÖK ve 2.000.000 TL faiz gideri olan bir şirkette FiKD = 4.000.000 / (4.000.000 - 2.000.000) = 2 olur.
Toplam Kaldıraç Derecesi (TKD)
$TKD = FKD \times FiKD$
FKD: Faaliyet Kaldıraç Derecesi
FiKD: Finansal Kaldıraç Derecesi
Örnek: FKD'si 1,75 ve FiKD'si 2 olan bir şirketin toplam kaldıracı 1,75 * 2 = 3,5 olarak hesaplanır.
Miktar Bazlı Başabaş Noktası (BBN)
$Q = SM / (F - DM)$
SM: Sabit Maliyetler
F: Birim Satış Fiyatı
DM: Birim Değişken Maliyet
Örnek: 1.520.000 TL sabit maliyet, 10 TL fiyat ve 5 TL değişken maliyette BBN = 1.520.000 / (10 - 5) = 304.000 kişidir.
Tutar Bazlı Başabaş Noktası (BBN TL)
$Q_{TL} = SM / [1 - (DM / F)]$
SM: Sabit Maliyetler
DM: Değişken Maliyetler
F: Satışlar (Hasılat)
Örnek: 3.000.000 TL sabit maliyet ve %50 değişken maliyet oranında BBN = 3.000.000 / (1 - 0,5) = 6.000.000 TL'dir.
Özsermaye Kârlılığı (Kaldıraçlı)
$ÖK = AK + (B/Ö) \times (AK - i)$
AK: Aktif Kârlılığı
B/Ö: Borç / Özsermaye Oranı
i: Borcun Faiz Oranı
Örnek: %15 aktif kârlılığı, 1 borç/özsermaye oranı ve %10 faiz oranında ÖK = %15 + 1 * (%15 - %10) = %20 olur.
Faaliyet Kaldıraç Derecesi
$FKD = \frac{Q(F - DM)}{Q(F - DM) - SM}$
Q: Satış Miktarı
F: Birim Fiyat
DM: Birim Değişken Maliyet
SM: Sabit Maliyet
Finansal Kaldıraç Derecesi
$FiKD = \frac{FVÖK}{FVÖK - I}$
FVÖK: Faiz ve Vergi Öncesi Kâr
I: Faiz Gideri
Sık Yapılan Hatalar
Başabaş noktası hesaplanırken paydada 'birim değişken maliyet' yerine 'toplam değişken maliyet' kullanılması.
Finansal kaldıraç ile faaliyet kaldıracının karıştırılması (Finansal kaldıraç borç/faiz ile, faaliyet kaldıracı sabit giderlerle ilgilidir).
Proforma bilançoda dengeleyici hesapların (Kasa/Banka Borcu) başlangıçta diğer kalemler gibi tahmin edilmeye çalışılması.
Hata: Amortisman giderlerini nakit bütçesinde nakit çıkışı kalemine eklemek. Doğrusu: Amortisman nakit çıkışı gerektirmeyen bir giderdir, sadece vergi matrahını düşürmek için proforma gelir tablosunda yer alır.
Hata: Toplam kaldıraç derecesini FKD ve FiKD'yi toplayarak hesaplamak. Doğrusu: Toplam kaldıraç derecesi bu iki değerin çarpımıdır (TKD = FKD x FiKD).
Hata: Finansal başabaş noktasını kârın sıfır olduğu nokta olarak düşünmek. Doğrusu: Finansal başabaş, borçlu ve borçsuz seçeneklerin pay başına kârlarının eşitlendiği noktadır.
Hata: Satışlar arttıkça kaldıraç riskinin de her zaman artacağını varsaymak. Doğrusu: Metne göre faaliyet kârı arttıkça finansal kaldıraç derecesi (risk ölçüsü) azalan bir trende girer.
Hata: Faaliyet kaldıracını borçlanma ile ilişkilendirmek. Doğrusu: Faaliyet kaldıracı maliyet yapısı (sabit/değişken gider) ile ilgilidir; borçlanma finansal kaldıracı oluşturur.
Faaliyet kaldıracı ile finansal kaldıracı birbirine karıştırmak.
Nakit bütçesi hazırlarken amortismanı nakit çıkışı olarak yazmak.
Toplam kaldıraç derecesini hesaplarken FKD ve FiKD'yi toplamak (çarpılmalıdır).
Temel Kavramlar
Faaliyet Kaldıracı: Toplam giderleri içinde sabit giderlerin payı yüksek olan şirketlerde, satışlardaki değişimin faaliyet kârı üzerinde yarattığı duyarlılık ve değişim etkisidir.
Finansal Kaldıraç: Şirketin sermaye yapısında borç kullanması sonucunda, faaliyet kârındaki yüzdesel değişimin vergi öncesi kârı daha yüksek oranda etkilemesi durumudur.
Finansal Başabaş Noktası: Hem %100 özsermaye hem de borç içeren sermaye yapısı seçeneklerinde pay başına kârı birbirine eşit kılan ve aktif kârlılığının faiz oranına eşitlendiği FVÖK düzeyidir.
Toplam Kaldıraç Derecesi (TKD): Faaliyet ve finansal kaldıraç derecelerinin çarpımıyla elde edilen, satışlardaki değişimin hisse başına kâr üzerindeki toplam etkisini ölçen göstergedir.
Faaliyet Riski: Sabit maliyetlerin yüksekliği nedeniyle başabaş noktasına ulaşmanın zorlaşması ve talep daralmalarından kârın olumsuz etkilenme olasılığının artmasıdır.
Finansal Risk: Sermaye yapısındaki borç ve faiz yükü nedeniyle pay başına kârların oynaklığının (volatilite) artması ve şirketin yükümlülüklerini yerine getirememe ihtimalidir.
Pozitif Kaldıraç Etkisi: Şirketin yatırımlarından elde ettiği aktif kârlılığının borçlanma maliyetinden (faizden) yüksek olması durumunda özsermaye kârlılığının artmasıdır.
Nakit Bütçesi: Belirli bir dönemdeki nakit giriş ve çıkışlarını tahmin ederek, şirketin nakit fazlasını veya ek fon ihtiyacını belirleyen finansal planlama aracıdır.
Minimum Kasa Mevcudu: Şirket politikası gereği operasyonel risklere karşı her ay sonunda kasada bulundurulması zorunlu tutulan, nakit açığı hesaplamalarında dikkate alınan alt sınırdır.
Proforma Gelir Tablosu: Gelecek dönemlere ait satış tahminleri ve maliyet oranları kullanılarak hazırlanan, şirketin beklenen kârlılığını gösteren tahmini mali tablodur.
Stok Dönme Çabukluğu: Satılan malın maliyetinin ortalama stoklara bölünmesiyle hesaplanan ve stokların bir dönemde kaç kez nakde veya alacağa dönüştüğünü gösteren verimlilik oranıdır.
Alacak Tahsil Süresi: Şirketin kredili satışlarından doğan alacaklarını ortalama kaç günde tahsil ettiğini gösteren, nakit bütçesi girişlerini doğrudan etkileyen süredir.
Faaliyet Kaldıracı (FKD): Sabit maliyetlerin varlığı nedeniyle satışlardaki değişimin faaliyet kârı üzerindeki etkisidir.
Finansal Kaldıraç (FiKD): Sermaye yapısında borç (faiz) bulunması nedeniyle faaliyet kârındaki değişimin net kâr üzerindeki etkisidir.
Toplam Kaldıraç (TKD): Faaliyet ve finansal kaldıracın bileşik etkisi; satışlardaki değişimin HBK üzerindeki etkisini ölçer.
Finansal Başabaş Noktası: Borçlu ve borçsuz finansman seçeneklerinde hisse başına kârın eşitlendiği faaliyet kârı düzeyi.
Ek Finansman İhtiyacı (EFİ): Proforma bilançoda öngörülen varlık artışının mevcut kaynaklarla karşılanamayan kısmı.
Önemli Formüller
Faaliyet Kaldıraç Derecesi (FKD)
$FKD = Q(F-d) / [Q(F-d) - SG]$
Q: Üretim Miktarı
F: Birim Satış Fiyatı
d: Birim Değişken Maliyet
SG: Sabit Giderler
Örnek: 50.000 birim üretim, 2 TL fiyat, 1 TL değişken maliyet ve 40.000 TL sabit giderde FKD = 50.000(2-1) / [50.000(2-1) - 40.000] = 5 olur.
Finansal Kaldıraç Derecesi (FiKD)
$FiKD = FVÖK / (FVÖK - I)$
FVÖK: Faiz ve Vergi Öncesi Kâr
I: Faiz Gideri
Örnek: 4.000.000 TL FVÖK ve 2.000.000 TL faiz gideri olan bir şirkette FiKD = 4.000.000 / (4.000.000 - 2.000.000) = 2 olur.
Toplam Kaldıraç Derecesi (TKD)
$TKD = FKD \times FiKD$
FKD: Faaliyet Kaldıraç Derecesi
FiKD: Finansal Kaldıraç Derecesi
Örnek: FKD'si 1,75 ve FiKD'si 2 olan bir şirketin toplam kaldıracı 1,75 * 2 = 3,5 olarak hesaplanır.
Miktar Bazlı Başabaş Noktası (BBN)
$Q = SM / (F - DM)$
SM: Sabit Maliyetler
F: Birim Satış Fiyatı
DM: Birim Değişken Maliyet
Örnek: 1.520.000 TL sabit maliyet, 10 TL fiyat ve 5 TL değişken maliyette BBN = 1.520.000 / (10 - 5) = 304.000 kişidir.
Tutar Bazlı Başabaş Noktası (BBN TL)
$Q_{TL} = SM / [1 - (DM / F)]$
SM: Sabit Maliyetler
DM: Değişken Maliyetler
F: Satışlar (Hasılat)
Örnek: 3.000.000 TL sabit maliyet ve %50 değişken maliyet oranında BBN = 3.000.000 / (1 - 0,5) = 6.000.000 TL'dir.
Özsermaye Kârlılığı (Kaldıraçlı)
$ÖK = AK + (B/Ö) \times (AK - i)$
AK: Aktif Kârlılığı
B/Ö: Borç / Özsermaye Oranı
i: Borcun Faiz Oranı
Örnek: %15 aktif kârlılığı, 1 borç/özsermaye oranı ve %10 faiz oranında ÖK = %15 + 1 * (%15 - %10) = %20 olur.
Faaliyet Kaldıraç Derecesi
$FKD = \frac{Q(F - DM)}{Q(F - DM) - SM}$
Q: Satış Miktarı
F: Birim Fiyat
DM: Birim Değişken Maliyet
SM: Sabit Maliyet
Finansal Kaldıraç Derecesi
$FiKD = \frac{FVÖK}{FVÖK - I}$
FVÖK: Faiz ve Vergi Öncesi Kâr
I: Faiz Gideri
Sık Yapılan Hatalar
Hata: Amortisman giderlerini nakit bütçesinde nakit çıkışı kalemine eklemek. Doğrusu: Amortisman nakit çıkışı gerektirmeyen bir giderdir, sadece vergi matrahını düşürmek için proforma gelir tablosunda yer alır.
Hata: Toplam kaldıraç derecesini FKD ve FiKD'yi toplayarak hesaplamak. Doğrusu: Toplam kaldıraç derecesi bu iki değerin çarpımıdır (TKD = FKD x FiKD).
Hata: Finansal başabaş noktasını kârın sıfır olduğu nokta olarak düşünmek. Doğrusu: Finansal başabaş, borçlu ve borçsuz seçeneklerin pay başına kârlarının eşitlendiği noktadır.
Hata: Satışlar arttıkça kaldıraç riskinin de her zaman artacağını varsaymak. Doğrusu: Metne göre faaliyet kârı arttıkça finansal kaldıraç derecesi (risk ölçüsü) azalan bir trende girer.
Hata: Faaliyet kaldıracını borçlanma ile ilişkilendirmek. Doğrusu: Faaliyet kaldıracı maliyet yapısı (sabit/değişken gider) ile ilgilidir; borçlanma finansal kaldıracı oluşturur.
Faaliyet kaldıracı ile finansal kaldıracı birbirine karıştırmak.
Nakit bütçesi hazırlarken amortismanı nakit çıkışı olarak yazmak.
Toplam kaldıraç derecesini hesaplarken FKD ve FiKD'yi toplamak (çarpılmalıdır).
Temel Kavramlar
Faaliyet Kaldıracı: Toplam giderleri içinde sabit giderlerin payı yüksek olan şirketlerde, satışlardaki değişimin faaliyet kârı üzerinde yarattığı duyarlılık ve değişim etkisidir.
Finansal Kaldıraç: Şirketin sermaye yapısında borç kullanması sonucunda, faaliyet kârındaki yüzdesel değişimin vergi öncesi kârı daha yüksek oranda etkilemesi durumudur.
Finansal Başabaş Noktası: Hem %100 özsermaye hem de borç içeren sermaye yapısı seçeneklerinde pay başına kârı birbirine eşit kılan ve aktif kârlılığının faiz oranına eşitlendiği FVÖK düzeyidir.
Toplam Kaldıraç Derecesi (TKD): Faaliyet ve finansal kaldıraç derecelerinin çarpımıyla elde edilen, satışlardaki değişimin hisse başına kâr üzerindeki toplam etkisini ölçen göstergedir.
Faaliyet Riski: Sabit maliyetlerin yüksekliği nedeniyle başabaş noktasına ulaşmanın zorlaşması ve talep daralmalarından kârın olumsuz etkilenme olasılığının artmasıdır.
Finansal Risk: Sermaye yapısındaki borç ve faiz yükü nedeniyle pay başına kârların oynaklığının (volatilite) artması ve şirketin yükümlülüklerini yerine getirememe ihtimalidir.
Pozitif Kaldıraç Etkisi: Şirketin yatırımlarından elde ettiği aktif kârlılığının borçlanma maliyetinden (faizden) yüksek olması durumunda özsermaye kârlılığının artmasıdır.
Nakit Bütçesi: Belirli bir dönemdeki nakit giriş ve çıkışlarını tahmin ederek, şirketin nakit fazlasını veya ek fon ihtiyacını belirleyen finansal planlama aracıdır.
Minimum Kasa Mevcudu: Şirket politikası gereği operasyonel risklere karşı her ay sonunda kasada bulundurulması zorunlu tutulan, nakit açığı hesaplamalarında dikkate alınan alt sınırdır.
Proforma Gelir Tablosu: Gelecek dönemlere ait satış tahminleri ve maliyet oranları kullanılarak hazırlanan, şirketin beklenen kârlılığını gösteren tahmini mali tablodur.
Stok Dönme Çabukluğu: Satılan malın maliyetinin ortalama stoklara bölünmesiyle hesaplanan ve stokların bir dönemde kaç kez nakde veya alacağa dönüştüğünü gösteren verimlilik oranıdır.
Alacak Tahsil Süresi: Şirketin kredili satışlarından doğan alacaklarını ortalama kaç günde tahsil ettiğini gösteren, nakit bütçesi girişlerini doğrudan etkileyen süredir.
Faaliyet Kaldıracı (FKD): Sabit maliyetlerin varlığı nedeniyle satışlardaki değişimin faaliyet kârı üzerindeki etkisidir.
Finansal Kaldıraç (FiKD): Sermaye yapısında borç (faiz) bulunması nedeniyle faaliyet kârındaki değişimin net kâr üzerindeki etkisidir.
Toplam Kaldıraç (TKD): Faaliyet ve finansal kaldıracın bileşik etkisi; satışlardaki değişimin HBK üzerindeki etkisini ölçer.
Finansal Başabaş Noktası: Borçlu ve borçsuz finansman seçeneklerinde hisse başına kârın eşitlendiği faaliyet kârı düzeyi.
Ek Finansman İhtiyacı (EFİ): Proforma bilançoda öngörülen varlık artışının mevcut kaynaklarla karşılanamayan kısmı.
Nakit Bütçesi: İşletmenin gelecekteki belirli bir dönemine ait nakit giriş ve çıkışlarını tahmin ederek, finansman gereksinimlerinin zamanını ve miktarını belirleyen planlama aracıdır.
Minimum Kasa Düzeyi: Şirket politikası gereği likidite riskine karşı kasanın altına düşmemesi gereken, ek fon ihtiyacını tetikleyen kritik nakit eşik değeridir.
Ağırlıklı Ortalama Sermaye Maliyeti (AOSM): İşletmenin sermaye yapısını oluşturan borç ve özsermaye gibi kaynakların, pazar değerleri üzerinden hesaplanan bireysel maliyetlerinin ağırlıklı ortalamasıdır.
Marjinal Sermaye Maliyeti: Yeni yatırımların finansmanı için kullanılacak olan son birim kaynağın maliyetidir; yatırım kararlarında tarihi maliyet yerine bu güncel maliyet dikkate alınır.
Vadeye Kadar Getiri: Tahvil ihraç edilerek sağlanan borç finansmanında, tahvilin piyasa fiyatını gelecekteki kupon ve anapara ödemelerine eşitleyen iskonto oranıdır.
Vergi Kalkanı: Faiz giderlerinin vergi matrahından düşülebilmesi sayesinde borçlanmanın gerçek maliyetini vergi oranı kadar azaltan finansal avantajdır.
Finansal Varlıkları Fiyatlama Modeli (FVFM): Özsermaye maliyetini; risksiz faiz oranı, hissenin beta katsayısı ve piyasa risk primi değişkenlerini kullanarak sistematik risk bazlı hesaplayan modeldir.
Gordon Büyüme Modeli: Hisse senedi maliyetini, ödenen son kâr payının beklenen sabit büyüme oranıyla geleceğe taşınması ve cari fiyata bölünmesiyle bulan değerleme yöntemidir.
İmtiyazlı Pay Maliyeti: Sabit temettü ödemesi taahhüt edilen imtiyazlı hisselerde, dönemlik sabit temettü tutarının payın cari piyasa fiyatına bölünmesiyle elde edilen maliyet oranıdır.
Faaliyet Riski: İşletmenin satış hacmi, fiyatlar ve maliyet yapısındaki belirsizlikler nedeniyle faaliyet kârında (FVÖK) meydana gelebilecek değişkenliklerin yarattığı risktir.
Finansal Risk: İşletmenin sermaye yapısında borç kullanması ve buna bağlı sabit faiz giderleri nedeniyle net kârda oluşan ek değişkenlik ve iflas riskidir.
Optimal Sermaye Yapısı: İşletmenin toplam sermaye maliyetini (AOSM) minimize ederken, toplam şirket değerini maksimize eden borç ve özsermaye bileşim noktasıdır.
Nakit Bütçesi: İşletmenin gelecekteki nakit giriş ve çıkışlarını tahmin ederek likidite ihtiyacını planladığı araçtır.
AOSM (WACC): Borç ve özsermayenin sermaye yapısındaki paylarına göre ağırlıklandırılmış ortalama maliyetidir.
Faaliyet Riski: İşletmenin faaliyet kârındaki değişkenliktir; sabit maliyetlerin oranıyla ilgilidir.
Finansal Risk: Sermaye yapısında borç kullanılmasından kaynaklanan ek risktir.
Gordon Modeli: Hisse senedi değerini ve maliyetini beklenen sabit kâr payı büyümesine göre hesaplayan modeldir.
Önemli Formüller
Faaliyet Kaldıraç Derecesi (FKD)
$FKD = Q(F-d) / [Q(F-d) - SG]$
Q: Üretim Miktarı
F: Birim Satış Fiyatı
d: Birim Değişken Maliyet
SG: Sabit Giderler
Örnek: 50.000 birim üretim, 2 TL fiyat, 1 TL değişken maliyet ve 40.000 TL sabit giderde FKD = 50.000(2-1) / [50.000(2-1) - 40.000] = 5 olur.
Finansal Kaldıraç Derecesi (FiKD)
$FiKD = FVÖK / (FVÖK - I)$
FVÖK: Faiz ve Vergi Öncesi Kâr
I: Faiz Gideri
Örnek: 4.000.000 TL FVÖK ve 2.000.000 TL faiz gideri olan bir şirkette FiKD = 4.000.000 / (4.000.000 - 2.000.000) = 2 olur.
Toplam Kaldıraç Derecesi (TKD)
$TKD = FKD \times FiKD$
FKD: Faaliyet Kaldıraç Derecesi
FiKD: Finansal Kaldıraç Derecesi
Örnek: FKD'si 1,75 ve FiKD'si 2 olan bir şirketin toplam kaldıracı 1,75 * 2 = 3,5 olarak hesaplanır.
Miktar Bazlı Başabaş Noktası (BBN)
$Q = SM / (F - DM)$
SM: Sabit Maliyetler
F: Birim Satış Fiyatı
DM: Birim Değişken Maliyet
Örnek: 1.520.000 TL sabit maliyet, 10 TL fiyat ve 5 TL değişken maliyette BBN = 1.520.000 / (10 - 5) = 304.000 kişidir.
Tutar Bazlı Başabaş Noktası (BBN TL)
$Q_{TL} = SM / [1 - (DM / F)]$
SM: Sabit Maliyetler
DM: Değişken Maliyetler
F: Satışlar (Hasılat)
Örnek: 3.000.000 TL sabit maliyet ve %50 değişken maliyet oranında BBN = 3.000.000 / (1 - 0,5) = 6.000.000 TL'dir.
Özsermaye Kârlılığı (Kaldıraçlı)
$ÖK = AK + (B/Ö) \times (AK - i)$
AK: Aktif Kârlılığı
B/Ö: Borç / Özsermaye Oranı
i: Borcun Faiz Oranı
Örnek: %15 aktif kârlılığı, 1 borç/özsermaye oranı ve %10 faiz oranında ÖK = %15 + 1 * (%15 - %10) = %20 olur.
Hata: Amortisman giderlerini nakit bütçesinde nakit çıkışı kalemine eklemek. Doğrusu: Amortisman nakit çıkışı gerektirmeyen bir giderdir, sadece vergi matrahını düşürmek için proforma gelir tablosunda yer alır.
Hata: Toplam kaldıraç derecesini FKD ve FiKD'yi toplayarak hesaplamak. Doğrusu: Toplam kaldıraç derecesi bu iki değerin çarpımıdır (TKD = FKD x FiKD).
Hata: Finansal başabaş noktasını kârın sıfır olduğu nokta olarak düşünmek. Doğrusu: Finansal başabaş, borçlu ve borçsuz seçeneklerin pay başına kârlarının eşitlendiği noktadır.
Hata: Satışlar arttıkça kaldıraç riskinin de her zaman artacağını varsaymak. Doğrusu: Metne göre faaliyet kârı arttıkça finansal kaldıraç derecesi (risk ölçüsü) azalan bir trende girer.
Hata: Faaliyet kaldıracını borçlanma ile ilişkilendirmek. Doğrusu: Faaliyet kaldıracı maliyet yapısı (sabit/değişken gider) ile ilgilidir; borçlanma finansal kaldıracı oluşturur.
Faaliyet kaldıracı ile finansal kaldıracı birbirine karıştırmak.
Nakit bütçesi hazırlarken amortismanı nakit çıkışı olarak yazmak.
Toplam kaldıraç derecesini hesaplarken FKD ve FiKD'yi toplamak (çarpılmalıdır).
Faiz giderini vergi sonrası maliyete dönüştürmeyi unutmak.
Amortismanı nakit çıkışı olarak bütçeye dahil etmek.
Gordon modelinde D0 (geçmiş kâr payı) ile D1 (gelecek kâr payı) değerlerini karıştırmak.
Temel Kavramlar
Nakit Bütçesi: İşletmenin gelecekteki belirli bir dönemine ait nakit giriş ve çıkışlarını tahmin ederek, finansman gereksinimlerinin zamanını ve miktarını belirleyen planlama aracıdır.
Minimum Kasa Düzeyi: Şirket politikası gereği likidite riskine karşı kasanın altına düşmemesi gereken, ek fon ihtiyacını tetikleyen kritik nakit eşik değeridir.
Ağırlıklı Ortalama Sermaye Maliyeti (AOSM): İşletmenin sermaye yapısını oluşturan borç ve özsermaye gibi kaynakların, pazar değerleri üzerinden hesaplanan bireysel maliyetlerinin ağırlıklı ortalamasıdır.
Marjinal Sermaye Maliyeti: Yeni yatırımların finansmanı için kullanılacak olan son birim kaynağın maliyetidir; yatırım kararlarında tarihi maliyet yerine bu güncel maliyet dikkate alınır.
Vadeye Kadar Getiri: Tahvil ihraç edilerek sağlanan borç finansmanında, tahvilin piyasa fiyatını gelecekteki kupon ve anapara ödemelerine eşitleyen iskonto oranıdır.
Vergi Kalkanı: Faiz giderlerinin vergi matrahından düşülebilmesi sayesinde borçlanmanın gerçek maliyetini vergi oranı kadar azaltan finansal avantajdır.
Finansal Varlıkları Fiyatlama Modeli (FVFM): Özsermaye maliyetini; risksiz faiz oranı, hissenin beta katsayısı ve piyasa risk primi değişkenlerini kullanarak sistematik risk bazlı hesaplayan modeldir.
Gordon Büyüme Modeli: Hisse senedi maliyetini, ödenen son kâr payının beklenen sabit büyüme oranıyla geleceğe taşınması ve cari fiyata bölünmesiyle bulan değerleme yöntemidir.
İmtiyazlı Pay Maliyeti: Sabit temettü ödemesi taahhüt edilen imtiyazlı hisselerde, dönemlik sabit temettü tutarının payın cari piyasa fiyatına bölünmesiyle elde edilen maliyet oranıdır.
Faaliyet Riski: İşletmenin satış hacmi, fiyatlar ve maliyet yapısındaki belirsizlikler nedeniyle faaliyet kârında (FVÖK) meydana gelebilecek değişkenliklerin yarattığı risktir.
Finansal Risk: İşletmenin sermaye yapısında borç kullanması ve buna bağlı sabit faiz giderleri nedeniyle net kârda oluşan ek değişkenlik ve iflas riskidir.
Optimal Sermaye Yapısı: İşletmenin toplam sermaye maliyetini (AOSM) minimize ederken, toplam şirket değerini maksimize eden borç ve özsermaye bileşim noktasıdır.
Nakit Bütçesi: İşletmenin gelecekteki nakit giriş ve çıkışlarını tahmin ederek likidite ihtiyacını planladığı araçtır.
AOSM (WACC): Borç ve özsermayenin sermaye yapısındaki paylarına göre ağırlıklandırılmış ortalama maliyetidir.
Faaliyet Riski: İşletmenin faaliyet kârındaki değişkenliktir; sabit maliyetlerin oranıyla ilgilidir.
Finansal Risk: Sermaye yapısında borç kullanılmasından kaynaklanan ek risktir.
Gordon Modeli: Hisse senedi değerini ve maliyetini beklenen sabit kâr payı büyümesine göre hesaplayan modeldir.
Faiz giderini vergi sonrası maliyete dönüştürmeyi unutmak.
Amortismanı nakit çıkışı olarak bütçeye dahil etmek.
Gordon modelinde D0 (geçmiş kâr payı) ile D1 (gelecek kâr payı) değerlerini karıştırmak.
7
Nakit Bütçesi, Sermaye Maliyeti ve Sermaye Yapısı • Sermaye Yapısı Teorileri ve İşletme Sermayesi Yönetimi
Temel Kavramlar
Nakit Bütçesi: İşletmenin gelecekteki belirli bir dönemine ait nakit giriş ve çıkışlarını tahmin ederek, finansman gereksinimlerinin zamanını ve miktarını belirleyen planlama aracıdır.
Minimum Kasa Düzeyi: Şirket politikası gereği likidite riskine karşı kasanın altına düşmemesi gereken, ek fon ihtiyacını tetikleyen kritik nakit eşik değeridir.
Ağırlıklı Ortalama Sermaye Maliyeti (AOSM): İşletmenin sermaye yapısını oluşturan borç ve özsermaye gibi kaynakların, pazar değerleri üzerinden hesaplanan bireysel maliyetlerinin ağırlıklı ortalamasıdır.
Marjinal Sermaye Maliyeti: Yeni yatırımların finansmanı için kullanılacak olan son birim kaynağın maliyetidir; yatırım kararlarında tarihi maliyet yerine bu güncel maliyet dikkate alınır.
Sermaye Yapısı Teorileri ve İşletme Sermayesi Yönetimi • İşletme Sermayesi, Nakit, Alacak ve Stok Yönetimi
Temel Kavramlar
Optimal Sermaye Yapısı: Sermaye maliyetinin (AOSM) minimum, şirket değerinin ise maksimum olduğu borç-özsermaye bileşimidir; finans yöneticilerinin temel hedefidir.
Faaliyet Riski: İşletmenin üretim maliyetleri içindeki sabit maliyetlerin payıyla ilişkili olan ve faaliyet kârındaki (FVÖK) değişkenliği ifade eden risk türüdür.
Finansal Risk: İşletmenin kaynak yapısında borç kullanmasından kaynaklanan risk olup, borç payı arttıkça özsermaye sahiplerinin getiri beklentisini de artırır.
Geleneksel Görüş: Makul düzeyde borç kullanımının sermaye maliyetini düşürerek şirket değerini maksimize eden optimal bir sermaye yapısı olduğunu savunan yaklaşımdır.
Önemli Formüller
MM Birinci Önermesi (Vergisiz): $V_L = V_U$
MM İkinci Önermesi (Vergisiz Özsermaye Maliyeti): $k_E = k + (D/E) \times (k - k_D)$
Tüm ders notlarına erişmek için ücretsiz kayıt olun
İşletme Sermayesi, Nakit, Alacak ve Stok Yönetimi • İşletme Sermayesi Yönetimi ve Yatırım Projelerinin Değerlemesi
Temel Kavramlar
İşletme Sermayesi Yönetimi: Şirketin dönen varlıkları ile kısa süreli borçlarının idaresini kapsayan, günlük faaliyetlerin sürdürülebilirliğini sağlayan finansal yönetim sürecidir.
Atak (C) Politikası: Dönen varlıkların sabit değerlere oranının en düşük tutulduğu, kârlılığı maksimize etmeyi amaçlayan ancak borç ödeyememe riskinin en yüksek olduğu politikadır.
İhtiyatlı (A) Politikası: Dönen varlıkların sabit değerlere oranının en yüksek olduğu, likiditeyi artırarak riski minimize eden ancak kârlılığın diğerlerine göre düşük kaldığı yöntemdir.
İşlem Güdüsüyle Nakit: Şirketin normal faaliyetleri sırasında ortaya çıkan rutin nakit çıkışlarını ve ödemelerini zamanında karşılamak amacıyla elde bulundurduğu nakit tutarıdır.
Önemli Formüller
Aktif Devir Hızı: $Satışlar / Aktif Toplamı$
Ekonomik Sipariş Miktarı (Q): $Q = \sqrt{(2 \times S \times C_p) / C_h}$
Tüm ders notlarına erişmek için ücretsiz kayıt olun
İşletme Sermayesi Yönetimi ve Yatırım Projelerinin Değerlemesi
Temel Kavramlar
Marjinal Fayda Analizi: Kredili satış politikası değişikliklerinde, yeni vadenin getireceği ek kâr ile alacaklara yapılan ek yatırımın maliyetinin karşılaştırılması sürecidir.
Ekonomik Sipariş Miktarı (ESM): Stok elde bulundurma ve sipariş verme maliyetlerinin toplamını minimize eden, yıllık talep ve birim maliyetlere göre hesaplanan optimal sipariş seviyesidir.
Sermaye Bütçelemesi: Şirketlerin yeni duran varlık alımı, kapasite genişletimi veya varlık yenileme gibi uzun vadeli yatırım kararlarını analiz ettiği planlama sürecidir.
Batık Maliyet: Geçmişte yapılmış, projenin kabul veya reddinden bağımsız olarak geri alınamayacak olan ve yatırım analizine kesinlikle dahil edilmemesi gereken harcamalardır.
Önemli Formüller
Ekonomik Sipariş Miktarı (Q): $Q = \sqrt{(2 \cdot S \cdot Cp) / Ch}$
Toplam Stok Maliyeti (TM): $TM = (Q / 2 \cdot Ch) + (S / Q \cdot Cp)$
Tüm ders notlarına erişmek için ücretsiz kayıt olun
İşletme Sermayesi Yönetimi ve Yatırım Projelerinin Değerlemesi • Yatırım Projelerinin Değerlendirilmesi ve Karar Yöntemleri
Temel Kavramlar
Marjinal Fayda Analizi: Kredili satış politikası değişikliklerinde, yeni vadenin getireceği ek kâr ile alacaklara yapılan ek yatırımın maliyetinin karşılaştırılması sürecidir.
Ekonomik Sipariş Miktarı (ESM): Stok elde bulundurma ve sipariş verme maliyetlerinin toplamını minimize eden, yıllık talep ve birim maliyetlere göre hesaplanan optimal sipariş seviyesidir.
Sermaye Bütçelemesi: Şirketlerin yeni duran varlık alımı, kapasite genişletimi veya varlık yenileme gibi uzun vadeli yatırım kararlarını analiz ettiği planlama sürecidir.
Batık Maliyet: Geçmişte yapılmış, projenin kabul veya reddinden bağımsız olarak geri alınamayacak olan ve yatırım analizine kesinlikle dahil edilmemesi gereken harcamalardır.
Önemli Formüller
Ekonomik Sipariş Miktarı (Q): $Q = \sqrt{(2 \cdot S \cdot Cp) / Ch}$
Toplam Stok Maliyeti (TM): $TM = (Q / 2 \cdot Ch) + (S / Q \cdot Cp)$
Tüm ders notlarına erişmek için ücretsiz kayıt olun
Yatırım Projelerinin Değerlendirilmesi ve Karar Yöntemleri • Yatırım Kararları, Şirket Birleşme ve Satın Alma Süreçleri
Temel Kavramlar
İç Verim Oranı (İVO): Bir yatırım projesinin gerektirdiği yatırım tutarı ile sağlayacağı nakit girişlerinin bugünkü değerini birbirine eşit kılan, yani net bugünkü değeri sıfıra eşitleyen iskonto oranıdır.
Kârlılık Endeksi (KE): Yatırım projesinin sağlayacağı nakit akışlarının bugünkü değerinin ilk yatırım tutarına bölünmesiyle hesaplanan ve projenin 1 birimlik yatırım başına ne kadar değer yarattığını gösteren orandır.
Net Bugünkü Değer (NBD): Gelecekteki nakit akışlarının belirli bir iskonto oranıyla bugüne indirgenmiş toplamından ilk yatırım tutarının çıkarılmasıyla bulunan, projenin şirket değerine kattığı parasal artıştır.
İnterpolasyon: İç verim oranını tam olarak hesaplayabilmek için biri pozitif diğeri negatif net bugünkü değer veren iki iskonto oranı arasındaki farktan yararlanarak yapılan matematiksel tahminleme yöntemidir.
Önemli Formüller
İç Verim Oranı (İVO) Eşitliği: $\sum_{t=0}^{n} \frac{A_t}{(1 + r)^t} - I = 0$
Yatırım Kararları, Şirket Birleşme ve Satın Alma Süreçleri
Temel Kavramlar
İç Verim Oranı (İVO): Yatırımın net nakit akışlarının bugünkü değerini sıfıra eşitleyen iskonto oranıdır; bu oran sermaye maliyetinden yüksekse yatırım kârlı kabul edilir.
Yıllık Eşdeğer Maliyet: Ekonomik ömürleri farklı olan yatırım alternatiflerini karşılaştırmak için nakit çıkışlarını yıllık bazda eşitleyen ve düşük olanın seçildiği yöntemdir.
Sinerji: İki şirketin birleşmesiyle oluşan toplam değerin, şirketlerin tek başlarına sahip oldukları değerlerin toplamından fazla olması durumunu ifade eder (2+2=5).
Yatay Birleşme: Aynı sektörde faaliyet gösteren iki rakip şirketin birleşmesidir; temel amacı gereksiz birimlerin kapatılmasıyla performans artışı ve piyasa gücü elde etmektir.
Önemli Formüller
Yıllık Eşdeğer Maliyet (Nakit Çıkışı Bugünkü Değeri Üzerinden): $BD = A \times (\frac{1 - (1+r)^{-n}}{r})$
Birleşme Oranı (D): $D = \frac{A}{A+B}$
Tüm ders notlarına erişmek için ücretsiz kayıt olun
Birleşme Oranı: Devralan şirketin özkaynağının, birleşmeye dahil olan her iki şirketin toplam özkaynağına bölünmesiyle hesaplanan ve mülkiyet dağılımını belirleyen temel rasyodur.
Pay Değişim Oranı: Birleşme nedeniyle artırılacak sermaye tutarının devrolan şirketin ödenmiş sermayesine bölünmesiyle bulunan ve eski paylara karşılık kaç yeni pay verileceğini gösteren katsayıdır.
Ölçek Ekonomisi: Birleşme sonrası üretim hacminin artmasıyla birim maliyetlerin düşmesi, miktar iskontoları ve girdi maliyetlerinin azalmasıyla sağlanan verimlilik avantajıdır.
Sinerji: Şirket birleşmesi sonucunda ortaya çıkan toplam değerin, birleşme öncesi şirketlerin bireysel değerlerinin toplamından daha yüksek olması durumunu ifade eder.
Önemli Formüller
Birleşme Oranı (D): $D = A / (A + B)$
Ulaşılacak Sermaye (E): $E = C / D$
Tüm ders notlarına erişmek için ücretsiz kayıt olun
Şirket Birleşmeleri ve Finansal Analiz Teknikleri • Finansal Analiz Teknikleri: Oran Analizi, Nakit Akım ve Finansal Makyaj
Temel Kavramlar
Birleşme Oranı: Devralan şirketin özkaynağının, birleşmeye dahil olan her iki şirketin toplam özkaynağına bölünmesiyle hesaplanan ve mülkiyet dağılımını belirleyen temel rasyodur.
Pay Değişim Oranı: Birleşme nedeniyle artırılacak sermaye tutarının devrolan şirketin ödenmiş sermayesine bölünmesiyle bulunan ve eski paylara karşılık kaç yeni pay verileceğini gösteren katsayıdır.
Ölçek Ekonomisi: Birleşme sonrası üretim hacminin artmasıyla birim maliyetlerin düşmesi, miktar iskontoları ve girdi maliyetlerinin azalmasıyla sağlanan verimlilik avantajıdır.
Sinerji: Şirket birleşmesi sonucunda ortaya çıkan toplam değerin, birleşme öncesi şirketlerin bireysel değerlerinin toplamından daha yüksek olması durumunu ifade eder.
Önemli Formüller
Birleşme Oranı (D): $D = A / (A + B)$
Ulaşılacak Sermaye (E): $E = C / D$
Tüm ders notlarına erişmek için ücretsiz kayıt olun
Finansal Analiz Teknikleri: Oran Analizi, Nakit Akım ve Finansal Makyaj
Temel Kavramlar
Ticari Borç Devir Hızı: Satılan Malların Maliyeti'nin ortalama ticari borçlara bölünmesiyle hesaplanan bu oran, şirketin borçlarını yıl içinde kaç kez ödediğini gösterir; yavaşlaması maliyetsiz kaynak kullanımı açısından olumlu kabul edilebilir.
Faaliyet Döngüsü: Alacakların ortalama tahsil süresi ile stok elde tutma süresinin toplamından oluşan bu süre, hammaddenin alımından mamulün satılıp bedelinin tahsil edilmesine kadar geçen toplam süreyi ifade eder.
Nakit Dönüşüm Süresi: Faaliyet döngüsünden ticari borç ödeme süresinin çıkarılmasıyla bulunan bu süre, işletme sermayesine yapılan yatırımın kaç günde nakde döneceğini gösterir ve uzaması nakit ihtiyacını artırır.
Sabit Varlık Devir Hızı: Net satışların net sabit varlıklara bölünmesiyle elde edilen bu oran, her 1 TL'lik sabit varlık yatırımına karşılık kaç TL'lik satış yaratıldığını ölçer ve kapasite kullanım düzeyi hakkında bilgi verir.
Önemli Formüller
Nakit Dönüşüm Süresi: $Nakit Dönüşüm Süresi = AOTS + SBS - TBÖS$
Sabit Varlık Dönme Çabukluğu: $Sabit Varlık Dönme Çabukluğu = Satışlar (Net) / Sabit Varlıklar (Net)$
Tüm ders notlarına erişmek için ücretsiz kayıt olun
Finansal Analiz Teknikleri: Oran Analizi, Nakit Akım ve Finansal Makyaj • Finansal Analiz Oranları, Makyajlama Teknikleri ve Leasing Süreçleri
Temel Kavramlar
Ticari Borç Devir Hızı: Satılan Malların Maliyeti'nin ortalama ticari borçlara bölünmesiyle hesaplanan bu oran, şirketin borçlarını yıl içinde kaç kez ödediğini gösterir; yavaşlaması maliyetsiz kaynak kullanımı açısından olumlu kabul edilebilir.
Faaliyet Döngüsü: Alacakların ortalama tahsil süresi ile stok elde tutma süresinin toplamından oluşan bu süre, hammaddenin alımından mamulün satılıp bedelinin tahsil edilmesine kadar geçen toplam süreyi ifade eder.
Nakit Dönüşüm Süresi: Faaliyet döngüsünden ticari borç ödeme süresinin çıkarılmasıyla bulunan bu süre, işletme sermayesine yapılan yatırımın kaç günde nakde döneceğini gösterir ve uzaması nakit ihtiyacını artırır.
Sabit Varlık Devir Hızı: Net satışların net sabit varlıklara bölünmesiyle elde edilen bu oran, her 1 TL'lik sabit varlık yatırımına karşılık kaç TL'lik satış yaratıldığını ölçer ve kapasite kullanım düzeyi hakkında bilgi verir.
Önemli Formüller
Nakit Dönüşüm Süresi: $Nakit Dönüşüm Süresi = AOTS + SBS - TBÖS$
Sabit Varlık Dönme Çabukluğu: $Sabit Varlık Dönme Çabukluğu = Satışlar (Net) / Sabit Varlıklar (Net)$
Tüm ders notlarına erişmek için ücretsiz kayıt olun
Finansal Analiz Oranları, Makyajlama Teknikleri ve Leasing Süreçleri
Temel Kavramlar
Likiditeyi Yüksek Gösterme Makyajı: Uzun vadeli finansal borcun kısa vadeli kısmının gizlenmesi veya borçların kayıtlara yansıtılmaması yoluyla işletmenin ödeme gücünün gerçekte olduğundan iyi gösterilmesidir.
Cari Oran: Dönen varlıkların kısa vadeli borçlara bölünmesiyle hesaplanan ve işletmenin kısa vadeli yükümlülüklerini karşılama kapasitesini ölçen, idealde 1'den büyük olması beklenen orandır.
Asit-Test Oranı: Dönen varlıklardan stokların çıkarılarak kısa vadeli borçlara bölünmesiyle elde edilen, işletmenin stok satmaya bağımlı kalmadan borç ödeme gücünü gösteren likidite ölçüsüdür.
Stok Dönme Çabukluğu: Satılan malların maliyetinin ortalama stok tutarına bölünmesiyle bulunan, stokların bir hesap döneminde kaç kez yenilendiğini ve satışa dönüştüğünü gösteren verimlilik katsayısıdır.
Önemli Formüller
Cari Oran: $Cari Oran = Dönen Varlıklar / Kısa Vadeli Borçlar$
Asit-Test Oranı: $Asit-Test Oranı = (Dönen Varlıklar - Stoklar) / Kısa Vadeli Borçlar$
Tüm ders notlarına erişmek için ücretsiz kayıt olun
Finansal Analiz Oranları, Makyajlama Teknikleri ve Leasing Süreçleri • Finansal Kiralama (Leasing), Faktoring ve Forfaiting Yöntemleri
Temel Kavramlar
Likiditeyi Yüksek Gösterme Makyajı: Uzun vadeli finansal borcun kısa vadeli kısmının gizlenmesi veya borçların kayıtlara yansıtılmaması yoluyla işletmenin ödeme gücünün gerçekte olduğundan iyi gösterilmesidir.
Cari Oran: Dönen varlıkların kısa vadeli borçlara bölünmesiyle hesaplanan ve işletmenin kısa vadeli yükümlülüklerini karşılama kapasitesini ölçen, idealde 1'den büyük olması beklenen orandır.
Asit-Test Oranı: Dönen varlıklardan stokların çıkarılarak kısa vadeli borçlara bölünmesiyle elde edilen, işletmenin stok satmaya bağımlı kalmadan borç ödeme gücünü gösteren likidite ölçüsüdür.
Stok Dönme Çabukluğu: Satılan malların maliyetinin ortalama stok tutarına bölünmesiyle bulunan, stokların bir hesap döneminde kaç kez yenilendiğini ve satışa dönüştüğünü gösteren verimlilik katsayısıdır.
Önemli Formüller
Cari Oran: $Cari Oran = Dönen Varlıklar / Kısa Vadeli Borçlar$
Asit-Test Oranı: $Asit-Test Oranı = (Dönen Varlıklar - Stoklar) / Kısa Vadeli Borçlar$
Tüm ders notlarına erişmek için ücretsiz kayıt olun
Finansal Kiralama (Leasing), Faktoring ve Forfaiting Yöntemleri
Temel Kavramlar
Kaldıraçlı Leasing: Varlık maliyetinin %20-%40 arası özkaynak, kalanının borçla finanse edildiği ve kredi geri ödemelerinin kira taksitleriyle yapıldığı büyük ölçekli yatırım yöntemidir.
Dolaylı Leasing: Üretici, kiralayan ve kiracı arasında iki ayrı sözleşme ile yürütülen, kiralayanın varlığı üreticiden alıp kullanım hakkını kiracıya devrettiği üç taraflı işlemdir.
Brüt Leasing: Bakım, onarım, sigorta ve vergi gibi yasal yükümlülüklerin kiralayan tarafından üstlenildiği ve tüm bu masrafların kira bedeline dahil edildiği leasing türüdür.
Satıp ve Geri Kiralama: İşletmenin sahip olduğu bir varlığı kiralayana satarak nakit kaynak sağladığı ve aynı varlığı bir sözleşme ile tekrar kiralayarak kullanımını sürdürdüğü yöntemdir.
Önemli Formüller
Leasing Vade Eşiği: $Vade \ge Ekonomik Ömür \times 0.75$