Finansal Piyasalar Ders Notları

Para ve sermaye piyasaları, finansal kurumlar

26 bölüm İlk 3 bölüm ücretsiz

İçerik Tablosu

  1. 1 Finansal Piyasalar ve Borsa İstanbul Hukuki Yapısı
  2. 2 Borsa İstanbul Disiplin, Üyelik ve Finansal Ölçütler Düzenlemeleri
  3. 3 Borsa İstanbul Pay Piyasası Yapısı ve Araçları
  4. 4 Borsa İstanbul Pay Piyasası İşlem Esasları ve Pazarlar
  5. 5 Borsa İstanbul İşlem Mekanizmaları ve Piyasa Yapıcılık
  6. 6 Borsa İstanbul İşlem Esasları ve Emir Tipleri
  7. 7 Borsa İstanbul İşlem Sistemleri ve Piyasalar
  8. 8 Borçlanma Araçları Piyasası (BAP) İşleyiş ve Kurallar
  9. 9 Borsa İstanbul Borçlanma Araçları, Para ve Swap Piyasaları
  10. 10 Borsa İstanbul Swap ve VİOP İşleyiş Esasları
  11. 11 VİOP Emir Yönetimi ve Piyasa Yapıcılığı Esasları
  12. 12 VİOP Operasyonel Süreçler ve Tezgahüstü (OTC) Piyasalar
  13. 13 TCMB Piyasaları ve Tezgah Üstü Türev Düzenlemeleri
  14. 14 TCMB İşlemleri ve Bankalararası Piyasalar
  15. 15 Ödünç Pay Piyasası (ÖPP) ve Takasbank Para Piyasası (TPP) Temel Esasları
  16. 16 Takasbank Para Piyasası (TPP) ve TEFAS
  17. 17 TEFAS ve BEFAS İşlem ve Takas Esasları
  18. 18 BEFAS Operasyonel Süreçler, Temerrüt ve Komisyonlar
  19. 19 Borsa İstanbul Borçlanma Araçları Piyasası (BAP)
  20. 20 Borçlanma Araçları Piyasası (BAP) ve İşleyiş Esasları
  21. 21 Borsa İstanbul Borçlanma Araçları Piyasası: Gözaltı ve Taahhütlü İşlemler Pazarları
  22. 22 Borsa İstanbul VİOP İşlem Esasları ve Tanımlar
  23. 23 VİOP İşleyiş, Komiteler ve Piyasa Yapıcılığı
  24. 24 VİOP Sözleşme Kodları ve İşlem Esasları
  25. 25 Tezgahüstü (OTC) Piyasalar ve Düzenlemeler
  26. 26 Bireysel Emeklilik Fon Alım Satım Platformu (BEFAS)

Temel Kavramlar

  • Finansal Piyasa: Fon arz edenler ile fon talep edenlerin finansal araçlar vasıtasıyla karşılaştığı piyasalardır.
  • Para Piyasası: Vadesi 1 yıla kadar olan kısa vadeli fonların işlem gördüğü piyasadır.
  • Sermaye Piyasası: Vadesi 1 yıldan uzun olan yatırım araçlarının işlem gördüğü piyasadır.
  • Birincil Piyasa: Menkul kıymetlerin ihraççıdan yatırımcıya ilk kez satıldığı (halka arz) piyasadır.
  • İkincil Piyasa: Daha önce ihraç edilmiş kıymetlerin yatırımcılar arasında el değiştirdiği (Borsa gibi) piyasadır.
  • Organize Piyasa: Belirli kuralları, merkezi ve otoritesi olan (BİST, TCMB piyasaları) piyasalardır.

Önemli Noktalar

  • Borsa İstanbul, 6362 sayılı SPK ile kurulmuş, özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir.
  • Yönetim Kurulu 9 üyeden oluşur; 3'ü bağımsızdır ve en az 1 kadın üye şartı vardır.
  • Uyuşmazlık başvuruları işlem tarihinden itibaren 2 yıl içinde yapılmalıdır.
  • Disiplin para cezaları 10.000 TL ile 5.000.000 TL arasında değişebilir.
  • BİST'in en büyük ortağı %80,60 ile Türkiye Varlık Fonu'dur.

Sık Yapılan Hatalar

  • Borsa İstanbul'u bir kamu kurumu (KİT) sanmak (Aslında bir A.Ş.'dir).
  • Para piyasası ile sermaye piyasası ayrımını vade yerine enstrüman türüne göre yapmak.
  • İkincil piyasada yapılan işlemlerin şirkete yeni sermaye girişi sağladığını düşünmek (Sermaye girişi sadece birincil piyasada olur).
4

Borsa İstanbul Pay Piyasası İşlem Esasları ve Pazarlar

Temel Kavramlar

  • Yıldız Pazar: Borsanın en yüksek kriterli şirketlerinin yer aldığı ana pazar segmenti.
  • Lot: 1 TL nominal değerli paya eşit olan standart işlem birimi.
  • Baz Fiyat: Bir payın gün içinde işlem görebileceği limitleri belirleyen, genellikle önceki günün kapanış fiyatı olan referans fiyat.
  • Tek Fiyat Yöntemi: Emirlerin toplanıp günde belirli zamanlarda tek bir fiyattan eşleştirildiği yöntem.

Önemli Formüller

  • Fiyat Marjı Hesaplama (Yıldız Pazar): $Limit = Baz Fiyat \times (1 \pm 0.20)$ (Örnek: Baz fiyat 10 TL ise üst limit 12 TL, alt limit 8 TL'dir.)

Tüm ders notlarına erişmek için ücretsiz kayıt olun

Ücretsiz Kayıt Ol Lisans Satın Al
5

Borsa İstanbul İşlem Mekanizmaları ve Piyasa Yapıcılık

Temel Kavramlar

  • Dengeleyici Emir: Tek fiyat yönteminde denge fiyatı oluştuktan sonra kalan emirleri karşılamak için girilen fiyatsız emirler.
  • Referans Veri: Sermaye piyasası aracına ait gün içinde değişmeyen tanımlayıcı bilgiler (sektör, tip, önceki kapanış).
  • Kapanış Seansı: Seans sonunda tek fiyat yöntemiyle kapanış fiyatının belirlendiği özel bölüm.
  • Piyasa Yapıcılık: Likitideyi sağlamak için çift taraflı kotasyon verme yükümlülüğü olan yetkili üye faaliyeti.

Önemli Formüller

  • Kapanış Seansı Emir Marjı: $P_{limit} = P_{son} \pm %3$ (Örnek: Son işlem 100 TL ise, kapanış seansı için 97-103 TL arası emir girilebilir.)

Tüm ders notlarına erişmek için ücretsiz kayıt olun

Ücretsiz Kayıt Ol Lisans Satın Al
6

Borsa İstanbul İşlem Esasları ve Emir Tipleri

Temel Kavramlar

  • Likidite Sağlayıcılık: Payların likiditesini artırmak için yatırım kuruluşlarının isteğe bağlı yürüttüğü faaliyet.
  • EBDKS: BIST 100 endeksinin %6 düşmesiyle tüm piyasada işlemlerin durması.
  • Yukarı Adım Kuralı: Açığa satış emrinin son işlem fiyatından daha yüksek bir fiyata girilmesi zorunluluğu.
  • FixAPI / OUCH: Borsaya hızlı emir iletimi sağlayan teknolojik protokoller.

Önemli Formüller

  • Likidite Sağlayıcı Özkaynak Sınırı: $Toplam\ Piyasa\ Değeri \leq Özkaynak \times 20$ (Örnek: 5M TL özkaynağı olan kurum 100M TL'lik payda likidite sağlayabilir.)
  • Özel İşlem Bildirimi (1. Kademe): $10M \leq Tutar \leq 50M \implies Fiyat = Son\ Fiyat \pm \%6$

Tüm ders notlarına erişmek için ücretsiz kayıt olun

Ücretsiz Kayıt Ol Lisans Satın Al
7

Borsa İstanbul İşlem Sistemleri ve Piyasalar

Temel Kavramlar

  • FixAPI: Emir iletimi, referans veri ve Drop Copy (izleme) amaçlı kullanılan protokol.
  • OUCH: Yüksek frekanslı işlemler için kullanılan, sadece limit ve kotasyon emrine izin veren hızlı emir iletim protokolü.
  • ITCH: Düşük gecikmeli piyasa verisi akışı sağlayan veri yayın protokolü.
  • Yukarı Adım (Up-tick): Açığa satışın son işlem fiyatından veya daha yüksekten yapılmasını zorunlu kılan kural.

Önemli Formüller

  • İşlemiş Faiz Hesaplaması: $$İF = \frac{K \times GGS}{T \times 100}$$ (Örnek: 10 TL kupon, 180 gün dönem, 90 gün geçmişse: $10 \times 90 / 180 = 5$ TL.)

Tüm ders notlarına erişmek için ücretsiz kayıt olun

Ücretsiz Kayıt Ol Lisans Satın Al
8

Borçlanma Araçları Piyasası (BAP) İşleyiş ve Kurallar

Temel Kavramlar

  • Valör: İşlemin takasının (nakit ve menkul kıymet değişimi) gerçekleşeceği tarih.
  • Temiz Fiyat: İşlemiş faiz veya birikmiş kira getirisini içermeyen fiyat.
  • Kirli Fiyat: İşlemiş faiz veya birikmiş kira getirisini içeren fiyat.
  • Fiyat/Oran Önceliği: Alımda en yüksek fiyat, satımda en düşük fiyat; repoda en yüksek oran, ters repoda en düşük oranın öncelikli olması.

Önemli Formüller

  • Takas Fiyatı (Enflasyonlu Tahvil): $TF = Temiz Fiyat \times Enflasyon Katsayısı + İşlemiş Faiz$ (Örnek: Temiz fiyat 100, katsayı 1.2 ise takas fiyatı enflasyon etkisini içerir.)

Tüm ders notlarına erişmek için ücretsiz kayıt olun

Ücretsiz Kayıt Ol Lisans Satın Al
9

Borsa İstanbul Borçlanma Araçları, Para ve Swap Piyasaları

Temel Kavramlar

  • Fiyat/Zaman Önceliği: Emir eşleşmesinde önce en iyi fiyata, fiyatlar eşitse sisteme giriş zamanına bakılması kuralıdır.
  • Repo / Ters Repo: Menkul kıymetin geri alım vaadiyle satılması (borç alma) veya geri satım vaadiyle alınması (borç verme).
  • Zincirleme Repo: Ters repo ile alınan kıymetin, vadesi dolmadan başka bir repoda teminat olarak kullanılması.
  • Denge Fiyatı: Tek fiyat seansında en çok işlem miktarının gerçekleşmesini sağlayan fiyat seviyesi.

Önemli Formüller

  • Denge Fiyatı Belirleme Hiyerarşisi: En Çok Miktar \rightarrow En Az Kalan \rightarrow Talep Yönü Fazlalığı \rightarrow Aritmetik Ortalama (Örnek: İki fiyat aynı miktarı sağlıyorsa, kalan miktarın daha az olduğu fiyat seçilir.)

Tüm ders notlarına erişmek için ücretsiz kayıt olun

Ücretsiz Kayıt Ol Lisans Satın Al
10

Borsa İstanbul Swap ve VİOP İşleyiş Esasları

Temel Kavramlar

  • Swap Piyasası: Döviz veya kıymetli madenlerin belirlenen vadelerde değişimini sağlayan, anonimlik esaslı piyasa.
  • VİOP: Vadeli işlem ve opsiyon sözleşmelerinin işlem gördüğü, kaldıraçlı bir türev piyasadır.
  • Açık Pozisyon: Henüz ters işlem veya uzlaşma ile kapatılmamış türev sözleşme adedi.
  • Denge Fiyatı: Açılış seansında en çok işlemin gerçekleşmesini sağlayan tek fiyat seviyesi.

Önemli Formüller

  • VİOP Denge Fiyatı Belirleme (Eşitlik Durumunda): $Fiyat = (Alış Fiyatı + Satış Fiyatı) / 2$ (Örnek: Alış ve satış miktarları eşitse, fiyatların aritmetik ortalaması denge fiyatı olur.)

Tüm ders notlarına erişmek için ücretsiz kayıt olun

Ücretsiz Kayıt Ol Lisans Satın Al
11

VİOP Emir Yönetimi ve Piyasa Yapıcılığı Esasları

Temel Kavramlar

  • HFT (Yüksek Frekanslı İşlem): Borsanın eşyerleşim merkezinde bulunan sunucular üzerinden, özel kullanıcı kodlarıyla saniyenin çok küçük dilimlerinde yapılan algoritmik işlemler.
  • Spread (Fiyat Aralığı): Bir sözleşmedeki en iyi alış ve en iyi satış fiyatı arasındaki fark; piyasa yapıcılar için bu farkın belirli bir sınırı aşmaması zorunludur.
  • GİE (Gerçekleşmezse İptal Et): Emrin sisteme girildiği anda tamamının karşılanmasını, karşılanamıyorsa tamamen iptal edilmesini isteyen emir türü.
  • Strateji Emri: İki farklı vade ayı arasında aynı anda ters yönlü işlem yapmayı sağlayan, spread fiyatı üzerinden girilen tek bir emir.

Önemli Formüller

  • Strateji Emir Limitleri: $Limit = (Uzak Vade Baz - Yakın Vade Baz) \pm k$ (Örnek: M2=100, M1=90, k=2 ise Üst Limit = 12, Alt Limit = 8)

Tüm ders notlarına erişmek için ücretsiz kayıt olun

Ücretsiz Kayıt Ol Lisans Satın Al
12

VİOP Operasyonel Süreçler ve Tezgahüstü (OTC) Piyasalar

Temel Kavramlar

  • Özsermaye Halleri: Bedelsiz sermaye artırımı, rüçhan hakkı gibi durumlarda sözleşme fiyatı ve büyüklüğünün adil şekilde güncellenmesi.
  • Düzeltme Katsayısı: Uyarlamalarda kullanılan ve virgülden sonra 7 basamaklı hesaplanan katsayı.
  • Karşı Taraf Riski: İşlemin diğer tarafının yükümlülüğünü yerine getirememe olasılığı (OTC'de yüksek, borsada düşüktür).
  • Forward: OTC piyasalarda taraflarca özel olarak belirlenen vadeli alım-satım sözleşmesi.

Önemli Formüller

  • Uyarlama Yuvarlama Kuralları: $Fiyat: 2 Basamak, Katsayı: 7 Basamak, Büyüklük: Tam Sayı$ (Örnek: Katsayı 0.9876543 olarak kullanılır, Fiyat 12.55 TL olur.)

Tüm ders notlarına erişmek için ücretsiz kayıt olun

Ücretsiz Kayıt Ol Lisans Satın Al
13

TCMB Piyasaları ve Tezgah Üstü Türev Düzenlemeleri

Temel Kavramlar

  • Açık Piyasa İşlemleri (APİ): Merkez Bankası'nın likiditeyi düzenlemek için menkul kıymet alıp satması.
  • Merkezi Karşı Taraf (CCP): Takas işlemlerinde riskleri üstlenerek işlemin gerçekleşmesini garanti eden kurum.
  • Veri Depolama Kuruluşu: Türev işlemleri raporlarının toplandığı merkezi platform (Türkiye'de MKK).
  • Geç Likidite Penceresi (GLP): Bankaların gün sonunda nakit ihtiyaçlarını karşılamak için kullandıkları son borçlanma imkanı.

Önemli Formüller

  • DİBS Teminat İskonto Oranları: $i = \begin{cases} \%1 & t < 730 \text{ gün} \\ \%2 & 730 \le t < 1825 \text{ gün} \\ \%3 & t \ge 1825 \text{ gün} \end{cases}$ (Örnek: Vadesine 2000 gün kalan bir DİBS için iskonto oranı %3'tür.)

Tüm ders notlarına erişmek için ücretsiz kayıt olun

Ücretsiz Kayıt Ol Lisans Satın Al
14

TCMB İşlemleri ve Bankalararası Piyasalar

Temel Kavramlar

  • GİL (Gün İçi Likidite): Bankaların gün içi ödeme ihtiyaçlarını karşılamak için TCMB'den faizsiz, teminatlı ve limitli borçlanmasıdır.
  • GLP (Geç Likidite Penceresi): Bankaların gün sonunda (16:00-17:00) likidite ihtiyaçlarını karşılamak için başvurduğu son mercii imkanıdır.
  • ROM (Rezerv Opsiyonu Mekanizması): TL zorunlu karşılıkların belli bir yüzdesinin döviz veya altın olarak tutulabilmesine imkan tanıyan esneklik mekanizmasıdır.
  • ÖPP (Ödünç Pay Piyasası): Pay senetlerinin teminat karşılığında ödünç alınıp verildiği, Takasbank'ın merkezi karşı taraf olduğu piyasadır.

Önemli Formüller

  • Gösterge Kuru Hesaplaması: $Kuru = \frac{\sum_{i=1}^{6} Ortalama_i}{6}$ (Örnek: 6 saatin ortalaması 32.00 ise gösterge kuru 32.00'dir.)
  • ÖPP İşlem Değeri: $Değer = Adet \times Ağırlıklı\ Ortalama\ Fiyat$ (Örnek: 1000 adet x 10 TL = 10.000 TL)

Tüm ders notlarına erişmek için ücretsiz kayıt olun

Ücretsiz Kayıt Ol Lisans Satın Al
15

Ödünç Pay Piyasası (ÖPP) ve Takasbank Para Piyasası (TPP) Temel Esasları

Temel Kavramlar

  • Sürdürme Seviyesi: Değerlenmiş teminatın toplam ödünç borcuna oranının %110 olması gereken sınır.
  • Geri Çağırma (Recall): Ödünç verenin vadesiz veya belirli şartlarda vadeden önce kıymetini geri istemesi.
  • Temerrüt: Yükümlülüklerin zamanında yerine getirilmemesi durumu ve buna bağlı ağırlaştırılmış faiz süreci.
  • Nemalandırma: Nakit TL teminatların Takasbank tarafından piyasa koşullarında değerlendirilip getiri sağlanması.

Önemli Formüller

  • İşlem Komisyonu Formülü: $İşlem Komisyonu = \sum \frac{Piyasa Değeri \times Oran}{36500}$ (Örnek: 100.000 TL piyasa değerli, %10 oranlı 1 günlük işlem için: (100.000 * 10) / 36500 = 27,40 TL)

Tüm ders notlarına erişmek için ücretsiz kayıt olun

Ücretsiz Kayıt Ol Lisans Satın Al
16

Takasbank Para Piyasası (TPP) ve TEFAS

Temel Kavramlar

  • TPP (Takasbank Para Piyasası): Üyelerin TL fon fazlası/ihtiyacı için 1996'da Takasbank bünyesinde kurulan organize piyasa.
  • TEFAS: Yatırım fonu paylarının merkezi bir platformda alınıp satılmasını sağlayan elektronik sistem.
  • Başlangıç Teminatı: TPP'de alış emri tutarının (anapara+faiz) %105'i oranında alınan teminat.
  • Asgari Teminat: TPP'de teminatın düşebileceği alt sınır oranı (%104).

Önemli Formüller

  • Değerlenmiş Teminat Tutarı: $DT = Piyasa Değeri \times Katsayı$ (Örnek: 100.000 TL değerindeki altın için: 100.000 × 0.88 = 88.000 TL)
  • Temerrüt Faizi (16:30 sonrası): $TF = En Yüksek Faiz \times 2$ (Örnek: Referans faiz %20 ise, 16:30 sonrası kapanan borç için %40 uygulanır.)

Tüm ders notlarına erişmek için ücretsiz kayıt olun

Ücretsiz Kayıt Ol Lisans Satın Al
17

TEFAS ve BEFAS İşlem ve Takas Esasları

Temel Kavramlar

  • TEFAS: Yatırım fonlarının merkezi olarak alınıp satıldığı elektronik platform.
  • BEFAS: Bireysel emeklilik fonlarının farklı şirket katılımcıları tarafından alınıp satılabildiği platform.
  • Valör Atlama: Belirli bir saatten sonra iletilen emirlerin bir sonraki iş gününün valörüyle işleme alınması.
  • Temerrüt: Nakit veya menkul kıymet yükümlülüğünün belirlenen sürede yerine getirilmemesi.

Önemli Formüller

  • İşlem Limiti: $Limit = FL + Bakiye + Satışlar - Alımlar$ (Örnek: 500k Limit + 50k Bakiye + 100k Satış - 120k Alım = 530k İşlem Limiti)
  • Temerrüt Faizi: $Faiz = \frac{Tutar \times Oran \times Katsayı}{360}$ (Örnek: 100k borç, %20 faiz, 0.5 katsayı ile 1 gün: (100.000 * 0.20 * 0.5) / 360 = 27.78 TL)

Tüm ders notlarına erişmek için ücretsiz kayıt olun

Ücretsiz Kayıt Ol Lisans Satın Al
18

BEFAS Operasyonel Süreçler, Temerrüt ve Komisyonlar

Temel Kavramlar

  • Netleştirme (Netting): Valör gününde saat 14:00'te sadece TL nakit tutarlar üzerinden yapılan borç-alacak eşitlemesi.
  • Temerrüt (Default): Yükümlülüklerin saat 16:00'ya kadar yerine getirilmemesi durumunda oluşan hukuki durum.
  • Mağduriyet Ödemesi: Temerrüde düşen üyeden alınan cezanın 2/3'ünün alacağını alamayan üyeye ödenmesi.
  • Aracılık Komisyonu: Fon Dağıtım Kuruluşuna, fon işletim gideri üzerinden ödenen stok bazlı komisyon.

Önemli Formüller

  • Temerrüt Cezası Formülü: $TC = T imes R imes K / 360$ (Örnek: 100.000 TL borç, %20 faiz, katsayı 1 ise: 100.000 * 0.20 * 1 / 360 = 55.56 TL)
  • Aracılık Komisyonu Formülü: $AK = Adet imes Fiyat imes İGKO imes AKO$

Tüm ders notlarına erişmek için ücretsiz kayıt olun

Ücretsiz Kayıt Ol Lisans Satın Al
19

Borsa İstanbul Borçlanma Araçları Piyasası (BAP)

Temel Kavramlar

  • BAP: Sabit getirili menkul kıymetlerin (tahvil, bono, repo vb.) işlem gördüğü organize piyasa.
  • Temiz Fiyat: İşlemiş faiz veya birikmiş kira getirisini içermeyen fiyattır.
  • Kirli Fiyat: Temiz fiyata işlemiş faiz veya birikmiş kiranın eklenmiş halidir.
  • Valör: İşlemin takasının (nakit ve menkul kıymet değişiminin) gerçekleşeceği tarihtir.

Önemli Formüller

  • İşlemiş Faiz / Birikmiş Kira: $İF = (Dönemsel Kupon \times GGS) / (DGS \times 100)$ (Örnek: Dönemsel kuponu 5 TL olan ve dönem ortasında (GGS/DGS = 0.5) satılan senedin işlemiş faizi 2.5 TL'dir.)

Tüm ders notlarına erişmek için ücretsiz kayıt olun

Ücretsiz Kayıt Ol Lisans Satın Al
20

Borçlanma Araçları Piyasası (BAP) ve İşleyiş Esasları

Temel Kavramlar

  • ISIN Kodu: 12 haneli uluslararası tanımlama numarası; 12. hane kontrol hanesidir.
  • Kesin Alım Satım: Menkul kıymetin mülkiyetinin bedeli karşılığında tamamen devredildiği işlem.
  • Repo: Geri alım vaadiyle satım; nakit ihtiyacı olanın kıymet verip borç alması.
  • Ters Repo: Geri satım vaadiyle alım; nakit fazlası olanın kıymet alıp borç vermesi.

Önemli Formüller

  • Kirli Fiyat Hesaplaması: $Kirli Fiyat = Temiz Fiyat + İşlemiş Faiz$ (Örnek: Temiz fiyat 102 TL, işlemiş faiz 1.5 TL ise Kirli Fiyat = 103.5 TL)

Tüm ders notlarına erişmek için ücretsiz kayıt olun

Ücretsiz Kayıt Ol Lisans Satın Al
21

Borsa İstanbul Borçlanma Araçları Piyasası: Gözaltı ve Taahhütlü İşlemler Pazarları

Temel Kavramlar

  • Gözaltı Pazarı: Kotasyon şartlarını kaybeden veya riskli görülen borçlanma araçlarının işlem gördüğü, 1 Aralık 2017'de kurulan pazar.
  • Taahhütlü İşlemler Pazarı: Geri alma/satma taahhüdü (repo/ters repo benzeri) ile kamu kira sertifikalarının işlem gördüğü pazar.
  • Resen İptal: Valör hatası, yetkisiz satıcı veya limit aşımı gibi durumlarda borsa tarafından işlemin otomatik iptal edilmesi.
  • Muvafakatname: Borçlanma aracının yeniden yapılandırılması için yatırımcıların (en az 2/3) verdiği yazılı onay.

Önemli Formüller

  • Yeniden Yapılandırma Onay Sınırı: $M_{min} = N_{toplam} \times \frac{2}{3}$ (Örnek: 300 milyon TL'lik bir ihraç için 200 milyon TL'lik onay gerekir.)

Tüm ders notlarına erişmek için ücretsiz kayıt olun

Ücretsiz Kayıt Ol Lisans Satın Al
22

Borsa İstanbul VİOP İşlem Esasları ve Tanımlar

Temel Kavramlar

  • Açık Pozisyon: Ters işlem, nakdi uzlaşma veya fiziki teslimatla kapatılmamış pozisyonlar.
  • Denge Fiyatı: Açılış seansında en çok işlem miktarının gerçekleştiği tek fiyat seviyesi.
  • Spread Fiyatı: Vadeler arası strateji emirlerinde uzak vade ile yakın vade fiyatı arasındaki fark.
  • Eşyerleşim (Co-location): Emir iletim hızını artırmak için sunucuların Borsa merkezine yerleştirilmesi.

Önemli Formüller

  • Strateji Alış Spread Fiyatı: $Spread = Uzak\ Vade\ Alış - Yakın\ Vade\ Satış$ (Örnek: M2 Alış: 150, M1 Satış: 140 ise Spread = 10)
  • Strateji Fiyat Limitleri: $Limit = (Uzak\ Baz - Yakın\ Baz) \pm k$ (Örnek: Fark 5 TL ve k=1 ise Limitler 4 TL ve 6 TL olur.)

Tüm ders notlarına erişmek için ücretsiz kayıt olun

Ücretsiz Kayıt Ol Lisans Satın Al
23

VİOP İşleyiş, Komiteler ve Piyasa Yapıcılığı

Temel Kavramlar

  • İradi Emir İptal Ücreti: Üyenin aylık iptal büyüklüğünün işlem hacminin %50'sini aşması durumunda alınan ücrettir.
  • Uzlaşma Fiyatı Komitesi: 5 asil üyeden oluşan, günlük ve vade sonu uzlaşma fiyatlarını belirleyen veya düzelten kuruldur.
  • Piyasada Bulunma Oranı: Piyasa yapıcının belirlenen spread ve miktar dahilinde piyasada emir bulundurduğu sürenin toplam seans süresine oranıdır.
  • Özsermaye Halleri: Bedelsiz/bedelli sermaye artırımı gibi durumlarda sözleşme fiyatı ve büyüklüğünde yapılan düzeltmelerdir.

Önemli Formüller

  • İradi İptal Ücreti Matrahı: $Matrah = İptal Büyüklüğü - (Aylık İşlem Hacmi \times 0.50)$ (Örnek: 800 bin TL iptal, 1 milyon TL hacim varsa: 800 - (1000 * 0.5) = 300 bin TL ücrete tabidir.)

Tüm ders notlarına erişmek için ücretsiz kayıt olun

Ücretsiz Kayıt Ol Lisans Satın Al
24

VİOP Sözleşme Kodları ve İşlem Esasları

Temel Kavramlar

  • Amerikan Tipi Opsiyon (A): Vade sonuna kadar herhangi bir tarihte kullanılabilen opsiyon türü.
  • Avrupa Tipi Opsiyon (E): Sadece vade sonunda kullanılabilen opsiyon türü.
  • Esnek Sözleşme (Tailor-made): Vade tarihi ve kullanım fiyatı kullanıcı tarafından (limitler dahilinde) belirlenen sözleşme.
  • Akşam Seansı: Normal seans sonrası endeks ve emtia vadeli işlemlerinin yapıldığı ek seans.

Önemli Formüller

  • Fiyat Değişim Üst Limiti: $Üst Limit = Uzlaşma Fiyatı \times (1 + Değişim Oranı)$ (Örnek: Uzlaşma 100 TL, Limit %10 ise Üst Limit = 100 * 1.10 = 110 TL)

Tüm ders notlarına erişmek için ücretsiz kayıt olun

Ücretsiz Kayıt Ol Lisans Satın Al
25

Tezgahüstü (OTC) Piyasalar ve Düzenlemeler

Temel Kavramlar

  • Organize Piyasa: Borsa İstanbul gibi merkezi, kuralları katı ve denetlenen pazar yerleri.
  • Tezgahüstü (OTC) Piyasa: Merkezi olmayan, telefon/elektronik ağlarla işleyen, esnek yapılı piyasalar.
  • Piyasa Yapıcısı (Dealer): Kendi portföyünden kotasyon vererek piyasada likidite sağlayan aracı.
  • Karşı Taraf Riski: İşlemin diğer tarafının yükümlülüğünü yerine getirmeme (temerrüt) riski.

Önemli Noktalar

  • OTC piyasalar yüksek işlem hacmine sahip olsa da likidite düşük ve spreadler yüksek olabilir.
  • 2008 krizi sonrası OTC piyasalarda raporlama ve merkezi takas zorunlulukları artmıştır.
  • Türkiye'de bankalararası TL, Döviz ve Repo piyasaları en yaygın OTC alanlarıdır.
  • OTC ürünler (Forward, Swap) standart değildir, tarafların ihtiyacına göre özelleştirilir.

Tüm ders notlarına erişmek için ücretsiz kayıt olun

Ücretsiz Kayıt Ol Lisans Satın Al
26

Bireysel Emeklilik Fon Alım Satım Platformu (BEFAS)

Temel Kavramlar

  • BEFAS: Emeklilik fon paylarının farklı şirket müşterileri arasında alım-satımına ve takasına imkan veren elektronik platform.
  • Operatör Üye: Platformda fiyat tanımlama ve komisyon yönetimi gibi teknik işlemleri yürüten yetkili yatırım kuruluşu.
  • Valör Atlatma Saati: Talimatların bir sonraki iş gününe sarkmaya başladığı kritik saat (Tam gün: 13:30).
  • İşlem Limiti: Üyenin anlık olarak yapabileceği alım miktarını sınırlayan; teminat, nakit bakiye ve satışların toplamından eşleşen alımların çıkarılmasıyla bulunan tutar.

Önemli Formüller

  • İşlem Limiti Formülü: $Limit = Kullanılabilir Fonlama Limiti + Nakit Bakiye + Satış Talimatları - Eşleşen Alımlar$
  • Aracılık Komisyonu Formülü: $AK = Stok \times Fiyat \times FİG \times AKO$
  • Temerrüt Cezası Formülü: $Cezα = T \times r \times k / 360$

Tüm ders notlarına erişmek için ücretsiz kayıt olun

Ücretsiz Kayıt Ol Lisans Satın Al

Bu Dersi Öğrenmeye Başla

İnteraktif sorular, detaylı açıklamalar ve ilerleme takibi ile sınava hazırlan.

Ücretsiz Başla Lisans Satın Al

Diğer Dersler

Temel Finans
Geniş Kapsamlı SPL
Dar Kapsamlı SPL
Sermaye Piyasası Araçları 1
Sermaye Piyasası Araçları 2
Takas ve Saklama
Ticaret Hukuku
Türev Araçlar
Yatırım Kuruluşları
Finansal Yönetim ve Mali Analiz
Muhasebe ve Finansal Raporlama
Genel Ekonomi
Kurumlarda ve SP'de Vergilendirme
Gayrimenkul Değerleme Esasları
Gayrimenkul Mevzuatı
İnşaat ve Gayrimenkul Muhasebesi
Kredi Derecelendirmesi
Kurumsal Yönetim
Bilgi Sistemleri Yönetimi
Bilgi Sistemleri Geliştirilmesi
Bilgi Sistemleri İşletimi
Bilgi Sistemleri Güvenliği

10.000+ soru ile sınava hazırlan

Ücretsiz Başla