Uyum Görevlisi Lisansı Geçerlilik Süresi, Yenileme Eğitimi ve Askıya Alma

Uyum Görevlisi Lisansı hakkında yazılanların neredeyse tamamı sınava kadarki süreci anlatıyor. Oysa lisansın sonrası en az o kadar bağlayıcı: bu belge bir kez alınıp rafa kaldırılan bir sertifika değil, askıya alınabilen ve iptal edilebilen, sicile bağlı bir lisans. Aşağıda bu yaşam döngüsünü MASAK Genel Tebliği (Sıra No: 30)'ne dayanarak baştan sona kuruyoruz.

Lisans kaç yıl geçerli?

Bu soru genellikle yanlış sorulduğu için yanlış cevaplanıyor. Tebliğ 30'un 9 uncu maddesinin üçüncü fıkrası yalnızca başlangıcı belirliyor: "Uyum Görevlisi Lisansı, sicile kaydedilir. Lisansın geçerlilik süresi sınav tarihi itibarıyla başlar."

Tebliğde lisansın "X yıl sonra sona ereceğine" dair bir hüküm yok. Bunun yerine 10 uncu madde üç yıllık bir yenileme döngüsü kuruyor. Yani doğru soru "kaç yıl geçerli?" değil, "geçerliliğini korumak için ne yapmam gerekiyor?"

İki modülün farklı tarihlerde verildiği durumda "başarılı sayılan yetkilendirme sınavı tarihi"nin hangi oturum olduğu Tebliğde ayrıca açıklanmıyor. Bu noktada kendi lisans kaydınızdaki tarihi esas almanız ve tereddüt hâlinde MASAK'a danışmanız doğru olur — sicil kayıtlarında sınav tarihi bilgisi zaten tutuluyor.

Lisans yenileme eğitimi

Tebliğ 30'un 10 uncu maddesinin birinci fıkrası yükümlülüğü şöyle kuruyor: Uyum Görevlisi Lisansı sahipleri, kapsam, usul ve esasları MASAK Başkanlığı tarafından belirlenen ve Başkanlık veya yetkilendirilen kurum ve kuruluşlar tarafından verilecek lisans yenileme eğitimine her üç yılda bir katılmak ve Uyum Görevlisi Lisansı verilme şartlarını taşıdığına dair belgeleri Başkanlığa elektronik ortamda iletmek zorundadır.

Yükümlülüğün iki ayağı olduğuna dikkat edin — ikisi de gerekli:

Yani eğitime katılıp belgeleri göndermemek de, belgeleri gönderip eğitimi tamamlamamak da aynı sonuca yol açıyor: lisansın askıya alınması.

Yenileme eğitiminden muaf olanlar

Tebliğ 30'un 10 uncu maddesinin üçüncü fıkrası iki grubu muaf tutuyor — ama muafiyet koşullu:

• Uyum Programı Yönetmeliğinin 17 nci maddesinin ikinci fıkrasındaki şartı taşıması nedeniyle sınav şartı aranmaksızın lisans verilen kişiler,
• Sınav yoluyla lisans alan MASAK Başkanlığı personeli.

Bu kişilerin Başkanlıkta çalıştıkları sürece yenileme eğitimine katılmaları zorunlu değil. Muafiyetin Başkanlıkta çalışma koşuluna bağlı olduğuna dikkat edin — ayrılma hâlinde genel rejim geçerli hâle gelir.

Askıya alma: en kritik aşama

Tebliğ 30'un 10 uncu maddesinin ikinci fıkrası, yükümlülüğün yerine getirilmemesinin sonucunu düzenliyor:

"Yenileme eğitimini zamanında tamamlamayanlar ile Uyum Görevlisi Lisansı verilme şartlarını taşıdığına dair belgeleri Başkanlığa iletmeyenlerin lisansı askıya alınır ve keyfiyet sicile kaydolunur. Lisansı askıya alınanlar, uyum görevlisi veya uyum görevlisi yardımcısı olarak çalışamazlar."

Bu, kâğıt üzerinde kalan bir yaptırım değil. Üç sonucu var:

1. Çalışma yasağı. Askıdaki lisansla uyum görevlisi veya yardımcısı olarak çalışılamıyor.
2. Sicile kayıt. Askıya alma keyfiyeti Uyum Görevlisi Siciline kaydediliyor, yani durum görünür hâle geliyor.
3. İşveren tarafı. Tebliğ 30 md. 12/4, yükümlülere kişinin sicile kayıtlı olduğunu ve lisansının askıda olmadığını hizmet akdini imzalamadan önce ve hizmet süresince kontrol etme zorunluluğu getiriyor. Yani askı durumu, çalıştığınız kurum tarafından da izlenmek zorunda.

Askıyı kaldırmak: beş yıllık pencere

Askıya alma kalıcı değil, ama süresiz de değil. Aynı fıkra devam ediyor: Lisansı askıya alınanlar, eğitimin tamamlandığını belgelemek ve lisans verilme şartlarını taşıdığına dair belgeleri Başkanlığa iletmek kaydıyla askıya alma işleminin kaldırılması için başvuruda bulunabilir. Ancak bunun için başvurulacak süre her hâlde başarılı sayılan yetkilendirme sınavı veya tamamlanılan son yenileme eğitimi bitiş tarihinden itibaren beş yılı geçemez.

Beş yıllık sürenin başlangıcı, üç yıllık döngüyle aynı referansa bağlı: başarılı sayılan yetkilendirme sınavı tarihi veya tamamlanılan son yenileme eğitiminin bitiş tarihi.

Lisansın iptali ve sicilden çıkarma

Tebliğ 30'un 11 inci maddesi, MASAK Başkanlığının lisansın iptaline ve lisans sahibinin sicilden çıkarılmasına karar vereceği hâlleri dört başlıkta sayıyor:

• 10 uncu maddenin ikinci fıkrasında belirtilen beş yıllık sürede askıya alma işleminin kaldırılması için başvurmamak,
• Lisans için aranan şartları kaybetmek,
• Bu şartları haiz olmadığının sonradan anlaşılması,
• Mesleğin gerektirdiği dürüstlük ve itibara aykırı nitelikteki fiilleri işlediğinin tespiti.

Maddenin ikinci fıkrası, kararın duyurulmasını da düzenliyor: bu kapsamda alınacak kararlar, lisansı iptal edilen kişinin nezdinde çalıştığı yükümlüye yazıyla veya elektronik tebligat ile bildiriliyor. Yani iptal kararı yalnızca kişiye değil, işverenine de tebliğ ediliyor.

Uyum Görevlisi Sicili nasıl işliyor?

Lisansın "sertifika değil lisans" olmasını sağlayan altyapı sicil. Tebliğ 30'un 12 nci maddesi sicili şöyle düzenliyor:

• Lisans sahiplerinin bilgileri, MASAK Başkanlığı tarafından elektronik ortamda tutulan Uyum Görevlisi Siciline kaydediliyor.
• Sicil kayıtlarında kimlik bilgileri, lisans numarası, lisans yenileme eğitimine dair bilgiler ile sınav tarihi, yeri ve sonuçlarına ilişkin bilgiler yer alıyor.
• Sicil işlemleri, Başkanlık tarafından görevlendirilen daire başkanlığınca yürütülüyor.
• Kayıtlar kişisel verilerin korunmasına ilişkin mevzuata uygun olarak gizli tutuluyor; sicil, sorgu yapılmasına imkân tanıyacak şekilde yükümlülere açılabiliyor.

Sicilin gizli tutulması, lisans sahiplerinin listesinin kamuya açık olmadığı anlamına geliyor — ancak yükümlülere sorgu imkânı tanınabiliyor, ki md. 12/4'teki kontrol zorunluluğunun işleyebilmesi için bu gerekli.

Süreçte görev alanların sır saklama yükümlülüğü

Tebliğ 30'un 13 üncü maddesi, sınav, lisanslama ve sicil süreçlerinin herhangi bir aşamasında görev alanlar veya yürüttükleri görev dolayısıyla sürece ilişkin bilgilere vâkıf olanlar için görevlerinden ayrılsalar dahi geçerli bir sır saklama yükümlülüğü getiriyor. Bu kişiler öğrendikleri kişisel bilgileri ve sırları, mevzuatla izin verilen hâller dışında açıklayamıyor; doğrudan veya dolaylı olarak kendilerine ya da üçüncü kişilere menfaat sağlama veya başkalarını zarara uğratma amacıyla kullanamıyor.

Sınavsız lisans alanların durumu

Tebliğ 30'un 9 uncu maddesinin ikinci fıkrası, Uyum Programı Yönetmeliğinin 17 nci maddesinin ikinci fıkrasındaki şartı taşıyanlara sınav şartı aranmaksızın lisans verileceğini söylüyor. O fıkra şu kişileri kapsıyor: MASAK Başkanlığında idareci olarak fiilen dört yıl, ya da yardımcılıkta geçen süre dâhil Hazine ve Maliye Uzmanlığı görevlerinde fiilen on iki yıl, ya da denetim elemanı olarak fiilen on iki yıl çalışmış olanlar. Bu kişilerde maddede belirtilenler dışında başkaca şart aranmıyor.

Ancak bir kısıt var: bu fıkra uyarınca yetkilendirilenler, atamanın yapılacağı tarihten önceki iki yılda haklarında inceleme veya yükümlülük denetimi yaptıkları yükümlüler nezdinde uyum görevlisi veya yardımcısı olarak atanamıyor.

Bu gruptaki kişiler, yukarıda anlatıldığı gibi, Başkanlıkta çalıştıkları sürece yenileme eğitiminden muaf.

Sınav Komisyonu üyeleri için iki yıllık yasak

Tebliğ 30'un 16 ncı maddesi, sınavın bütünlüğünü korumak için ayrı bir kısıt getiriyor: Sınav Komisyonu üyeleri ile sınav sorularını hazırlamakla görevli kişiler, bu görevleri süresince ve bu görevlerin sona erdiği tarihten itibaren iki yıl boyunca yetkilendirme sınavına katılamıyor.

Sınav Komisyonu, Başkanlık tarafından görevlendirilen bir başkan yardımcısının başkanlığında beş asıl ve üç yedek üyeden oluşuyor; üye tam sayısıyla toplanıyor ve oy çokluğuyla karar alıyor. Komisyon çalışmalarında gizlilik esas.

Sınav belgelerinin saklanma süresi

Tebliğ 30'un 15 inci maddesi: sınava başvuruda bulunanlar ile sınava katılanların belgeleri en az iki yıl süreyle elektronik ortamda veya fiziki olarak saklanıyor. Bu süre, sonuçla ilgili bir uyuşmazlıkta belgelere erişilebilirlik açısından önemli.

Özet: lisansın yaşam döngüsü

1. Sınav. İki modülden de en az 50, ortalama en az 65. Lisansın geçerliliği bu tarihte başlıyor.
2. Lisans başvurusu. Sonucun ilanından sonra MASAK'ın çevrimiçi başvuru sistemi üzerinden yapılıyor.
3. Lisans ve sicil kaydı. Şartları sağlayanlara lisans veriliyor, kişi yetkilendirilmiş sayılıyor ve sicile kaydediliyor.
4. Üç yıllık yenileme. Yenileme eğitimine katılım (en az %90) + şartları taşıdığına dair belgelerin elektronik iletimi.
5. Aksi hâlde askı. Lisans askıya alınıyor, sicile kaydediliyor, çalışma yasağı doğuyor.
6. Beş yıllık son pencere. Bu süre içinde eksikler giderilerek askının kaldırılması istenebiliyor.
7. İptal. Süre kaçırılır veya şartlar kaybedilirse lisans iptal edilip sicilden çıkarılıyor; karar işverene de bildiriliyor.

Lisansı henüz almadıysanız başvuru ve sınav sürecinin tamamı ana rehberimizde. Hangi kurumların uyum görevlisi atamak zorunda olduğunu ve işverenin sicil kontrolü yükümlülüğünü yükümlü listesi yazımızda, uyum görevlisinin görev ve yetkilerini görevler yazımızda bulabilirsiniz.

Sık Sorulan Sorular

Uyum Görevlisi Lisansı kaç yıl geçerli?

Tebliğ 30, lisansa sabit bir bitiş tarihi koymuyor; yalnızca geçerliliğin sınav tarihi itibarıyla başladığını belirtiyor. Bunun yerine üç yıllık bir yenileme döngüsü kuruluyor: lisans sahibi her üç yılda bir yenileme eğitimine katılmak ve şartları taşıdığına dair belgeleri MASAK'a iletmek zorunda. Bu yapılmazsa lisans askıya alınıyor.

Lisans yenileme eğitimi ne sıklıkla alınıyor?

Her üç yılda bir. Üç yıllık sürenin hesabında, başarılı sayılan yetkilendirme sınavı tarihi veya tamamlanılan son yenileme eğitiminin bitiş tarihi esas alınıyor. Eğitimin başarıyla tamamlandığının kabulü için toplam eğitim süresinin en az %90'ına katılım zorunlu.

Yenileme eğitimini almazsam ne olur?

Lisans askıya alınır ve bu durum sicile kaydedilir. Lisansı askıya alınanlar uyum görevlisi veya uyum görevlisi yardımcısı olarak çalışamaz. Eğitimin tamamlandığını belgeleyip şartları taşıdığına dair belgeleri ileterek askının kaldırılması için başvurulabilir; ancak bu başvuru, başarılı sayılan yetkilendirme sınavı veya son yenileme eğitimi bitiş tarihinden itibaren beş yılı geçemez.

Uyum Görevlisi Lisansı hangi hâllerde iptal edilir?

Tebliğ 30'un 11 inci maddesine göre dört hâlde: beş yıllık sürede askıya alma işleminin kaldırılması için başvurulmaması, lisans için aranan şartların kaybedilmesi, bu şartların haiz olunmadığının sonradan anlaşılması veya mesleğin gerektirdiği dürüstlük ve itibara aykırı nitelikteki fiillerin işlendiğinin tespiti. İptal hâlinde kişi sicilden çıkarılır ve karar, nezdinde çalıştığı yükümlüye yazıyla veya elektronik tebligatla bildirilir.

Yenileme eğitiminden muaf olanlar var mı?

Evet. Uyum Programı Yönetmeliğinin 17 nci maddesinin ikinci fıkrasındaki şartı taşıması nedeniyle sınav şartı aranmaksızın lisans verilen kişiler ile sınav yoluyla lisans alan MASAK Başkanlığı personelinin, Başkanlıkta çalıştıkları sürece yenileme eğitimine katılmaları zorunlu değil. Muafiyet Başkanlıkta çalışma koşuluna bağlıdır.

Uyum Görevlisi Sicilinde hangi bilgiler tutuluyor?

Tebliğ 30'un 12 nci maddesine göre sicil kayıtlarında lisans sahibinin kimlik bilgileri, lisans numarası, lisans yenileme eğitimine dair bilgiler ile sınav tarihi, yeri ve sonuçlarına ilişkin bilgiler yer alıyor. Sicil, MASAK tarafından elektronik ortamda tutuluyor ve kişisel verilerin korunmasına ilişkin mevzuata uygun olarak gizli tutuluyor; sorgu yapılmasına imkân tanıyacak şekilde yükümlülere açılabiliyor.

Lisansın geçerliliği hangi tarihte başlıyor?

Sınav tarihi itibarıyla. Tebliğ 30 md. 9/3 bunu açıkça belirtiyor: lisans sicile kaydedilir ve lisansın geçerlilik süresi sınav tarihi itibarıyla başlar. Yani lisans başvurusunun yapıldığı veya belgenin düzenlendiği tarih değil, başarılı sayılan sınavın tarihi esas alınıyor.

Sınav sorularını hazırlayanlar sınava girebilir mi?

Hayır. Tebliğ 30'un 16 ncı maddesine göre Sınav Komisyonu üyeleri ile sınav sorularını hazırlamakla görevli kişiler, bu görevleri süresince ve görevlerin sona erdiği tarihten itibaren iki yıl boyunca yetkilendirme sınavına katılamaz.