Finansal Piyasalar — Güncellemeler

SPL 1006 2 değişiklik 48 somut değer Tablo 30.06.2026
Finansal Piyasalar ders notları

3. Bölüm · 1 değişiklik

Ekleme

3.2.2 ikincil Piyasa İşlemleri ve Seans Saatleri

SPL duyurusu: İlgili başlık altında yer alan "Kriterlerin Açıklanması" başlıklı bölümüne; fiili dolaşım oranı ile ilgili Kurulun 05.06.2026 tarihli kararı dipnot olarak eklenmiştir.

Metinde bölüm başlığı gövdede "İkincil Piyasa İşlemleri ve Seans Saatleri" olarak, alt başlık ise "Kriterlerin Açıklanması" değil "Kriterlerin Açıklamaları:" biçiminde geçmektedir. Bu listede FDO tanımının bulunduğu maddeye ("FDO2: Şirketin Kurul tarafından belirlenen kriterler çerçevesinde hesaplanan fiili dolaşımdaki paylarının şirket sermayesine oranını") 2 numaralı dipnot iliştirilmiş; dipnotta SPK'nın 05.06.2026 tarih ve 2026/35 sayılı Bülten'de aldığı karar aktarılmıştır. Karara göre 23.07.2010 tarihli ve 21/655 sayılı İlke Kararı'na (A) bendinden sonra gelmek üzere yeni bir (B) bendi eklenmiş; buna göre (A) bendi kapsamında fiili dolaşımdaki pay oranı (FDO) hesabına dahil edilmeyen paylara sahip olanların, sahip oldukları serbest veya özel fon katılma payları nedeniyle ilgili fondaki katılma payı sahiplik oranına isabet eden ihraççı payları da FDO kavramı dışında tutulacaktır (diğer bentler buna göre teselsül ettirilmiştir). Ayrıca fiili dolaşımdaki pay adedi ve fiili dolaşımdaki pay oranı verilerinin 15.06.2026 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere Merkezi Kayıt Kuruluşu AŞ tarafından GÜNLÜK olarak hesaplanmasına karar verilmiştir. 'Kriterlerin Açıklamaları' alt bölümü ve içindeki PD/FDPD/FDO2/İmtiyaz/Yerli Fon/Likidite Kriteri tanımları eski sürümde de mevcuttu; değişiklik yalnızca FDO tanımına iliştirilen yeni dipnottur. Eski metinde 05.06.2026 tarihli karara dair hiçbir iz yoktur.

SPK karar/bülten tarihi ve numarası
05.06.2026 tarih, 2026/35 sayılı Bülten
Değiştirilen ana İlke Kararı
23.07.2010 tarihli ve 21/655 sayılı İlke Kararı
Daha önce bu İlke Kararını değiştiren kararlar
19.08.2010 ve 24/729; 17.02.2011 ve 5/157; 30.10.2014 ve 31/1059
Eklenen bent
(A) bendinden sonra gelen yeni (B) bendi
FDO/FD pay adedi hesabının günlük yapılmaya başlanacağı tarih
15.06.2026
FDO ve FD pay adedini günlük hesaplayacak kurum
Merkezi Kayıt Kuruluşu AŞ (MKK)
Yıldız Pazar ve Ana Pazar için FDO eşiği (tablo)
> %10
Pazar kriterleri istisnaları için FDO eşiği
FDO > %5
PÖİP'e alınabilme eşiği
Fiili dolaşım oranı %5'in altında olan şirketler
İmtiyaz kriteri
İmtiyaz varsa FDO < %90

Sınavda ne çıkar

SPK'nın 05.06.2026 tarih ve 2026/35 sayılı Bülten kararı sorulabilir: (1) FDO hesabına dahil edilmeyen paylara sahip olanların serbest/özel fon katılma payları üzerinden dolaylı sahip oldukları ihraççı paylarının da FDO dışında tutulacağı; (2) FD pay adedi ve FDO verilerinin 15.06.2026'dan itibaren MKK tarafından GÜNLÜK hesaplanacağı (tarih ve kurum eşleştirmesi tipik çeldirici). Ayrıca FDO tanımının kendisi (fiili dolaşımdaki payların ŞİRKET SERMAYESİNE oranı; FDPD ile karıştırılmamalı) ile pazar eşikleri (%10 Yıldız/Ana, %5 üstü istisna, %5 altı PÖİP, imtiyazda FDO<%90) ezberlenmelidir.

8. Bölüm · 1 değişiklik

Ekleme

8. Kıymetli Madenler ve Kıymetli Taşlar Piyasası

SPL duyurusu: Borsa İstanbul AŞ bünyesinde bulanan Kıymetli Madenler ve Kıymetli Taşlar Piyasası'na ilişkin bilgiler eklenmiştir.

Metne "8. KIYMETLİ MADENLER VE KIYMETLİ TAŞLAR PİYASASI" başlıklı tam bir bölüm eklenmiştir. Bölüm; tarihçe (1993'te 32 Sayılı Karar değişikliği ile altın ithalat/ihracatının ve fiyat belirlemenin serbestleşmesi, 26 Temmuz 1995'te İstanbul Altın Borsası'nın faaliyete geçmesi -- alım satım, takas ve kasa saklama hizmeti veren dünyanın ilk spot altın borsası --, 6362 sayılı SPKn ile İAB ve İMKB'nin tüzel kişiliklerinin sona ermesi ve 03.04.2013'te Borsa İstanbul AŞ'nin faaliyete geçmesiyle işlemlerin BİAŞ Kıymetli Madenler ve Kıymetli Taşlar Piyasası Bölümü'ne devri), Borsa'nın mevzuattan doğan görevleri (standart işlenmemiş kıymetli maden ithalatının yalnızca TCMB ve kıymetli madenler aracı kuruluşlarınca yapılabilmesi ve 3 iş günü içinde Borsa'ya teslim + Borsada alım/satım zorunluluğu; yurt içinde cevherden üretilen dore bar/granülün rafinajı takiben 7 iş günü içinde Borsa kasasına teslimi; fon ve yatırım ortaklıklarının kıymetli maden saklaması; bankaların TCMB zorunlu karşılık altınlarının BİAŞ kasasında TCMB hesabı altında saklanması; Kimberley Süreci Sertifika Sisteminde ham elmasta Türkiye ithalat/ihracat otoritesi olarak Borsa İstanbul) ve alt piyasalar ile işleyiş esaslarını (işlem yöntemi, seans/takas saatleri, fiyat birimleri, fiyat adımları, emir tipleri, valör, işleme konu standart/standart dışı/cevherden üretilen madenler, ithalat, borsa dışı işlem bildirimi, teminat ve takas) kapsamaktadır. Bölüm sonuna 5 adet çoktan seçmeli çalışma sorusu ve yanıt anahtarı eklenmiştir. ÖNEMLİ YAN ETKİ: Bu bölüm 8. sıraya EKLENDİĞİ için kendisinden sonraki TÜM ana bölüm numaraları BİRER KAYMIŞTIR. Eski 8. TEZGAHÜSTÜ PİYASALAR → yeni 9.; eski 9. T.C. MERKEZ BANKASI PİYASALARI → yeni 10.; ve bu kayma Bankalararası Piyasalar (11), Takasbank ÖPP (12), Takasbank Para Piyasası (13), TEFAS (14) ve BEFAS (15) dahil bölümün sonuna kadar devam etmektedir. Eski notlardan çalışan adayların bölüm numarası referansları artık geçersizdir.

Alt piyasalar
Kıymetli Madenler Piyasası (KMP), Kıymetli Madenler Ödünç Piyasası (KMÖP), Elmas ve Kıymetli Taş Piyasası
İşlem gören kıymetli madenler
Altın, gümüş, platin, paladyum (ayrıca elmas başta olmak üzere kıymetli taşlar)
KMP valör aralığı
T+0'dan T+120'ye kadar (fiziki işlemler)
Standart işlenmemiş altın saflığı
En az 995/1000 (bar veya külçe)
Standart işlenmemiş gümüş saflığı
En az %99,9 (bar, külçe veya granül)
Standart işlenmemiş platin saflığı
En az %99,95 (bar veya külçe)
Standart işlenmemiş paladyum saflığı
En az %99,95 (bar veya külçe)
Standart dışı kıymetli maden
Altın <995/1000; gümüş <%99,9; platin <%99,95; paladyum <%99,95 (ilgili saflık dereceleri hariç); külçe, bar, dore bar, granül, toz veya hurda şeklinde
Kabul edilen bar/külçe tipleri
Mini Bar: 1, 2,5, 5, 10, 20, 50, 100, 250 ve 500 gr; Külçe: 1 kg; Large Bar: 1 kg üzeri (gümüşte ayrıca torba ambalajlı granül)
KMP spot piyasa sürekli işlem saatleri
08:00-16:00 ve 16:10-23:45 (16:00-16:10 arası gün sonu işlemleri, seans kapalı)
KMP tek fiyat seansı
Emir toplama 14:00'da başlar, 10 dakika; fiyat belirleme emir toplama sonrası 5 dakika; 14:15'te tamamlanır (tek fiyat seansı süresince spot piyasa seansına 15 dk ara verilir)
KMP fiksing seansı
09:00 itibarıyla başlar, London Gold Fixing Price'ın açıklanma resmi saatine kadar devam eder
KMP takas saati
Para ve kıymet yükümlülükleri için son saat 17:00; erken takas 09:00-15:45 arası mümkün
Yarım günlerde spot piyasa
08:00-13:00 arası işlem yapılır
Tek fiyat seansında girilebilecek emir
Yalnızca standart 1 kg altın, takas tarihi T+0, fiyat birimi USD/ONS
Fiyat birimleri
TL üzerinden kg ve gram; ABD Doları ve Euro üzerinden ons. TRY/GR sadece mini külçelerde; TRY/KG mini külçelerde kullanılamaz. Fiyatlar virgülden sonra iki hane
Ağırlık dönüşümleri
1 kilogram = 32,1507465 ons; 1 ons = 31,1034768 gram
Fiyat adımları
Altın/Platin/Paladyum (USD-EUR)/ONS: 5 cent; Altın/Platin/Paladyum TRY/KG: 1 TL; Gümüş (USD-EUR)/ONS: 1 cent; Gümüş TRY/KG: 10 kuruş (Mini Külçe hariç)
Valör süreleri
Tek fiyat emirleri sadece T+0; fiksing için izleyen 10 takvim günündeki takas günleri; diğer tüm ürünler için izleyen 120 takvim günündeki takas günleri
Borsa dışı işlemlerin bildirimi
İşlem tarihini takip eden 5 iş günü içinde KİT üzerinden Borsa Dışı İşlem Raporu ile
İthal edilen kıymetli madenin Borsa'ya teslim süresi
3 iş günü (Dahilde İşleme Rejimi kapsamında teslim şartı yok, 3 iş günü içinde yazılı bilgi verilir)
İthalat öncesi bildirim
Peşin Ödeme / Mal Mukabili / Bedelsiz ödeme şekillerinde gümrük beyannamesi kapanış tarihinden en az 1 iş günü önce TPS üzerinden (Ek-3 formu)
Cevherden üretilen madenin Borsa kasasına teslim süresi
Rafinaj tamamlandıktan sonra 7 iş günü
İşlem sistemi
Kıymetli Madenler İşlem Platformu (KİT); FIXAPI ile entegrasyon mümkün
KMP işlem yöntemi
Sürekli işlem esas (çok fiyat yöntemi, fiyat ve zaman önceliği); seans içinde belirli zaman diliminde tek fiyat yöntemi uygulanabilir
KMÖP kuruluş tarihi
24 Mart 2000 (İstanbul Altın Borsası bünyesinde)
KMÖP seans saatleri
İş günlerinde 10:00-16:00 arası kesintisiz
KMÖP valör
Sadece aynı gün valörlü (T+0)
KMÖP işlem vadeleri
1 aya kadar her iş günü; 1 aydan sonrası 1'er aylık vadelerle 365 güne kadar
KMÖP işlem limitleri
Alt limit en az 5 kg; emir miktarı 1 kg ve katları olarak artar (işlem birimi kilogram)
KMÖP ödünç/vekâlet saflık dereceleri
Altında 1000/1000; gümüş, platin ve paladyumda 100/100
KMÖP fiyat tipleri
TL/Kg ve ABD doları/ons
KMÖP teminat kullanım oranı
Toplam net teminat tutarının %90'ı kadar işlem yapılabilir
KMÖP teminat tamamlama çağrısı eşiği
Ödünç işlem tutarlarının teminat tutarları toplamının %97'sine ulaşması
KMÖP teminat türleri
TL; ABD doları ve euro efektif/döviz; TL ve ABD doları cinsi kesin ve süresiz banka teminat mektupları; devlet tahvili, hazine bonosu ve kira sertifikaları (bunların %90'ı işleme konur)
KMÖP takas görev dağılımı
Kıymetli maden takası Borsa İstanbul, nakit takası Takasbank tarafından
KMÖP ödünçte fiyat
Getiri oranı (yatırım vekâletinde: vadedilen getiri oranı); fiyat parasal tutara değil miktara ilişkindir
Bölüm sonu çalışma soruları
5 soru, yanıtlar: 1-A, 2-D, 3-D, 4-C, 5-B

Sınavda ne çıkar

En yüksek olasılıklı sorular: (1) Standart işlenmemiş madenlerin asgari saflıkları -- altın 995/1000, gümüş %99,9, platin ve paladyum %99,95 (bölüm sonu 1. soru bunu doğrudan soruyor). (2) Tek fiyat seansında yalnızca standart 1 kg altın, T+0, USD/ONS emir girilebilmesi. (3) Borsa dışı işlemlerin 5 iş günü içinde bildirilmesi; ithalatta 3 iş günü, cevherden üretimde rafinaj sonrası 7 iş günü teslim süreleri (bu üç süre birbirine çeldirici olarak sorulur). (4) KMÖP'te T+0 valör, 5 kg alt limit, 1 kg katları, 10:00-16:00 seans, 365 güne kadar vade. (5) KMÖP'te kıymetli maden takası Borsa İstanbul, nakit takası Takasbank tarafından yapılır. (6) İthalat/cevherden üretim yoluyla gelen madenlerin KMP'de alım satımı gerçekleşmeden ödünç veya yatırım vekâletine konu OLAMAYACAĞI. (7) Piyasanın üç alt piyasası (KMP, KMÖP, Elmas ve Kıymetli Taş Piyasası) ve ham elmasta Kimberley Süreci otoritesinin Borsa İstanbul olması. (8) 1 kg = 32,1507465 ons dönüşümü ve fiyat adımları tablosu. AYRICA: Bölüm numaralarının kayması nedeniyle eski kaynaklardaki '8. bölüm = Tezgahüstü Piyasalar' referansı artık yanlıştır; yeni sıralamada 8 = Kıymetli Madenler, 9 = Tezgahüstü Piyasalar.

SPL resmî güncelleme tablosu (PDF)

Kaynak: SPL Sınav Çalışma Notları. Değişikliklerin somut içeriği çalışma notunun ilgili bölümlerinden derlenmiştir.